Ξεκάθαρη θέση για το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα διατύπωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη Θεσσαλονίκη, συνδέοντας την ελληνική διεκδίκηση με την αποκατάσταση της ενότητας ενός μνημείου που, όπως ανέφερε, παραμένει διαμελισμένο.
Ο πρωθυπουργός μίλησε κατά την τελετή υπογραφής των πρωτοκόλλων για την αμοιβαία παράδοση ιστορικών κειμηλίων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, παρουσία του Βούλγαρου ομολόγου του Ρούμεν Ράντεφ, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Αναφερόμενος στα Γλυπτά, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να αποδεχθεί μια λύση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή ιδιοκτησίας, ούτε να αντιμετωπίσει ως αντικείμενα δανεισμού τα Γλυπτά που θεωρεί μέρος της πολιτιστικής της κληρονομιάς.
«Ο Παρθενώνας συνιστά μια μοναδική και αυτοτελή περίπτωση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα αφορά την αποκατάσταση ενός οικουμενικού μνημείου που παραμένει διαμελισμένο.
«Δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που δηλώνουν ξένη κυριαρχία»
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική θέση δεν αφορά μια γενικότερη αμφισβήτηση του ρόλου των μουσείων ή των διεθνών πολιτιστικών ανταλλαγών.
Όπως σημείωσε, τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκομμένα από το μνημείο στο οποίο ανήκουν, καθώς η απομάκρυνσή τους από το αρχιτεκτονικό και ιστορικό τους πλαίσιο, κατά την ελληνική θέση, διασπά την ενότητα του μνημείου.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί «διευθετήσεις που να δηλώνουν ξένη κυριαρχία», ενώ απέρριψε και τη λογική ενός απλού δανεισμού των Γλυπτών προς την Ελλάδα.
Η αναφορά έγινε σε μια ημέρα που στο επίκεντρο βρέθηκε ένα διαφορετικό, αλλά συναφές ζήτημα πολιτιστικής κληρονομιάς και επιστροφής ιστορικών αντικειμένων: η παράδοση στην Ελλάδα 48 κειμηλίων που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917.
Επιστρέφουν στην Ελλάδα 48 κειμήλια μετά από 109 χρόνια
Η συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας προβλέπει την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών και εκκλησιαστικών κειμηλίων, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Για περισσότερο από έναν αιώνα παρέμεναν στη Βουλγαρία, όπου φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της χώρας.
Η σχετική συμφωνία είχε προετοιμαστεί με την υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης από τις υπουργούς Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εβτίμ Μίλοσεφ, στις 29 Σεπτεμβρίου. Η τελετή της 3ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη αποτελεί το επόμενο βήμα για την υλοποίηση της συμφωνίας.
Τα 48 κειμήλια θα παραμείνουν προσωρινά στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα επιστραφούν στους φορείς προέλευσής τους.
Στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως του Τσάρου Σαμουήλ
Η συμφωνία είναι αμοιβαία. Η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος έζησε από το 997 έως το 1014, καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που προέρχεται από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Τα ευρήματα είχαν εντοπιστεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου. Τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Η επιστροφή του ανθρωπολογικού υλικού στη Βουλγαρία αποτελεί μέρος της συμφωνίας για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για άλλα ιστορικά αντικείμενα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συμφωνία, με στόχο να εξεταστεί η ταυτοποίηση και η ένταξή τους σε μελλοντική συμφωνία.
Η επιστροφή των κειμηλίων και η νέα αναφορά στα Γλυπτά
Η συγκυρία της τελετής στη Θεσσαλονίκη έδωσε στον πρωθυπουργό την ευκαιρία να συνδέσει την επιστροφή των ελληνικών κειμηλίων με τη γενικότερη συζήτηση για την προστασία και την αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε ειδικότερα στην περίπτωση του Παρθενώνα, χαρακτηρίζοντας το μνημείο οικουμενικής σημασίας και επαναλαμβάνοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν αντιμετωπίζει τα Γλυπτά ως απλά μουσειακά αντικείμενα, αλλά ως στοιχεία ενός ενιαίου μνημείου.
Η δήλωση αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο την πάγια ελληνική θέση για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα και την επανένωσή τους με τα τμήματα που βρίσκονται στην Αθήνα.
