Τη θητεία του στον ΟΠΕΚΕΠΕ υπερασπίστηκε ο πρώην αντιπρόεδρος του οργανισμού (10/2015 έως 11.2019) Γ. Αποστολάκης κατά την κατάθεσή του στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής, που ερευνά το σύστημα πληρωμής των κοινοτικών αγροτικών ενισχύσεων.
«Εργαστήκαμε εν μέσω μνημονίων και από τις πρώτες ημέρες τέθηκε θέμα με τα αποθεματικά του οργανισμού, και κάποια στιγμή μείναμε χωρίς ευρώ. Θυμάμαι, επίσης, όταν τρέχαμε στο Hilton, στις συνεδριάσεις τότε της επιτροπής, για να περισώσουμε τις επιδοτήσεις, να μη θεωρηθούν ως φορολογητέο εισόδημα, που τότε, η "τρόικα" επέμενε ότι πρέπει να φορολογηθούν», είπε ο κ. Αποστολάκης, σημειώνοντας ότι «καταφέραμε τότε για τις επιδοτήσεις που αφορούν την αγροτική ανάπτυξη, να εξαιρεθούν όλα τα ποσά από την φορολογία και να είναι ακατάσχετα».
Για τα προβλήματα του οργανισμού κατά τη θητεία του ανέφερε ότι «υπήρχε συνεχής επιτήρηση από την Επιτροπή, αλλά και συνεργασία με την OLAF. Δεν είναι τώρα, ξαφνικά, που υπάρχουν προβλήματα» και ότι «υπάρχουν μικρές και μεγάλες απάτες». «Τώρα το θέμα έχει όμως ξεφύγει από ότι φαίνεται» είπε ο κ. Αποστολάκης.
Απαντώντας στον εισηγητή της ΝΔ Μ. Λαζαρίδη, ο κ. Αποστολάκης είπε ότι «το εξεταζόμενο πρόβλημα γεννιέται, σε μεγάλο βαθμό, από την ίδια την αρχιτεκτονική κατανομής των δικαιωμάτων, η οποία είναι "εκτατική"». Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης «δεν είναι πανάκεια» καθώς εάν πχ στη Μακεδονία απαιτούνται 10 στρέμματα για να θρέψει ένας κτηνοτρόφος 100 πρόβατα, σε μία ξερική περιοχή πιθανόν να απαιτούνται 100 στρέμματα, κάτι που θα αποδειχθεί άδικο την ώρα της επιδότησης.
Εξάλλου, τόνισε ότι «είχαμε καταφέρει να βάλουμε σε μία τάξη τα χρονοδιαγράμματα των πληρωμών», ενώ σχολίασε ότι «δεν μπορείς να περιμένεις να λειτουργήσει ένας οργανισμός αλλάζοντας διοικήσεις κάθε χρόνο».
Έγγραφα προειδοποιούσαν για στάση πληρωμών
Του Σταύρου Καπνά
Εν αναμονή του δεύτερου κρίσιμου γύρου καταθέσεων στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής που διερευνά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, συνεχίστηκε και χθες η διαδικασία με την κατάθεση του μάρτυρα Ιωάννη Κάτρη, αντιπροέδρου και νομικού εκπροσώπου της εταιρείας Cognitera.
Ο κ. Κάτρης έδωσε πληροφορίες σχετικά με το διάτρητο σύστημα καταγραφής περιουσιακών στοιχείων και κατάθεσης δικαιολογητικών, που σύμφωνα με τον ίδιο εκμεταλλεύτηκαν οι επιτήδειοι που έχουν άμεση εμπλοκή στο κύκλωμα των παράνομων επιδοτήσεων. Ο εκπρόσωπος της Cognitera δεν παρέλειψε να αφήσει αιχμές εναντίον του ΟΠΕΚΕΠΕ, τονίζοντας ότι ο Οργανισμός είχε πλήρη γνώση των στοιχείων ώστε να προχωρήσει στους απαραίτητους διασταυρωτικούς ελέγχους, προκειμένου να γίνει ακριβής καταγραφή στην περίπτωση του ζωικού κεφαλαίου.
Την ίδια ώρα, αίσθηση προκαλούν τα έγγραφα που είδαν το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με τα οποία υπήρξαν σαφείς προειδοποιήσεις προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ από το 2024 για ενδεχόμενη στάση πληρωμών. Το ένα από αυτά εστάλη από τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DG AGRI) της Κομισιόν στις 30 Απριλίου του 2024, προς την τότε διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Επρόκειτο για έγγραφο με το οποίο η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DG AGRI) προειδοποιούσε πως, εάν ο ΟΠΕΚΕΠΕ δε συμμορφωνόταν με τα κριτήρια διαπίστευσης, τότε έκρινε ως «απαραίτητη την έναρξη της διαδικασίας», προκειμένου να τεθεί ο Οργανισμός σε αναστολή πληρωμών.
