Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού στις 2 Απριλίου, το Ρέθυμνο στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα αποδοχής και διεκδίκησης. Ο Σύλλογος Γονέων Ατόμων με Αυτισμό Ρεθύμνου, ένας από τους παλαιότερους και πιο δραστήριους φορείς στην Κρήτη, δεν περιορίζεται σε συμβολικές κινήσεις, αλλά παρεμβαίνει ουσιαστικά στην καθημερινότητα, την εκπαίδευση και την επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων στο φάσμα.
Στην κοινή τους συνέντευξη, η πρόεδρος του Συλλόγου, κ. Ειρήνη Κλάδου, και ο διευθυντής, κ. Παύλος Μελισσινός, ξεδιπλώνουν την πραγματικότητα του αυτισμού σήμερα. Μιλούν για τα βήματα που έχουν γίνει στην τοπική κοινωνία, τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι οικογένειες, αλλά και τις καινοτόμες πρωτοβουλίες, όπως η Κοιν.Σ.Επ. “Κυψέλη” και τα εργαστήρια 3D Printing.
Πρόκειται για μια συζήτηση που καταρρίπτει στερεότυπα και αναδεικνύει την εργασία όχι ως πράξη φιλανθρωπίας, αλλά ως θεμελιώδες δικαίωμα και επένδυση στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, «δεν περιμένουμε να είναι έτοιμη η κοινωνία για να προχωρήσουμε, προχωράμε για να γίνει έτοιμη».
Ειρήνη Κλάδου
«Η συμπερίληψη εμπεριέχει το ΜΑΖΙ»: Η πρόεδρος του Συλλόγου Αυτισμού Ρεθύμνου μιλά για την «αλλαγή νοοτροπίας στην Κρήτη»
* Και φέτος για εσάς η 2α Απριλίου δεν είναι απλώς μια ημέρα αναφοράς, αλλά η αρχή ενός μήνα γεμάτου δράση. Ποιο είναι το κεντρικό μήνυμα που θέλετε να στείλετε στην τοπική κοινωνία του Ρεθύμνου;
Είμαστε παρόντες κάνοντας δράσεις και συνεργασίες, συμπράξεις και εκδηλώσεις ΜΑΖΙ με τους ωφελούμενούς μας και το Ρέθυμνο
«Η παρουσία μας ως γονεϊκός φορέας στο Ρέθυμνο από το 2007 - πρώτοι στην Κρήτη σε παλαιότητα ως φορέας - μας δίνει την ελευθερία να εκφραστούμε πολυεπίπεδα και διαδραστικά. Ξεκινήσαμε και συνεχίζουμε να διεκδικούμε και να αγωνιζόμαστε για τα άτομα με αυτισμό και τις οικογένειές τους. Μιλάμε με εξωστρέφεια για το δικαίωμα της νευροποικιλότητας, με την απαίτηση της αναγνώρισης της ορατότητας του αυτισμού στην κοινότητα. Ανοιχτόμυαλα και χωρίς ταμπού στεκόμαστε πολυεπίπεδα να δώσουμε το δικό μας στίγμα μέσα στην πολύχρωμη κοινωνία της Κρήτης. Στεκόμαστε πρώτοι στους αγώνες ως πολίτες του κόσμου, ακολουθώντας τις προτεραιότητες που τα άτομα με αυτισμό θέτουν για την κατανόηση της αλήθειας τους και τις ανάγκες τους για ποιοτική διαβίωση. Είμαστε παρόντες κάνοντας δράσεις και συνεργασίες, συμπράξεις και εκδηλώσεις ΜΑΖΙ με τους ωφελούμενούς μας και το Ρέθυμνο. Για μας δεν υπάρχουν πόρτες κλειστές, μόνο ιδέες που μοιραζόμαστε και κάνουμε πράξη όλοι ΜΑΖΙ. Μόνο έτσι αλλάζουμε κι εμείς... στην πράξη και στους κοινούς αγώνες. Η συμπερίληψη άλλωστε εμπεριέχει το ΜΑΖΙ».
