Πριν κοιτάξουμε μπροστά στο 2024, ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να κάνουμε ένα μικρό “φλας μπακ” στις σημαντικότερες πολιτικές εξελίξεις της χρονιάς (πλην των εκλογών) που φεύγει. Μια χρονιά, στην οποία μπορεί δίκαια να δοθεί το σύνθημα “τεκτονικές αλλαγές” διαρκείας για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά και της “κοινοβουλευτικής κινητικότητας” εν γένει στη Βουλή.
Η παραίτηση Τσίπρα
Στις 29 Ιουνίου ολοκληρώθηκε η 15ετής θητεία του Αλέξη Τσίπρα στο “τιμόνι” του ΣΥΡΙΖΑ. Ήταν μία ημέρα που αιφνιδίασε τους πάντες, ακόμα και το στενό επιτελείο του επικεφαλής της Κουμουνδούρου. Ο Αλέξης Τσίπρας, όπως ο ίδιος άλλωστε δήλωσε, έλαβε τις αποφάσεις “στο μαξιλάρι του” και οι υπόλοιποι ενημερώθηκαν κατόπιν. Προηγήθηκε, βεβαίως, η συντριπτική εκλογική ήττα της 25ης Ιουνίου, δεύτερη συνεχόμενη μετά το “σοκ” της 21ης Μαΐου, που είχε εκ των πραγμάτων βάλει τον ΣΥΡΙΖΑ σε τροχιά εξελίξεων.
Ο Αλέξης Τσίπρας αρχικά υπέβαλε την παραίτησή του ενώπιον του Εκτελεστικού Γραφείου του κόμματος, και αμέσως μετά - σε μια άδεια αίθουσα στο Ζάππειο Μέγαρο, χωρίς να περιβάλλεται από κάποιον άλλον - με μία δήλωση προς τον Τύπο γνωστοποίησε το τέλος της διαδρομής του στην προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ. Μετά την ολοκλήρωση της συνέντευξης Τύπου, η σύντροφός του Μπέτυ Μπαζιάνα τον υποδέχτηκε με ένα ζεστό χαμόγελο και στη συνέχεια του χτύπησε την πλάτη με το χέρι της. Το κλίμα στο Εκτελεστικό Γραφείο ήταν συγκινησιακά φορτισμένο, ενώ στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ οι συζητήσεις για τις διαδικασίες της επόμενης ημέρας ήταν έντονες.
Άπαντες στον ΣΥΡΙΖΑ ψάχνουν το πρόσωπο που «θα μπορέσει να κερδίσει τον Μητσοτάκη». Τα “αποκαλυπτήρια” έγιναν λίγο πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής στις 15 Ιουλίου, στη διάρκεια της οποίας υπερψηφίστηκε από τα μέλη η πρόταση για διεξαγωγή διαρκούς συνεδρίου στις 3 Σεπτεμβρίου και εκλογή ηγεσίας στις 10 και 16 Σεπτεμβρίου. Κατά τη δεύτερη ημέρα της συνεδρίασης, οι συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω και από τη διαδικασία εκλογής του αρχηγού, ενώ ήδη είχαν καταθέσει τις υποψηφιότητές τους οι Έφη Αχτσιόγλου και Ευκλείδης Τσακαλώτος.
Η “σφήνα” Κασσελάκη
Την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, τα Μέσα Ενημέρωσης αναρτούν δηλώσεις του απόδημου υποψήφιου βουλευτή Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ Στέφανου Κασσελάκη από περιοδείες που πραγματοποιούσε στη χώρα, με αφορμή τις φωτιές κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα. Μάλιστα, με φωτογραφία του ίδιου από το... αρχείο, καθώς δεν υπήρχαν πρόσφατες, τουλάχιστον στον ηλεκτρονικό Τύπο. Ο αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας στον χώρο της Ναυτιλίας δεν επιβεβαιώνει, αλλά ούτε διαψεύδει τα σενάρια της υποψηφιότητάς του για την ηγεσία του κόμματος, ωστόσο ήδη “τρέχει” μια πολιτική πλατφόρμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι πολίτες μπορούν να καταθέτουν τις προτάσεις τους.
Στις 29 Αυγούστου, με μία ανάρτηση στα social media, ο Στέφανος Κασσελάκης εκδηλώνει δημόσια ενδιαφέρον για τη διεκδίκηση της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ.
«Με λένε Στέφανο και έχω να σας πω κάτι. Γεννήθηκα στο Μαρούσι το 1988...».
Ακολούθησε την επόμενη ημέρα νέα ανάρτηση, στην οποία με ένα βίντεο τεσσάρων λεπτών και είκοσι δευτερολέπτων, προσεκτικά επιμελημένο - σε μαύρο φόντο - που δείχνει ιδιαίτερη προεργασία, και με ένα κείμενο 560 λέξεων έδωσε το στίγμα της υποψηφιότητάς του για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Στέφανος Κασσελάκης προκαλεί θόρυβο αιφνιδιάζοντας άπαντες. Ο Τύπος έκανε “φύλλο και φτερό” το βιογραφικό του.
