Γιατί χρειάστηκε μισός αιώνας για να επιστρέψει ο άνθρωπος στη Σελήνη;
Πως η πρόσφατη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη μπορεί να ανοίξει το δρόμο για αποστολές στον Άρη;
Η Ελλάδα ως μια μικρή χώρα είναι μόνο παρατηρητής στις εξελίξεις;
Σε ερωτήματα που έχουν ανακύψει μετά την πρόσφατη επιτυχημένη επανδρωμένη αποστολή του Artemis II της NASA στη Σελήνη, απάντησε στην εκπομπή «Καλό Μεσημέρι» της Κρήτη TV και την Χριστιάννα Σκούρα ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Νίκος Σέργης, ο οποίος παράλληλα τόνισε πως τέθηκαν οι βάσεις για τις αποστολές Artemis III και Artemis IV που προγραμματίζονται.
Η Σελήνη ως σημείο εκκίνησης για αποστολές στον Άρη
Όπως εξήγησε ο κ. Σέργης, ο στόχος για τα επόμενα χρόνια είναι η ύπαρξη ανθρώπινης παρουσίας στη Σελήνη σε πιο συστηματική βάση. «Δηλαδή να υπάρχει ανθρώπινο πλήρωμα, το οποίο θα εναλλάσσεται φυσικά, σε βάση στη Σελήνη, για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να εκπαιδευτεί κατάλληλα, έτσι ώστε να μπορεί να εξερευνήσει εκεί την περιοχή, κυρίως κοντά στο νότιο πόλο της Σελήνης, που απ’ότι όλα δείχνουν, υπάρχει νερό, για να μπορεί να έχει μια στοιχειώδη αυτονομία.» Εφόσον διασφαλιστεί ότι η βάση αυτή λειτουργεί σωστά κι αποτελεσματικά, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο το πλήρωμα, μετά μπορεί να σχεδιαστεί η επόμενη φάση, δηλαδή να αξιοποιηθεί η Σελήνη ως σημείο εκκίνησης για αποστολή στον Άρη με ανθρώπινο πλήρωμα. «Είναι κάτι το οποίο δεν προβλέπεται μέσα στη δεκαετία που διανύουμε. Οι καλύτερες προβλέψεις το δίνουν στα τέλη της δεκαετίας του ’30 ή αρχές δεκαετίας του ’40.»
Ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί η Σελήνη ως σημείο εκκίνησης είναι η βαρύτητα. «Δεν μπορείς εύκολα να φύγεις από τη βαρύτητα της Γης για να πας κάπου αλλού. Αντιθέτως από τη Σελήνη είναι πιο εύκολα τα πράγματα» διευκρίνισε ο κ. Σέργης και πρόσθεσε: «Αυτό το οποίο δεν μπορεί να συμβεί, είναι ένα είδος μετοίκησης ανθρώπινου πληθυσμού από τη Γη κάπου αλλού. Αλλά σε επίπεδο εργαστηρίου και βάσης, μπορεί να συμβεί, σε ένα προστατευμένο χώρο.» Και αυτό διότι πέρα από το γεγονός ότι στη Σελήνη και στον Άρη δεν υπάρχει ατμόσφαιρα, δεν υπάρχει και μαγνητικό πεδίο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έκθεση στην ακτινοβολία του Ήλιου, την οποία στην περίπτωση της Γης την εκτρέπει το μαγνητικό πεδίο και προστατεύει την ατμόσφαιρα και κατ’επέκταση εμάς.
Στο ερώτημα γιατί μας πήρε μισό αιώνα για να επιστρέψουμε στη Σελήνη, ο κ. Σέργης απάντησε με αναδιατύπωση. «Για ποιο λόγο τότε βιαστήκαμε να πάμε στη Σελήνη; Γιατί αυτή ήταν η απάντηση των Αμερικανών σε ένα ψυχροπολεμικό κλίμα που υπήρχε με τους Σοβιετικούς. Οι Σοβιετικοί είχαν κερδίσει τη μάχη του Διαστήματος μέχρι εκείνη τη στιγμή, έχοντας τον πρώτο άνθρωπο έξω από την ατμόσφαιρα της Γης κι έτσι η Σελήνη ήταν ένας στόχος ο οποίος ετέθη όχι 100% λόγω οραματισμού, αλλά και για λόγους πολιτικούς.» Ωστόσο, από τότε μέχρι σήμερα, έγιναν μεγάλα τεχνολογικά βήματα, ώστε η επιστροφή στη Σελήνη να θέτει έναν πολύ πιο φιλόδοξο στόχο. Το στήσιμο μιας επιστημονικής βάσης και την εξόρυξη κάποιων ορυκτών ή νερού.
Δορυφόροι made in Greece
Ως προς τα βήματα της Ελλάδας στη διαστημική έρευνα ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος τόνισε πως η χώρα έχει πλέον απτά αποτελέσματα. «Η Ελλάδα όντως ήταν για πολλά χρόνια παρατηρητής, ωστόσο τα τελευταία 7,8 χρόνια έχει μπει πάρα πολύ δυναμικά στο συγκεκριμένο χώρο. Έχουμε περάσει στη φάση στην οποία η Ελλάδα έχει έναν υπό εκπαίδευση αστροναύτη, ο οποίος ευελπιστούμε σύντομα να αποτελεί μέλος πληρώματος διαστημικής αποστολής και το βασικότερο είναι ότι η Ελλάδα πλέον υλοποιεί ένα διαστημικό πρόγραμμα το οποίο περιλαμβάνει δορυφόρους ελληνικής ιδιοκτησίας και σε σημαντικό βαθμό ελληνικής κατασκευής, οι οποίοι δορυφόροι θα είναι όλοι σε τροχιά μέχρι το τέλος του χρόνου ή στις αρχές του 2027. Ήδη κάποιοι από αυτούς βρίσκονται σε τροχιά και καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα υπηρεσιών. Από πολύ μικρούς κυβοδορυφόρους που έχουν υλοποιηθεί αμιγώς από ελληνικά χέρια κι ελληνικές τεχνολογίες κι εξυπηρετούν πιστοποίηση νέων τεχνολογιών, μέχρι πολύ δυνατούς και στην αιχμή της τεχνολογίας επιχειρησιακούς δορυφόρους, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες σε ολόκληρο το ελληνικό δημόσιο».
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, ο κ. Σέργης υπενθύμισε πως οι τεχνολογίες που σχετίζονται με το διάστημα, αποτελούν πλέον κομμάτι της καθημερινότητάς μας, καθώς πολλές από τις υπηρεσίες που λαμβάνουμε δε θα προσφέρονταν δίχως τους δορυφόρους. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότερες από 60 εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε θέματα διαστημικών εφαρμογών. «Ότι συζητάμε έχει κι ένα κομμάτι εφαρμογής σε άμυνα και ασφάλεια και κάποιες από αυτές τις εταιρείες έχουν ανοίξει παραρτήματα και στην Κρήτη.»
Κλείνοντας, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Νίκος Σέργης βραβεύτηκε από τη NASA το 2009 και το 2018, για τη συμμετοχή του στην αποστολή Cassini-Huygens, που διήρκεσε 10 χρόνια. Η πρώτη προσεδάφιση στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα έγινε το 2005 κι αποκάλυψε ποτάμια, λίμνες υδρογονανθράκων και μια "γήινη" γεωλογία στον μεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου. Το Cassini-Huygens έφερε επανάσταση στην κατανόηση του εξωτερικού ηλιακού συστήματος.