* Πόσο έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια η εικόνα και η κατανόηση του αυτισμού στην τοπική κοινωνία; Υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή ή εξακολουθούν να υπάρχουν στερεότυπα;
«Ο επίμονος και επίπονος αγώνας έχει φέρει καρπούς. Στην τοπική μας κοινωνία το 2007 δε γνώριζαν οι περισσότεροι τον αυτισμό. Πλέον η ομπρέλα του φάσματος είναι κυρίαρχη στις διαγνώσεις, στα σχολεία, στην κοινότητα, στις παρέες. Τα άτομα με αυτισμό και νοητική αναπηρία πλέον κυκλοφορούν, είναι αποδεκτά, είναι ορατά στον κοινωνικό ιστό και έχουν λόγο. Το Ρέθυμνο ακολουθεί μια πορεία συμπερίληψης και σεβασμού και στην πράξη, μιας και είναι μια από τις ελάχιστες πόλεις της Ελλάδας που οι οδηγοί σταματούν στις διαβάσεις, με πολλές θέσεις στάθμευσης αναπήρων που όλοι τις σέβονται, που βλέπεις εργαζόμενους με αναπηρία, που ο πολίτης τους αποδέχεται ανοιχτά και συνεργατικά. Η πόλη μας έχει στην καθημερινότητά της αποδεχτεί τη διαφορετικότητα. Γι’ αυτό βάλαμε ένα ελάχιστο λιθαράκι, για το οποίο μπορούμε να χαιρόμαστε ως φορέας.
Τα στερεότυπα διατηρούνται γιατί δεν υπάρχει σταθερή συμπεριληπτική εκπαίδευση στα σχολεία, δεν καλλιεργείται το αίσθημα του πολίτη, του σεβασμού προς τον συνάνθρωπο
Τα στερεότυπα πάντα υπάρχουν όσο κι αν έχουν λειανθεί και μικρύνει τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την ορατότητα των ΑμεΑ. Όμως εξακολουθούν να κυριαρχούν στην εργασία των ατόμων με αυτισμό, στην αυτόνομη διαβίωσή τους, στην ποιότητα ζωής τους. Οι πόλεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να μην είναι προσβάσιμες, οι υποδομές και οι δομές να είναι ελάχιστες, οι δυνατότητες παροχής ποιοτικής εκπαίδευσης προβληματικές. Ακόμα η οικογένεια επωμίζεται ένα βαρύ μερίδιο ευθύνης και νιώθει μόνη. Ακόμα μετά τη σχολική ζωή, ειδικά στην ενδοχώρα, τα άτομα με αυτισμό είναι στο περιθώριο και στην αφάνεια. Τα στερεότυπα διατηρούνται γιατί δεν υπάρχει σταθερή συμπεριληπτική εκπαίδευση στα σχολεία, δεν καλλιεργείται το αίσθημα του πολίτη, του σεβασμού προς τον συνάνθρωπο. Πρακτικές ανθρωποφοβίας, ρατσισμού και αποκλεισμού υπάρχουν ακόμα σίγουρα. Όμως ο κόσμος πλέον γνωρίζει, συναντά τον αυτισμό στην καθημερινότητά του, αντιμετωπίζει τη διαφορετικότητα γύρω του μέσα από την πολυπολιτισμική κοινωνία που ζει. Γίνονται βήματα και οδηγούμαστε σε καλύτερες συμπεριληπτικές εποχές».
* Ποια είναι σήμερα η καθημερινότητα μιας οικογένειας με παιδί στο φάσμα του αυτισμού στην Κρήτη; Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει;
«Η ζωή μιας οικογένειας ξεκινάει να δυσκολεύεται από την μέρα της διάγνωσης κι έπειτα. Αλλάζουν τα δεδομένα, μιας και ένα νευροδιαφορετικό νήπιο πρέπει να κάνει πρώιμη παρέμβαση, οπότε ο γονέας να αναλάβει ένα δυσβάστακτο κόστος θεραπειών, μέσα σε μια κοινωνία εκμετάλλευσης και υπερχρέωσης των κοινωνικών υπηρεσιών, σε μια ευρωπαϊκή χώρα που είθισται και επιβάλλεται όλα να καλύπτονται από το Εθνικό Σύστημα Υγείας και το υπουργείο Παιδείας, εντός της δημόσιας εκπαίδευσης.
