Νέα διπλωματική ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλεί η απόφαση της Τουρκίας να θεσμοθετήσει δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» σε περιοχές με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία για την Ελλάδα.
Οι αποφάσεις, που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν στις 15 Αυγούστου, αφορούν μία θαλάσσια περιοχή στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, και μία δεύτερη στην Ανατολική Μεσόγειο, στην περιοχή ανατολικά της Ρόδου και γύρω από το Καστελλόριζο.
Η εξέλιξη προκάλεσε άμεση αντίδραση της Αθήνας, καθώς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι οι τουρκικές περιοχές εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και, σε σημεία, εντός περιοχών που η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Το υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την τουρκική κίνηση παράνομη στον βαθμό που αφορά διεθνή ύδατα ή ελληνική υφαλοκρηπίδα και ξεκαθαρίζει ότι οι αποφάσεις αυτές δεν δημιουργούν τετελεσμένα ούτε παράγουν έννομα αποτελέσματα εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων.
Το πρώτο πάρκο χωροθετείται στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, σε θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη. Η συγκεκριμένη γεωγραφική θέση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς βρίσκεται σε μια περιοχή όπου Ελλάδα και Τουρκία έχουν διαφορετικές θέσεις ως προς τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Το δεύτερο πάρκο αφορά την Ανατολική Μεσόγειο και εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ Ρόδου και τουρκικών ακτών, με τη χάραξη να αφήνει το Καστελλόριζο εκτός της συγκεκριμένης τουρκικής ζώνης.
Η περιοχή αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η τουρκική πλευρά παρουσιάζει τις δύο περιοχές ως πρωτοβουλία περιβαλλοντικής προστασίας, ωστόσο η γεωγραφία των χαράξεων έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Ελλάδα, καθώς συμπίπτει με περιοχές όπου υφίστανται διαφορετικές αντιλήψεις για τα όρια της θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η απάντηση της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη απορρίψει την τουρκική κίνηση. Στην επίσημη ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει ότι η μονομερής εγκαθίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών σε διεθνή ύδατα δεν είναι σύμφωνη με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι τα τουρκικά πάρκα είναι παράνομα στο μέτρο που εκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενώ τονίζει ότι η τουρκική απόφαση δεν μπορεί να επηρεάσει τα ελληνικά δικαιώματα.
Η Αθήνα επισημαίνει, επίσης, τη διαφορά με την ελληνική πρακτική.
Τα ελληνικά Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που θεσπίστηκαν στο Ιόνιο και στο Αιγαίο χωροθετήθηκαν, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, εντός ελληνικών χωρικών υδάτων και σε συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Στο μεταξύ, η αντιπαράθεση έχει αρχίσει να μεταφέρεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ήδη κατατέθηκε ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις τουρκικές αποφάσεις και τις επιπτώσεις τους στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Σειρά ζητημάτων αυτό τον καιρό αναμένεται να δοκιμάσουν εκ νέου τις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με το ζήτημα των θαλάσσιων ερευνών και εργασιών να αποτελεί ένα από τα σημεία όπου οι δύο χώρες έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες στο παρελθόν.
Παράλληλα, το φθινόπωρο αναμένεται να επανέλθει στην τουρκική Εθνοσυνέλευση το ζήτημα των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας, το οποίο συνδέεται με την τουρκική στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η τουρκική κίνηση έχει προκαλέσει παράλληλα συζητήσεις και στον τουρκικό Τύπο, όπου τα νέα θαλάσσια πάρκα συνδέονται πλέον ανοιχτά με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την τουρκική αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες.
► Διαβάστε επίσης: Νέα πρόκληση από την Τουρκία στο Αιγαίο: Ανακήρυξε δύο θαλάσσια πάρκα - Οι επίμαχες περιοχές
Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται πλέον στην περιβαλλοντική διάσταση των δύο πάρκων. Η διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας αφορά τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, την ελληνική υφαλοκρηπίδα και τον τρόπο με τον οποίο κάθε πλευρά αποτυπώνει τις θέσεις της στον χάρτη.