Η έκθεση της Κομισιόν για το οικονομικό έτος 2023 διαπίστωσε αρκετά σοβαρές ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου του Οργανισμού
Το δεύτερο αφορά σε έγγραφο που απέστειλε στις 13 Μαΐου του 2024 η τότε επικεφαλής της Διεύθυνσης Εσωτερικών Ελέγχων του ΟΠΕΚΕΠΕ, Παρασκευή Τυχεροπούλου, προς τον τότε πρόεδρο του Οργανισμού Κυριάκο Μπαμπασίδη. Σε αυτό, η κ. Τυχεροπούλου έκρουε τον “κώδωνα” του κινδύνου σχετικά με την πιθανότητα να τεθεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ σε αναστολή πληρωμών, ενώ παρέθετε αναλυτικά τα προβλήματα που είχε εντοπίσει, όπως επίσης και τις ενέργειες που θα έπρεπε να γίνουν.
«Η οικογένειά μου είναι αγροτική»
O αντιπρόεδρος της Cognitera, επιχειρώντας να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή γύρω από το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αρνήθηκε ότι υπάρχουν πολιτικές ευθύνες, ρίχνοντας το “μπαλάκι” αποκλειστικά σε εκείνους που έπαιρναν τις παράνομες επιδοτήσεις, υποστηρίζοντας ότι εκμεταλλεύτηκαν αφενός το προβληματικό σύστημα ελέγχων και αφετέρου τα “παραθυράκια” του νόμου, όπως στην περίπτωση της περιβόητης τεχνικής λύσης.
Αναφορικά με τις καταγγελίες ότι ο ίδιος και μέλη της οικογένειάς του ελάμβαναν επιδοτήσεις, ο κ. Κάτρης ισχυρίστηκε ότι σε όλες τις περιπτώσεις ακολουθήθηκε η νόμιμη διαδικασία.
Σε ερώτηση βουλευτών της Εξεταστικής Επιτροπής αν λαμβάνει επιδοτήσεις ο ίδιος ο κ. Κάτρης και μέλη της οικογένειάς του, είπε: «Είμαστε αγροτική οικογένεια, είμαστε βιολογικοί χρήστες, κάνουμε κυκλική οικονομία. Η σύζυγός μου και η κόρη μου έχουν βιολογικά, καλλιεργούν βιολογικά. Λαμβάνω 2.800 ευρώ και η κόρη μου 10.000-12.000 ευρώ».
Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Βασίλης Κόκκαλης, σε ερώτησή προς τον μάρτυρα είπε χαρακτηριστικά: «Είναι θεμιτό που εκπροσωπείτε την εταιρεία Gοgnitera και ταυτόχρονα παίρνετε επιδοτήσεις, το θεωρείτε φυσιολογικό αυτό;». Στο ερώτημα αυτό, ο κ. Κάτρης απάντησε: «Έχω ελεγχθεί, δε λαμβάνω επιδοτήσεις για βιολογικά. Η μία κόρη μου λαμβάνει».
«Το φαινόμενο δεν ήταν οργανωμένο από τα κόμματα»
Για την κατάσταση που επικρατούσε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο κ. Κάτρης επεσήμανε πως «το φαινόμενα αυτό δεν ήταν οργανωμένο από κόμματα που κυβέρνησαν, γιατί το σύστημα είχε διεισδύει παντού. Υπήρχε ένα κενό στο σύστημα, αυτό το κενό εκμεταλλεύτηκαν επιτήδειοι με την ανοχή ή την αδιαφορία αρμοδίων».
Όπως είπε, αυτό το κενό είχε δύο μεθόδους, η μία αφορούσε τη «βιομηχανία παραγωγής αρνάδων» και η άλλη τη «δήλωση δημοσίων βοσκοτόπων ως ιδιωτικά, με πλαστά εικονικά παραστατικά».
«Αυτός όμως που είχε την πλήρη γνώση του πληθυσμού των ζώων και μπορούσε να το αντιληφθεί με απλό διασταυρωτικό έλεγχο ήταν ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Πού ήτανε το “βαρύ πυροβολικό” του Οργανισμού να ελέγξει τα ζώα; Πού ήτανε τα συστήματα καταπολέμησης απάτης που έφτιαχναν οι σύμβουλοι και διατηρούσε ο Οργανισμός; Και με σφεντόνα να πολεμούσανε, κάποιον θα πετυχαίνανε, κάποιον θα βρίσκανε», επεσήμανε ο κ. Κάτρης.
Σε άλλη ερώτηση του κ. Λαζαρίδη σχετικά με τον Μόσχο Κορασίδη (υπάλληλο ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι το 2012 και γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ από τον Σεπτέμβριο 2022) και εμπλοκή του σε υπόθεση του 2011 που ζημίωσε το ελληνικό Δημόσιο, ο κ. Κάτρης ανέφερε ότι «οι παραγωγοί έχουν εξαιρετική εικόνα γι’ αυτόν, ήταν χρήσιμος, μας έλυσε προβλήματα».
Έγγραφο- “φωτιά” της Κομισιόν στον ΟΠΕΚΕΠΕ
Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα Data Journalists στις 30 Απριλίου του 2024, η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DG AGRI) της Κομισιόν απέστειλε προς την τότε διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ ένα ιδιαίτερα σημαντικό έγγραφο, το οποίο αφορούσε στην «απόφαση για την εκκαθάριση των λογαριασμών του οικονομικού έτους 2023» του Οργανισμού. Στο έγγραφο περιέχονταν μία σειρά από «παρατηρήσεις και συστάσεις που είχαν προκύψει από τη διαδικασία οικονομικής εκκαθάρισης σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση του ΟΠΕΚΕΠΕ με τα κριτήρια διαπίστευσης».