Επίσης, ο γονέας χρειάζεται ενδυνάμωση και υποστήριξη που αδυνατεί να βρει. Οπότε βασανίζεται από τις ενοχές και την αμάθεια, κάνοντας αθέλητά του λάθη, που κοστίζουν στην εκπαίδευση του παιδιού. Η έλλειψη δημόσιων δομών που να αναλαμβάνουν την καθοδήγηση της οικογένειας, τη διευκόλυνσή τους σε όλα τα επίπεδα υποστήριξης (ενδυνάμωση, οικονομική κάλυψη εξόδων, δωρεάν θεραπείες, δωρεάν περίθαλψη, επιδοματική κάλυψη για τις πραγματικές ανάγκες του ΑμεΑ, ολιγόωρη φιλοξενία του παιδιού σε εξιδεικευμένους παιδικούς σταθμούς, δομές και θεραπευτήρια, ώστε ο γονέας να μπορεί να εργάζεται, υποστήριξη της ευρείας οικογένειας, προσωπικός βοηθός για το άτομο με αναπηρία κ.λπ.). Αν μιλήσουμε για τη σχολική ζωή, η οικογένεια και πάλι φορτίζεται με την επιλογή του κατάλληλου πλαισίου εκπαίδευσης, διεκδικεί αλλά συχνά δεν υποστηρίζεται από τα δημόσια κέντρα αξιολόγησης, με συνέπεια να ματαιώνεται και να χάνει πολύτιμο χρόνο. Κάθε χρόνο, θα έπρεπε να υπάρχουν κατά προτεραιότητα εκπαιδευτικοί στα σχολεία, σταθεροί άνθρωποι που ασχολούνται εξατομικευμένα με στόχους για κάθε μαθητή.
Μιλώντας, τέλος, για την ενήλικη ζωή ενός ατόμου με αυτισμό, είναι πολύ πιο δύσκολες οι συνθήκες. Μετά το σχολικό περιβάλλον, αν ένα λειτουργικό άτομο έχει περάσει στο Πανεπιστήμιο, έχει τεράστιες δυσκολίες παραμονής σε ένα μη φιλικό πλαίσιο, χωρίς ταυτότητα και υποστήριξη.
Αν μιλήσουμε για την εργασία, τα θέματα είναι δυσεπίλυτα, μιας και οι ευκαιρίες είναι ελάχιστες, δεν προτείνονται τα άτομα με αυτισμό ούτε για προκηρύξεις υπαλλήλων ΑμεΑ, δεν υποστηρίζονται μιας και δεν υπάρχουν οργανωμένα πλαίσια εξειδίκευσης, κατάρτισης και πιστοποίησης, ούτε γραφεία συμβούλων εργασίας που να ενδυναμώνουν το προσωπικό και τον υπάλληλο με διάγνωση. Τέλος, η έλλειψη δομών στέγασης διαταράσσει την αυτονομία των ενηλίκων, που ζουν μια μικρή κα περιορισμένη ζωή, χωρίς όνειρα και προκλήσεις».
* Ποιο είναι το μεγαλύτερο στοίχημα για τον Σύλλογο, ειδικά σε ό,τι αφορά την ορατότητα των ατόμων στο αυτιστικό φάσμα;
«Αυτονομία, αυτοσυνηγορία και υποστήριξη όσο χρειάζεται το κάθε άτομο ανάλογα με το προφίλ του, τις ανάγκες τους, τις προτιμήσεις του κα τη λειτουργικότητά του. Η χειραγώγηση και η υπερπροστασία είναι κακοί σύμβουλοι. Ο κάθε άνθρωπος έχει φωνή για να διεκδικήσει την αλήθεια του και να κάνει πράξη αυτά που ονειρεύεται ή έστω να δοκιμαστεί σε νέα δεδομένα. Η φιλία, η ομάδα, ο έρωτας ή η ερωτική φύση, όλα καταπιέζονται μέσα στα πλαίσια της δυσκολίας αυτοδιαχείρισης. Αυτό προσπαθούμε να πετύχουμε ως Σύλλογος με πολλές δράσεις, με προγράμματα, με τη δημιουργία δομών και συνεργασιών πολυεπίπεδα».
