Το Great Sea Interconnector (GSI) βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, καθώς η έναρξη των απαιτούμενων θαλάσσιων ερευνών φέρνει αντιμέτωπες δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για το τι πρέπει να προηγηθεί των εργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δραστηριότητες όπως η πόντιση καλωδίων και οι επιστημονικές έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της πρέπει να συντονίζονται εκ των προτέρων με την Τουρκία. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει επαναλάβει τη συγκεκριμένη θέση στις πρόσφατες ανακοινώσεις του.
Αντίθετα, η Αθήνα υποστηρίζει ότι η προβλεπόμενη διαδικασία αφορά την έκδοση NAVTEX και την ενημέρωση για τις εργασίες, χωρίς να απαιτείται τουρκική συναίνεση.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει στις απαραίτητες αναγγελίες και ότι το έργο θα υλοποιηθεί με βάση το διεθνές δίκαιο.
Η Meridiam στο επίκεντρο
Σημαντικός παράγοντας στην επόμενη φάση είναι η Meridiam, η οποία τον Αύγουστο απέκτησε την πλειοψηφική συμμετοχή στην εταιρεία του GSI. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η έναρξη των θαλάσσιων ερευνών βυθού, απαραίτητων για τον σχεδιασμό των εργασιών πόντισης.
Τουρκικές πηγές που επικαλούνται ελληνικά δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι έχει ήδη υπάρξει έμμεση επαφή της γαλλικής εταιρείας με την τουρκική πλευρά, με αντικείμενο την ενημέρωση για τη διαδρομή και τις συντεταγμένες των εργασιών.
Το συγκεκριμένο στοιχείο, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια από τη Meridiam. Ως εκ τούτου, οι αναφορές στις επαφές της εταιρείας με την Άγκυρα αποδίδονται στις συγκεκριμένες πηγές και δεν παρουσιάζονται ως επίσημη συμφωνία Ελλάδας, Γαλλίας και Τουρκίας.
Τι ακριβώς ζητά η Άγκυρα
Η τουρκική πλευρά αποφεύγει επισήμως τον όρο «άδεια» και χρησιμοποιεί τον όρο «συντονισμός».
Σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, η διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει γραπτή ενημέρωση, ανταλλαγή στοιχείων για τις εργασίες και ενημέρωση σχετικά με τις συντεταγμένες. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μια τέτοια πρακτική προστατεύει τα δικαιώματα που θεωρεί ότι έχει στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
Η ελληνική θέση είναι διαφορετική: η Αθήνα δεν αποδέχεται ότι απαιτείται τουρκική έγκριση για την πραγματοποίηση των εργασιών και αντιμετωπίζει τις σχετικές αναγγελίες ως διαδικασία ενημέρωσης και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.
Το προηγούμενο του Blue-Raman
Η Τουρκία επικαλείται ως προηγούμενο τις εργασίες του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου Blue-Raman το 2024, όταν το ιταλικής σημαίας πλοίο Teliri πραγματοποίησε εργασίες νότια της Ρόδου και ανατολικά της Κρήτης.
Η συγκεκριμένη περιοχή είχε αποτελέσει αντικείμενο διαφορετικών αναγγελιών από Ελλάδα και Τουρκία, καθώς η Αθήνα την περιέγραφε ως περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ενώ η Άγκυρα ως περιοχή της δικής της υφαλοκρηπίδας.
Η Τουρκία παρουσίασε τότε την ολοκλήρωση των εργασιών ως αποτέλεσμα συντονισμού, χωρίς όμως να έχει δημοσιοποιηθεί συμφωνία που να αποδεικνύει ότι Ελλάδα ή Ιταλία αναγνώρισαν τουρκική υφαλοκρηπίδα ή ζήτησαν τουρκική άδεια.
Το επόμενο βήμα
Το κρίσιμο επόμενο στάδιο είναι η πραγματοποίηση των θαλάσσιων ερευνών για το GSI και οι σχετικές αναγγελίες προς τη ναυτιλία.
Η έκδοση των προβλεπόμενων ελληνικών και κυπριακών NAVTEX θα αποτυπώσει τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσει πρακτικά η διαδικασία, ενώ η Τουρκία έχει ήδη καταστήσει γνωστό ότι θεωρεί απαραίτητο τον προηγούμενο συντονισμό για δραστηριότητες στις περιοχές που εντάσσει στις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Το Great Sea Interconnector προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μέσω Κρήτης, με τον σχεδιασμό να περιλαμβάνει σε επόμενη φάση και σύνδεση με το Ισραήλ. Η Meridiam συμμετέχει πλέον στην εταιρεία του έργου ως πλειοψηφικός μέτοχος.
