«Η ελληνική εξαγωγική δραστηριότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο και ολοένα δυσκολότερο διεθνές περιβάλλον, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις, το αυξημένο κόστος μεταφοράς και ενέργειας, αλλά και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων» λέει στο Ράδιο 98.4 ο Πρόεδρος των Εξαγωγέων της χώρας Άλκης Καλαμπόκης.
Επισημαίνει, ωστόσο ότι παρά τις ανησυχίες, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφα αρνητική και πως σε περιφερειακό επίπεδο, όπως στην Κρήτη, η έκθεση στις αγορές της Μέσης Ανατολής παραμένει περιορισμένη. Ενδεικτικά, οι εξαγωγές της Κρήτης προς τις συγκεκριμένες χώρες ανήλθαν περίπου σε 10,5 εκατ. ευρώ το 2024 και σε 6,5 εκατ. ευρώ στο εννεάμηνο του 2025, σε σύνολο εξαγωγών που αγγίζει τα 727 εκατ. ευρώ. Μεγέθη που δείχνουν ότι, τουλάχιστον άμεσα, η επίδραση είναι σχετικά μικρή.
Σε εθνικό επίπεδο, αντίθετα, η εικόνα διαφοροποιείται. Οι ελληνικές εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής –όπως το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Λίβανο και τη Σαουδική Αραβία– φτάνουν τα 3 δισ. ευρώ, καθιστώντας την περιοχή σημαντικό εμπορικό εταίρο. Αστάθεια που κι εκεί δημιουργεί ανησυχίες σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Όπως λέει ο Άλκης Καλαμπόκης, για την επιχειρηματικότητα το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο αυξανόμενο κόστος που επιφέρει η αναγκαστική αλλαγή δρομολογίων στη ναυτιλία, καθώς πολλά πλοία κάνουν τον περίπλου της Αφρικής, σε χρόνο πολύ μεγαλύτερο, την έλλειψη κοντέινερ και τη σημαντική αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων. Τις αυξήσεις στις πρώτες ύλες που σχετίζονται με το πετρέλαιο, όπως τα πλαστικά και τα υλικά συσκευασίας, με αποτέλεσμα την περαιτέρω αλυσιδωτή επιβάρυνση επιχειρηματιών και καταναλωτών Διεθνώς. Την άνοδο των τιμών ενέργειας που επιβαρύνει περαιτέρω το συνολικό κόστος παραγωγής και διάθεσης προϊόντων, όπως το κρίσιμο ζήτημα των λιπασμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων σχετίζεται με την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
«Περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής και το 50% της διακίνησης περνά από τη συγκεκριμένη ζώνη, γεγονός που δημιουργεί κινδύνους ελλείψεων και ανατιμήσεων. Για μια αγροτική οικονομία όπως η ελληνική, και ειδικά για περιοχές όπως η Κρήτη, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος παραγωγής και πιθανές πιέσεις στις τιμές των τροφίμων» επισημαίνει.
Εξηγεί ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά ευρωπαϊκό και παγκόσμιο. Ωστόσο, η Ελλάδα εμφανίζει μεγαλύτερη εξάρτηση από ενεργειακές εισαγωγές από χώρες του Κόλπου – περίπου 25,4%, έναντι 6,1% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που καθιστά τη χώρα πιο ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Αναφορικά με τις εξαγωγές διευκρινίζει πως επηρεάζονται από τρεις βασικούς άξονες: την Ευρώπη, όπου καταγράφεται επιβράδυνση της ανάπτυξης, τις Ηνωμένες Πολιτείες με τα ζητήματα δασμών και τη Μέση Ανατολή λόγω αστάθειας.
«Η ταυτόχρονη πίεση και στους τρεις αυτούς πυλώνες περιορίζει τα περιθώρια αντοχής της ελληνικής οικονομίας» λέει. «Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ωστόσο, αναδεικνύεται η σημασία των εμπορικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, με χαρακτηριστική αυτή με τη Mercosur, που αφορά χώρες όπως η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Παραγουάη και η οποία παρά τους προβληματισμούς που έχουν εκφραστεί, τα στοιχεία δείχνουν πως η Ελληνική παρουσία εκεί είναι εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς οι εξαγωγές κινούνται περίπου στα 100 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές ξεπερνούν τα 600 εκατ., δημιουργώντας σημαντικό εμπορικό έλλειμμα».
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και σε άλλες αγορές, όπως η Ινδία, όπου το εμπορικό ισοζύγιο παραμένει έντονα ελλειμματικό για την Ελλάδα.
«Η προοπτική», συνεπώς κατά τον ίδιο, «είναι σαφής: πρόκειται για μια αγορά 300 εκατομμυρίων καταναλωτών, με ισχυρή μεσαία τάξη και σημαντικά περιθώρια διείσδυσης για τα ελληνικά προϊόντα. Η σταδιακή άρση των δασμών, σε ορίζοντα πενταετίας έως επταετίας, μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να ανοίξει νέες ευκαιρίες. Οι συμφωνίες αυτές δεν αποτελούν άμεση λύση, αλλά συνιστούν στρατηγικά εργαλεία για τη μελλοντική ανάπτυξη».
Ο Άλκης Καλαμπόκης μιλά για τον καθοριστικό ρόλο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και επαναλαμβάνει: «Αν και το 20% των επιχειρήσεων πραγματοποιεί το 80% των εξαγωγών, το υπόλοιπο 80% –οι μικρότερες επιχειρήσεις– διατηρεί ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες και χρειάζεται ουσιαστική στήριξη».
►Διαβάστε επίσης: Άλκης Καλαμπόκης: «Κανένας αλώβητος από τις συνέπειες ενός πολέμου» - Οι απώλειες για την Κρήτη (ηχητικό)
Τέλος, υπενθυμίζει ότι δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η στενή σχέση εξαγωγών και τουρισμού.
«Κάθε ελληνικό προϊόν που ταξιδεύει στο εξωτερικό λειτουργεί ως πρεσβευτής της χώρας, ενισχύοντας την εικόνα της και δημιουργώντας έναν κύκλο ανάπτυξης που συνδέει την παραγωγή, την κατανάλωση και την εμπειρία του επισκέπτη. Σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων, η ενίσχυση της εξωστρέφειας, η μείωση των δομικών αδυναμιών και η αξιοποίηση νέων αγορών αποτελούν μονόδρομο για τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας» σημειώνει ενδεικτικά.