* Ποιες είναι οι βασικές ανάγκες και οι διεκδικήσεις του Συλλόγου σήμερα από την Πολιτεία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση;
«Η υποστήριξη στην πράξη των ατόμων με αυτισμό σε όλα τα επίπεδα. Ποιοτικός χρόνος, εργασία, υποστήριξη των οικογενειών, δομές και στέγες, αλλά και ευκαιρίες ζωής κα εργασίας. Επίσης, προσβασιμότητα πολυεπίπεδα, μιλώντας για συμπερίληψη στο νέο σχολείο, αυτό της γειτονιάς, το συμπεριληπτικό. Διαμεσολάβηση για τίμιες και ισότιμες θέσεις εργασίας, εκπαίδευσης και διαβίωσης. Δημοτικές και δημόσιες δομές δωρεάν παροχής υπηρεσιών θεραπείας και εκπαίδευσης. Προσβάσιμοι χώροι στην έκφραση, στη διεκδίκηση δικαιωμάτων, στην εργασία, στην κινητικότητα, στη διασκέδαση, στα ταξίδια. Υγειονομική κάλυψη σε διαμορφωμένα ιατρεία, με φιλικότητα στον λήπτη υπηρεσιών, με τακτική εξέταση ακόμα και των ηλικιωμένων ΑμεΑ που δεν έχουν ανθρώπους να τους φροντίζουν. Υποστήριξη της οικογένειας για να μπορεί να ανταπεξέλθει και να αποφορτίζεται με τη φιλοξενία καθημερινά των μη λειτουργικών ατόμων. Προστασία της δικαιωματικής πολιτικής των ΑμεΑ. Νόμοι που προστατεύουν τα επιδόματα, όσο αυτά είναι αναγκαία για τη διαβίωση των ατόμων. Φιλικά περιβάλλοντα εργασίας».
* Αν κοιτάξουμε πέντε χρόνια μπροστά, πώς θα θέλατε να είναι η καθημερινότητα ενός ατόμου στο φάσμα του αυτισμού στο Ρέθυμνο και γενικότερα στην Ελλάδα;
«Όλα τριγύρω αλλάζουν. Αν οι συνθήκες στην Ελλάδα παραμένουν όπως σήμερα ειρηνικές, μπορούμε να ελπίζουμε ότι αυτό που κουβαλάμε πίσω μετά από κάθε μετακίνηση σε ευρωπαϊκές χώρες θα το δούμε και στην Ελλάδα να συμβαίνει. Αποϊδρυματοποίηση στην πράξη, μιας και στην Ελλάδα αυτό δεν έχει κατακτηθεί ακόμα. Δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης για όλα τα άτομα που το χρειάζονται. Στέγες αυτόνομης διαβίωσης με επιλογή του ατόμου και την παρέα που θέλει να ζήσει μαζί. Εργασία για όλους τους τυπικούς και μη τυπικούς με δίκαιο και συμπεριληπτικό τρόπο, ώστε να αποκτηθεί ένα επίπεδο αυτονομίας και αυτοσυντήρησης. Σεβασμός στη γνώμη του ατόμου με αυτισμό, αυτοσυνηγορία στην πράξη. Για τον Σύλλογο Γονέων Ατόμων με Αυτισμό Ρεθύμνου το πολυπόθητο Κέντρο Ημέρας, στέγες βραχείας παραμονής, ένα πολυδύναμο εργαστήριο εξεύρεσης και κατάκτησης εργασιακής ειδίκευσης, εύρεσης εργασίας με την υποστήριξης εργασιακών συμβούλων ΑμεΑ.
Πολλά ακόμα που θα λύσουν βασικά ατομικά ή κοινωνικά θέματα της ποιότητας ζωής των ατόμων με αυτισμό και νοητική αναπηρία».