Η Έφη Αχτσιόγλου, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο Νίκος Παππάς και ο Στέφανος Τζουμάκας δε φάνηκε να είχαν υπολογίσει αυτή τη μεταβλητή κατά την προεκλογική εκστρατεία τους. Πέρασε κάτω από τα “ραντάρ” τους, δημιουργώντας νέα δεδομένα και αλλάζοντας τις ισορροπίες. Στο Συνέδριο του Σεπτεμβρίου εγκρίθηκαν ομόφωνα και “κλείδωσαν” οι πέντε υποψηφιότητες για την ηγεσία του κόμματος. Οι κάλπες στα εκλογικά τμήματα άνοιξαν στις 8 το πρωί της Κυριακής 17 Σεπτεμβρίου.
Ο δεύτερος γύρος
Τα επίσημα αποτελέσματα των εκλογών για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έδειξαν πρωτιά του Στέφανου Κασσελάκη, ο οποίος συγκέντρωσε επί των εγκύρων ψηφοδελτίων 44,91% (66.156 ψήφοι) και στη δεύτερη θέση ακολουθούσε η Έφη Αχτσιόγλου με ποσοστό 36,18% (53.292 ψήφοι). Έτσι, η “μάχη” για την προεδρία του κόμματος κρίθηκε στον β’ γύρο των εσωκομματικών εκλογών, με το κλίμα ανάμεσα στους δύο υποψήφιους προέδρους τεταμένο, μέχρι και ένα εικοσιτετράωρο πριν ανοίξουν οι κάλπες, μέσα σε κλίμα ακραίας πόλωσης και έντονης “πολεμικής” μεταξύ των δύο αντίπαλων “στρατοπέδων” και των συν αυτώ “βαρόνων” του κόμματος.
Ο Στέφανος Κασσελάκης συναντήθηκε στη Βουλή με τον Νίκο Παππά, εξασφαλίζοντας τη στήριξη του δεύτερου πέντε ημέρες πριν από τις επαναληπτικές εκλογές. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος έκανε πιο “καθαρή” τη στήριξή του στην Έφη Αχτσιόγλου, τονίζοντας πως μόνο το δικό της σχέδιο υπάρχει στο τραπέζι ενόψει της κάλπης της Κυριακής. Το βράδυ της 25ης Σεπτεμβρίου συνιστά τη μετα-ΣΥΡΙΖΑ εποχή του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Στέφανος Κασσελάκης έλαβε περίπου το 55,98% των ψήφων και η Έφη Αχτσιόγλου το 44,02%. Οι δύο κόσμοι συγκρούστηκαν μπροστά από τα γραφεία του κόμματος. Οι νεολαίοι, πιστοί στην παράδοση της Αριστεράς, υποδέχτηκαν την Έφη Αχτσιόγλου με το σύνθημα «Αγώνας, ρήξη, ανατροπή, η ιστορία γράφεται με ανυπακοή». Και οι υποστηρικτές-εθελοντές του Στέφανου Κασσελάκη, ανεβασμένοι σε μια μικρή εξέδρα, τον περίμεναν φωνάζοντας: «Στέφανε, προχώρα, άλλαξέ τα όλα», «Στέφανε, γερά, κυβέρνηση ξανά».
Την επόμενη ημέρα οι άνθρωποι του στενού πυρήνα του Κασσελάκη αναλαμβάνουν σημαντικούς ρόλους. Δεν μπορώ να αναλάβω τη δεδομένη στιγμή κάποια θέση», ήταν το μήνυμα που έστειλε η Έφη Αχτσιόγλου μετά τη συνάντηση που είχε με τον νέο πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτικής Συμμαχίας, Στέφανο Κασσελάκη, στο πρώτο τους τετ-α-τετ μετά την εσωκομματική εκλογική αναμέτρηση.
Η αποχώρηση της “Ομπρέλας”
Στην Κεντρική Επιτροπή το σαββατοκύριακο 11-12 Νοέμβρη μετρήθηκαν ξανά οι δυνάμεις. Ήταν δεδομένο ότι η διήμερη αυτή διαδικασία θα είχε εκρηκτικό, πιθανώς και υπαρξιακό χαρακτήρα για την ενότητα του κόμματος για την επόμενη μέρα. Κι αν η αποχώρηση της “Ομπρέλας” αποτελούσε την πλέον αναμενόμενη εκδοχή, το διάγγελμα του Στέφανου Κασσελάκη και η πρόταση για διενέργεια δημοψηφίσματος από τη βάση του κόμματος για το ζήτημα της διαγραφής των τεσσάρων στελεχών (Φίλη, Σκουρλέτη, Βίτσα και Τζουμάκα) ανέτρεψε τα δεδομένα και αναδιάταξε τους εσωκομματικούς συσχετισμούς, που οδήγησαν στην αποχώρηση από τη διαδικασία του δημοψηφίσματος τόσο την “Ομπρέλα” του Ευκλείδη Τσακαλώτου, όσο και του μπλοκ της Έφης Αχτσιόγλου, αλλά και του Διονύση Τεμπονέρα, ο οποίος, καθ’ όλη τη διάρκεια της εσωκομματικής περιδίνησης, διατηρούσε έναν μετριοπαθή και ενωτικό τόνο.
