Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης μεταβαίνουν σήμερα στο Ελ Αλαμέιν, όπου θα συναντηθούν με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι.
Η τριμερής συνάντηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Αίγυπτος επιχειρεί να διαμορφώσει νέες ισορροπίες στην περιοχή, την ώρα που συνεχίζεται η ένταση στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία, ενώ ο πόλεμος με το Ιράν έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, βασική επιδίωξη είναι η επαναβεβαίωση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου και η διασφάλιση ότι οι νέες διπλωματικές κινήσεις του Καΐρου δεν θα επηρεάσουν τις σχέσεις που έχουν οικοδομηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η εκκρεμότητα για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά
Ξεχωριστά από την ατζέντα της τριμερούς, σημαντική εκκρεμότητα παραμένει το καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, ζήτημα που παρακολουθεί στενά και η ελληνική πλευρά.
Από τις αρχές Ιουνίου βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις μεταξύ του αιγυπτιακού κράτους και της Ιεράς Μονής, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας που θα προσφέρει για πρώτη φορά νομικό υπόβαθρο στο καθεστώς της Μονής και θα διασφαλίζει τη λειτουργία και την περιουσία της σε βάθος χρόνου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η συμφωνία που βρίσκεται υπό διαμόρφωση προβλέπει την αναγνώριση της κυριότητας των χώρων από το Αιγυπτιακό Δημόσιο, ως αρχαιολογικών χώρων, ενώ στη Μονή θα αποδίδεται η κατοχή και χρήση τους στο διηνεκές, χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα.
Η ρύθμιση αφορά τα κτίσματα και τις εγκαταστάσεις εντός των τειχών, αλλά και εκκλησάκια εκτός αυτών. Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα άλλων ακινήτων που διαθέτει η Μονή, μεταξύ των οποίων οι Κήποι της, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την τροφοδοσία της και για τους οποίους έχει εξεταστεί λύση μακροχρόνιας μίσθωσης έναντι συμβολικού τιμήματος.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, λόγω της ιστορικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής σημασίας της Μονής Αγίας Αικατερίνης, ωστόσο το ζήτημα παραμένει διακριτό από την τριμερή συνάντηση των τριών ηγετών.
Η προσέγγιση Καΐρου – Άγκυρας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Αθήνα παρουσιάζει η επαναπροσέγγιση Αιγύπτου και Τουρκίας, η οποία τους τελευταίους μήνες έχει ενισχυθεί, με κοινές στρατιωτικές ασκήσεις αλλά και συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, ο Αλ Σίσι έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να εντάξει την Αίγυπτο στην Τριμερή Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, επιδιώκοντας να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με διαφορετικά κέντρα ισχύος.
Αθήνα και Λευκωσία βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία με το Κάιρο, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει τη διατήρηση του καλού κλίματος και της στρατηγικής συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι συνομιλίες αναμένεται να αφορούν τις εξελίξεις στη Γάζα, τη Συρία και τη Λιβύη, καθώς και τις ευρύτερες ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Λιβύη και η «Medusa»
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κοινή προσέγγιση Ελλάδας και Αιγύπτου σε ζητήματα που αφορούν τη Λιβύη και τις θαλάσσιες ζώνες. Η Αθήνα στηρίζει, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στο πλαίσιο του ΟΗΕ, τις προσπάθειες για πολιτική ομαλότητα και ενοποίηση των θεσμών στη χώρα.
Σε συμβολικό επίπεδο, η τριμερής συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν πραγματοποιείται λίγο πριν από την έναρξη της μεγάλης πολυεθνικής άσκησης «Medusa», στην οποία συμμετέχουν Ελλάδα, Αίγυπτος, Κύπρος, Ιταλία και Γαλλία. Σενάρια της άσκησης αναμένεται να εξελιχθούν και σε περιοχές της ελληνικής ΑΟΖ που επικαλύπτονται από το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Ενεργειακά σχέδια και GREGY
Σημαντικό κεφάλαιο της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας αποτελεί και η ενέργεια, με αιχμή το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου GREGY.
Το έργο προβλέπει τη μεταφορά καθαρής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και στη συνέχεια προς τις αγορές των Βαλκανίων. Έχει την προσωπική στήριξη του Αλ Σίσι και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει συνολική εγκατεστημένη ισχύ 8,5 GW από αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα στην Αίγυπτο.
Παράλληλα, η Κύπρος έχει συμφωνήσει με την Αίγυπτο για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο και την εξαγωγή του ως LNG.
Η σημερινή συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη ημέρα της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, σε μια περιοχή όπου οι συμμαχίες και οι ισορροπίες μεταβάλλονται διαρκώς.