Παύλος Μελισσινός
«Η εργασιακή ένταξη των ατόμων με αυτισμό δεν είναι φιλανθρωπία, είναι επένδυση»
* Εγκαινιάσατε πρόσφατα την Κοιν.Σ.Επ. “Κυψέλη”. Τι είναι ακριβώς και ποιος ο σκοπός της δημιουργίας της;
«Η Κοιν.Σ.Επ. “Κυψέλη” είναι μια κοινωνική συνεταιριστική επιχείρηση, που στόχο έχει τη συλλογική και κοινωνική ωφέλεια μέσα από καινοτόμες δραστηριότητες και ρεαλιστικές ιδέες. Δημιουργήθηκε από μέλη του Συλλόγου Γονέων Ατόμων με Αυτισμό Ρεθύμνου με σκοπό την οργάνωση σεμιναρίων, την ανάδειξη τοπικών παραδοσιακών προϊόντων σε συνεργασία με τοπικούς παραγωγούς και χειροτέχνες, αλλά κυρίως σε συνεργασία με το Κοινωνικό Στέκι ΑμεΑ, όπου παράγονται προϊόντα χειροτεχνίας από άτομα με αναπηρία, και έτσι να στοχεύσουμε στην τοπική αλλά και στην περιφερειακή ανάπτυξη.
Η Κοιν.Σ.Επ. “Κυψέλη” έχει ως στόχο την προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στον τόπο μας, μιας και είναι η μόνη λύση για εκπαίδευση, ένταξη και αποδοχή ατόμων από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και ιδιαιτέρως ΑμεΑ. Παράλληλα, στοχεύουμε στη συνεργασία μικρών τοπικών παραγωγών και χειροτεχνών και επιχειρήσεων με τοπικά παραδοσιακά προϊόντα, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και αναδεικνύοντας τον τοπικό μας πλούτο. Ευελπιστούμε ότι με την εξυπηρέτηση ευρέως φάσματος κοινωνικών αναγκών θα διαμορφώσουμε κοινωνικές σχέσεις με γνώμονα τη συλλογικότητα και την ισοτιμία και όχι τον ανταγωνισμό. Απώτερος στόχος μας είναι η κατάρτιση και η εργασιακή ένταξη ανθρώπων με αναπηρία σε τομείς που θα αναπτυχθούν, θέτοντας έτσι τις βάσεις για μια κοινωνία ανοιχτή σε προκλήσεις, με ίσες ευκαιρίες, χωρίς προκαταλήψεις και αποκλεισμούς!».
* Τι είναι αυτό το εργαστήριο επαγγελματικής κατάρτισης και πραγματικά πώς μπορεί το 3D printing να βοηθήσει στην εργασιακή ένταξη ατόμων στον αυτισμό;
Άλλος σημαντικός άξονας του προγράμματος είναι η επικοινωνία και ενημέρωση εργοδοτών και επιχειρήσεων σχετικά με την εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία
«Το συγκεκριμένο εργαστήριο επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί μέρος μιας πρωτοποριακής πρωτοβουλίας που στοχεύει στην επαγγελματική ενδυνάμωση και κοινωνική ένταξη ατόμων στο φάσμα του αυτισμού. Επίσης είναι ένα εργαστήριο που θέλει να προάγει και να ενημερώσει το ευρύ κοινό για την κυκλική οικονομία, την ανακύκλωση και την προστασία του περιβάλλοντος. Άλλος σημαντικός άξονας του προγράμματος είναι η επικοινωνία και ενημέρωση εργοδοτών και επιχειρήσεων σχετικά με την εργασιακή ένταξη ατόμων με αναπηρία. Το 3D printing βοηθά ουσιαστικά στην εργασιακή ένταξη με τους εξής τρόπους: Αξιοποίηση δεξιοτήτων, γιατί πολλά άτομα με αυτισμό διαθέτουν εξαιρετική προσοχή στη λεπτομέρεια, ικανότητα αναγνώρισης προτύπων και προσήλωση στις διαδικασίες. Ανάπτυξη τεχνικών δεξιοτήτων: Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να χρησιμοποιούν λογισμικά σχεδίασης (όπως το Tinkercad) και να διαχειρίζονται τον εξοπλισμό, αποκτώντας προσόντα για σύγχρονους κλάδους, όπως η βιομηχανική παραγωγή, η αρχιτεκτονική και η δημιουργία πρωτοτύπων. Εργασιακή αυτονομία: Η 3D εκτύπωση επιτρέπει την αυτοαπασχόληση, καθώς το άτομο μπορεί να παράγει και να πουλά αντικείμενα (π.χ. βοηθητικά εργαλεία, διακοσμητικά), δουλεύοντας στον δικό του ρυθμό, σε περιβάλλον με λιγότερους κοινωνικούς στρεσογόνους παράγοντες. Επίλυση προβλημάτων στην πράξη: Μέσα από τη διαδικασία “δοκιμής και σφάλματος” (trial and error), οι εκπαιδευόμενοι μαθαίνουν να διαχειρίζονται την αποτυχία ως μέρος της μάθησης, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την επιμονή τους».