Η ομάδα της Έφης Αχτσιόγλου, σε μακροσκελές κείμενο που έδωσε στη δημοσιότητα, καταφέρθηκε με σκληρά λόγια εναντίον του προέδρου του κόμματος, ενώ και το ιστορικό στέλεχος, Γιάννης Δραγασάκης, έκανε λόγο για «αντιδημοκρατικά ήθη και αλαζονικές συμπεριφορές».
«Η Ιστορία δεν ξαναγυρίζει στην εποχή των αυτοκρατόρων», δήλωσε και ο Νίκος Τόσκας αποχωρώντας.
Προηγήθηκε η αποχώρηση του Αριστείδη Μπαλτά, με μακροσκελές κείμενό του στην “Εφημερίδα των Συντακτών”. «Για μένα, η αποχώρηση από αυτόν τον ΣΥΡΙΖΑ είναι μονόδρομος. Θα είμαι παρών στη μάχη για την ανανεωτική και ριζοσπαστική Αριστερά, όπως πάντα», ανέφερε σε δήλωσή του ο πρώην υπουργός και βουλευτής, Βαγγέλης Αποστόλου.
“Αντίο” και από τους “6+6”
“Ο κύβος ερρίφθη” στις 19 Νοεμβρίου, κατά τη συνεδρίαση των “6+6”, που στοιχήθηκαν πίσω από την Έφη Αχτσιόγλου, σε διευρυμένη σύνθεση για το μέλλον τους στο κόμμα. Παρότι δεν κατέληξαν σε κάποιο κείμενο αποχώρησης ή σε κάποια οριστική απόφαση, σημειώνουν ότι με ευθύνη της ηγετικής ομάδας «ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζει μια κρίση με στοιχεία διάλυσης», ενώ η ίδια η πρώην υπουργός Εργασίας στην τοποθέτησή της έστειλε το μήνυμα ότι η συμβίωση δεν είναι δυνατή.
Ύστερα από λίγες ημέρες, ακόμη 9 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, μεταξύ των οποίων Έφη Αχτσιόγλου, Αλέξης Χαρίτσης και Νάσος Ηλιόπουλος, αποχώρησαν από το κόμμα και ανεξαρτητοποιήθηκαν στη Βουλή. Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μένει έτσι με 36 βουλευτές, ενώ το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής έχει 32. Δημιουργείται, δε, μία 7η Κοινοβουλευτική Ομάδα και οι συσχετισμοί στη Βουλή αλλάζουν πλήρως. Η ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ την ίδια ώρα μένει με μόλις 2 μέλη.
Η “γέννηση” της Νέας Αριστεράς – Επικεφαλής της Κ.Ο. ο Χαρίτσης
“Νέα Αριστερά” είναι το όνομα της νέας Κοινοβουλευτικής Ομάδας που συγκρότησαν οι 11 αποχωρήσαντες βουλευτές, με επικεφαλής τον προερχόμενο από την ομάδα των “6+6”, Αλέξη Χαρίτση, και κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο τον Ευκλείδη Τσακαλώτο. Μαζί του θα είναι ο επίσης προερχόμενος από την ομάδα της Έφης Αχτσιόγλου, Νάσος Ηλιόπουλος. Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Δευτέρας 4 Δεκεμβρίου στο Σεράφειο, οι αποχωρήσαντες βουλευτές παρουσίασαν τη “Νέα Αριστερά”, το λογότυπο και το όραμά τους για τον νέο κοινοβουλευτικό φορέα της Αριστεράς.
Το 2023 φεύγει με τη Βουλή να διαθέτει 9 Κοινοβουλευτικές Ομάδες, με τη Νέα Αριστερά να βρίσκεται στην 7η θέση από άποψη κοινοβουλευτικής δύναμης: Ν.Δ. 158 έδρες, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. 36, ΠΑΣΟΚ 32, ΚΚΕ 21, Ελληνική Λύση 12, Σπαρτιάτες 11, Νέα Αριστερά 11, Νίκη 10, Πλεύση Ελευθερίας 6, ενώ 3 έδρες καταλαμβάνουν ανεξάρτητοι βουλευτές.