Η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DG AGRI) ήταν σαφής και δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας. Εάν ο ΟΠΕΚΕΠΕ δε συμμορφωνόταν, τότε κρινόταν ως «απαραίτητη η έναρξη της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 34 του κανονισμού (Ε.Ε.) αριθ. 908/2014 και στο άρθρο 52 του κανονισμού (Ε.Ε.) αριθ. 1306/2013». Δηλαδή, να τεθεί η διαπίστευση του ΟΠΕΚΕΠΕ σε αναστολή. Αυτό πρακτικά σήμαινε πως ο μοναδικός Οργανισμός Πληρωμών για επιδοτήσεις σε κτηνοτρόφους και αγρότες που διαθέτει η χώρα μας κινδύνευε να βρεθεί σε αδυναμία πληρωμών. Το πρόβλημα είχε ξεκινήσει σχεδόν ένα χρόνο πριν. Με επιστολή της, η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (AGRI), στις 8 Ιουνίου του 2023, είχε «ζητήσει από την αρμόδια Αρχή», δηλαδή το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, «να αξιολογήσει το ενδεχόμενο να τεθεί η διαπίστευση του ΟΠΕΚΕΠΕ υπό επιτήρηση».
Στις 15 Σεπτεμβρίου του 2023, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ενημέρωσε την DG AGRI, ότι είχε αποφασίσει να μη θέσει τη διαπίστευση του Οργανισμού Πληρωμών σε δοκιμασία. Ο λόγος ήταν πως οι «περισσότερες ελλείψεις που είχαν εντοπιστεί από τη DG Agri και τον Οργανισμό πιστοποίησης είχαν ήδη αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του σχεδίου βελτίωσης που είχε εφαρμοστεί προηγουμένως», όπως ισχυρίστηκε.
Ωστόσο, στην έκθεση για το οικονομικό έτος 2023, είχαν διαπιστωθεί και πάλι «αρκετές σοβαρές ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου του Οργανισμού Πληρωμών και στη συμμόρφωσή του με τα κριτήρια πιστοποίησης». Ειδικότερα, στην επιστολή με ημερομηνία 30 Απριλίου του 2024 απαριθμούνταν μία σειρά από «ευρήματα σχετικά με τη συμμόρφωση του Οργανισμού Πληρωμών με τα κριτήρια διαπίστευσης».
Στο έγγραφο αναφερόταν ακόμη ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο δεν εξασφάλιζε «σαφή διαχωρισμό των καθηκόντων μεταξύ του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Οργανισμού Πληρωμών», ενώ διαπιστώνονταν καθυστερήσεις ακόμη και 16 μηνών στις πληροφορίες που παρείχε ο Οργανισμός Πληρωμών στον οργανισμό πιστοποίησης», «καθώς και έλλειψη παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των οργανισμών στους οποίους έχουν ανατεθεί αρμοδιότητες». Όπως για παράδειγμα τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), για τα οποία η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ανέδειξε τον κομβικό τους ρόλο στο σκάνδαλο με τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η επιστολή- “καμπανάκι” - Τι είπε η Τυχεροπούλου στον Μπαμπασίδη
Στις 13 Μαΐου του 2024, η τότε επικεφαλής της Διεύθυνσης Εσωτερικών Ελέγχων του ΟΠΕΚΕΠΕ, Παρασκευή Τυχεροπούλου, απέστειλε προς τον τότε πρόεδρο του Οργανισμού Κυριάκο Μπαμπασίδη έγγραφο ενημερωτικό σημείωμα. Το σημείωμα αφορούσε στην «απόφαση εκκαθάρισης των λογαριασμών για το οικονομικό έτος 2023» και απεστάλη σε συνέχεια του εγγράφου της Κομισιόν.
Στο ίδιο σημείωμα, η κ. Τυχεροπούλου αναφέρθηκε σε μία σειρά από «δυσχέρειες» που είχε εντοπίσει αναφορικά με τη διαπίστευση του ΟΠΕΚΕΠΕ και τα κριτήρια που έπρεπε να πληροί. Όπως υπογράμμιζε, «η παρούσα οργανωτική δομή της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου υπολείπεται από το να πληροί βασικά κριτήρια, είναι υποστελεχωμένη και χωρίς την απαραίτητη διεπιστημονική σύνθεση του προσωπικού για την απρόσκοπτη εκπλήρωση του έργου της».
Επιπλέον, ενώ «ο Εσωτερικός Έλεγχος είναι υπεύθυνος και για την αξιολόγηση των συστημάτων πληροφορικής, δε διαθέτει προσωπικό με ειδικότητα πληροφορικής, γεγονός που έχει σαν συνέπεια την αδυναμία ένταξης των συστημάτων πληροφορικής στο ετήσιο πρόγραμμα ελέγχου».