* Γιατί επιλέξατε να δώσετε τόσο μεγάλη έμφαση στην εργασιακή ένταξη των ατόμων με αυτισμό; Πιστεύετε ότι η κοινωνία και η αγορά εργασίας στην Κρήτη είναι έτοιμες γι’ αυτό το βήμα;
«Η έμφαση στην εργασιακή ένταξη των ατόμων με αυτισμό δεν είναι τυχαία, είναι ίσως το πιο κρίσιμο βήμα για την ουσιαστική τους συμπερίληψη στην κοινωνία. Αρχικά, η εργασία στα άτομα με αυτισμό δεν είναι μόνο για οικονομική ανεξαρτησία. Είναι κυρίως για κοινωνική ένταξη και αποδοχή, αυτονομία και αξιοπρέπεια βελτίωση της ψυχικής υγείας, με τον καιρό προσφέρει την ανεξαρτησία που κάθε άτομο επιθυμεί ξεχωριστά. Να πω ότι το 70% ενηλίκων άνω των 25 ετών, ατόμων στο φάσμα του αυτισμού, είναι άνεργα στην Ελλάδα, αλλά ακόμη και όσοι εργάζονται, συχνά έχουν χαμηλότερους μισθούς και ασταθή απασχόληση. Παράλληλα, πολλά άτομα με αυτισμό διαθέτουν ιδιαίτερες δεξιότητες (π.χ. συγκέντρωση, λεπτομέρεια, αμέριστη υπακοή) που μπορούν να αξιοποιηθούν παραγωγικά. Άρα η ένταξη δεν είναι μόνο κοινωνική ανάγκη, αλλά και αναπτυξιακή ευκαιρία.
Ο τουριστικός τομέας, που είναι ισχυρός στην Κρήτη, προσφέρει ρεαλιστικές ευκαιρίες απασχόλησης με κατάλληλη υποστήριξη
Όσον αφορά στην κοινωνία και τους εργοδότες στην Κρήτη, η απάντηση είναι ότι είναι έτοιμοι μερικώς, αλλά όχι πλήρως ακόμη. Υπάρχουν προγράμματα και συνεργασίες (π.χ. στον τουρισμό) που προσπαθούν να ανοίξουν δρόμους ένταξης. Τοπικές δράσεις στην Κρήτη (όπως εκπαιδευτικά projects) δείχνουν ότι υπάρχει κινητοποίηση και ενδιαφέρον. Ο τουριστικός τομέας, που είναι ισχυρός στην Κρήτη, προσφέρει ρεαλιστικές ευκαιρίες απασχόλησης με κατάλληλη υποστήριξη. Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η μετάβαση από την εκπαίδευση στην πραγματική εργασία, που παραμένει δύσκολη. Επίσης υπάρχει ακόμη έλλειψη ενημέρωσης και κουλτούρας συμπερίληψης στους εργοδότες. Συμπερασματικά, η κοινωνία - και ειδικά περιοχές όπως η Κρήτη - δεν είναι πλήρως έτοιμες, αλλά βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο. Με άλλα λόγια, δεν περιμένουμε να “είναι έτοιμη” η κοινωνία για να προχωρήσουμε - προχωράμε για να γίνει έτοιμη».
