Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, μιλώντας στο Delphi Economic Forum, περιέγραψε ένα διεθνές σκηνικό έντονης αστάθειας, επισημαίνοντας ότι το παγκόσμιο σύστημα εμφανίζει σοβαρά σημάδια απορρύθμισης. Όπως ανέφερε, δεν λειτουργεί πλέον με συνοχή μια οργανωμένη διεθνής κοινότητα, ενώ ακόμη και βασικοί θεσμοί, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, βρίσκονται σε κρίση, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να μην επιτελεί αποτελεσματικά τον ρόλο του ως εγγυητής της διεθνούς ασφάλειας.
Αναφερόμενος στην Ευρώπη, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμα διλήμματα για το μέλλον της, τονίζοντας πως το ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας παραμένει διαχρονικά συνδεδεμένο με τον ευρωατλαντικό άξονα. Κατά τον ίδιο, δεν είναι ρεαλιστικό να αναπτυχθεί μια πλήρως αυτόνομη ευρωπαϊκή στρατηγική που να αγνοεί τον ρόλο των Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε ό,τι αφορά τη θέση της Ελλάδας, υπογράμμισε ότι η χώρα οφείλει να παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στις ευρωπαϊκές αρχές, τη νομιμότητα και την αλληλεγγύη, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, χωρίς όμως αυταπάτες. Υπενθύμισε ότι η εθνική ασφάλεια διαχρονικά στηρίζεται και στη στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα επιδιώκεται η ισορροπία μέσω εξοπλιστικών επιλογών ευρωπαϊκής προέλευσης, που έχουν και αναπτυξιακή διάσταση. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι καμία επιμέρους εγγύηση από ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί να υποκαταστήσει συνολικά το ζήτημα της ασφάλειας.
Ισορροπία ανάμεσα σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Ο κ. Βενιζέλος στάθηκε ιδιαίτερα στο δίλημμα μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι εάν τεθεί με όρους αποκλειστικής επιλογής, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες θα βρεθούν σε δύσκολη θέση ως προς τον στρατηγικό τους προσανατολισμό. Όπως είπε, πρόκειται για ένα δίλημμα που αφορά και την Ελλάδα, η οποία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις σχέσεις της και με άλλους κρίσιμους παράγοντες, όπως το Ισραήλ και η Τουρκία.
Τόνισε ότι η χάραξη στρατηγικής δεν μπορεί να βασίζεται σε γενικές αρχές ή ευχολόγια, αλλά απαιτεί ρεαλιστική αποτίμηση των συσχετισμών ισχύος και ενεργή προσπάθεια διαμόρφωσής τους. Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Ελλάδα έχει αποδείξει, ιδίως στον τομέα της αεράμυνας, ότι μπορεί να αποτελεί υπολογίσιμη δύναμη, γεγονός που ενισχύει την αυτοπεποίθηση και τη διαπραγματευτική της θέση.
Η ανάγκη εσωτερικής συναίνεσης και αναθεώρησης στρατηγικής
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην εσωτερική διάσταση της εξωτερικής πολιτικής, επισημαίνοντας ότι χωρίς συναινέσεις και κοινό στρατηγικό πλαίσιο δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων. Όπως ανέφερε, η εξωτερική πολιτική διαμορφώνεται άμεσα από τις εσωτερικές ισορροπίες και το πολιτικό αφήγημα, όπως συμβαίνει και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο εθνικής συναίνεσης, με αποτέλεσμα να κινείται συχνά αποσπασματικά, «ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου», όπως χαρακτηριστικά είπε. Παρομοίασε αυτή την προσέγγιση με ένα «ιστιοπλοϊκό δόγμα», όπου το σκάφος αφήνεται να ακολουθεί τις καιρικές συνθήκες για να αποφευχθεί η ανατροπή, πρακτική που ενέχει κινδύνους.
Τέλος, επισήμανε ότι το διεθνές περιβάλλον μεταβάλλεται με επιταχυνόμενους ρυθμούς, γεγονός που καθιστά επιτακτική την αναθεώρηση της ελληνικής στρατηγικής. Όπως είπε, μέχρι σήμερα η προσαρμογή γίνεται περισσότερο εμπειρικά και αποσπασματικά, ωστόσο απαιτείται πλέον μια πιο συστηματική και επεξεργασμένη προσέγγιση, ώστε η χώρα να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις νέες συνθήκες.