* Για πολλούς ακόμη η εργασία για ένα άτομο στο φάσμα μοιάζει δύσκολη ή και αδύνατη. Πώς καταρρίπτεται στην πράξη αυτό το στερεότυπο;
«Καταρρίπτεται κυρίως μέσα από την πράξη, όχι μόνο με λόγια. Πρώτα απ’ όλα, με ορατά παραδείγματα επιτυχίας. Όταν ένας εργοδότης δει στην πράξη ότι ένα άτομο στο φάσμα είναι συνεπές, τηρεί διαδικασίες, αποδίδει σταθερά, τότε η αρχική επιφύλαξη μετατρέπεται σε εμπιστοσύνη. Τα στερεότυπα “σπάνε” όταν αντικαθίστανται από πραγματική εμπειρία. Τέλος, ίσως το πιο ισχυρό επιχείρημα είναι το εξής: πολλές φορές τα άτομα στο φάσμα φέρνουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, όπως έχω αναφέρει και παραπάνω, προσήλωση στη λεπτομέρεια, συνέπεια στα καθήκοντα, ειλικρίνεια και καθαρή επικοινωνία. Όταν αυτά γίνονται αντιληπτά, το αφήγημα αλλάζει από “είναι δύσκολο” σε “είναι πολύτιμο”.
Τέλος, δεν προσπαθούμε απλώς να πείσουμε ότι “γίνεται”, αλλά να αποδείξουμε ότι τα οφέλη τού “δε γίνεται” είναι μακράν πιο ωφέλιμα τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για την επιχείρηση».
Η συμβουλή στους εργοδότες
«Μπορούν να έχουν έναν εργαζόμενο που ξεχωρίζει»
* Τι θα λέγατε σήμερα σε έναν εργοδότη που σκέφτεται να δώσει μια ευκαιρία εργασίας σε ένα άτομο στο φάσμα του αυτισμού;
«Θα του έλεγα ότι αρχικά δεν πρόκειται για “φιλανθρωπία”, πρόκειται για μια καλή και έξυπνη επιχειρηματική επιλογή.
Ένα άτομο στο φάσμα του αυτισμού μπορεί να φέρει στην επιχείρησή όλα τα παραπάνω που ανέφερα, συνέπεια, αξιοπιστία, προσοχή στη λεπτομέρεια, σταθερή απόδοση, ειδικά σε δομημένα περιβάλλοντα, και συχνά, αυτά είναι ακριβώς τα χαρακτηριστικά που δυσκολεύονται να βρουν οι εργοδότες. Αυτό που χρειάζεται είναι να δοθούν σαφείς οδηγίες, ένα δομημένο πλαίσιο εργασίας, διάθεση συνεργασίας. Με μικρές προσαρμογές, μπορείτε να έχετε έναν εργαζόμενο που όχι μόνο ανταποκρίνεται, αλλά ξεχωρίζει.
Θα του έλεγα, επίσης, να μη φοβάται το άγνωστο. Υπάρχουν τρόποι υποστήριξης (εκπαίδευση, job coaching), ώστε να μην είναι μόνος σε αυτή τη διαδικασία. Το σημαντικότερο είναι, αν δώσετε αυτήν την ευκαιρία, είναι πολύ πιθανό να αλλάξει όχι μόνο η ζωή αυτού του ανθρώπου, αλλά και η οπτική της ίδιας της επιχείρησής σας για το τι σημαίνει “ικανός εργαζόμενος”, η οπτική των εργαζομένων σε θέματα συμπερίληψης και φυσικά μεγάλος αντίκτυπος στους πελάτες. Γιατί τελικά, η συμπερίληψη δεν είναι ρίσκο. Είναι επένδυση σε ανθρώπους που συχνά έχουν μείνει εκτός, χωρίς λόγο».
