Μετά τον θρίαμβο της Ν.Δ. στην αναμέτρηση του Μαΐου, οι επαναληπτικές εκλογές του Ιουνίου ήταν απλώς μια τυπική διαδικασία. Βεβαίως το εκλογικό σώμα... έκανε την έκπληξη και ψήφισε στις εκλογές της ενισχυμένης αναλογικής σαν να ψήφιζε... με απλή αναλογική!
Το ποσοστό της Ν.Δ. παρά τις απώλειες παρέμεινε υψηλό, αλλά ακόμη τρία - πέραν των πέντε που το είχαν πετύχει τον Μάιο - κόμματα ξεπέρασαν το όριο του 3% και εισήλθαν στη Βουλή. Δυστυχώς, μεταξύ των οκτώ κομμάτων βρίσκονται τρία ακροδεξιά, με τα δύο μάλιστα να είναι... ό,τι χειρότερο, το ένα (“Σπαρτιάτες”) το κόμμα που “ευλόγησε” ο Κασιδιάρης και το άλλο το σκοταδιστικό “Νίκη”. Στη Βουλή εισήλθε και η “Πλεύση Ελευθερίας” της Ζωής Κωνσταντοπούλου.
Όλα αυτά δείχνουν ξεκάθαρα ότι το βασικό “μήνυμα” αυτού του εκλογικού κύκλου ήταν η εκλογική επιβεβαίωση της μεγάλης δεξιάς στροφής της ελληνικής κοινωνίας.
Το δεύτερο στοιχείο, αν και ήταν αναμενόμενο αυτό, ήταν η εξαιρετικά χαμηλή συμμετοχή. Το αρνητικό ρεκόρ που είχε “γράψει” στις δεύτερες εκλογές του 2015 “έσπασε” και μάλιστα... παταγωδώς, αφού η συμμετοχή μόλις ξεπέρασε το 53%. Είναι μακράν η μικρότερη συμμετοχή που έχει καταγραφεί σε εκλογική αναμέτρηση στη χώρα μας. Το προηγούμενο αρνητικό ρεκόρ ήταν 56,16% από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015.
Ας δούμε, λοιπόν, τα κύρια στοιχεία της εκλογικής αναμέτρησης του Ιουνίου.
Άνετη πρωτιά Ν.Δ.
Η Ν.Δ. δεν ξεπέρασε (όπως την ήθελαν οι αναλυτές και οι δημοσκοπήσεις) το ποσοστό του Μαΐου, μάλιστα πήρε πολύ λιγότερες ψήφους (καθώς η συμμετοχή κυμάνθηκε πολύ χαμηλότερα), αλλά τον στόχο της τον πέτυχε: Αυτοδυναμία και μάλιστα παρότι αναγκάστηκε να ξεπεράσει τον “σκόπελο” μιας οκτακομματικής Βουλής.
Προσωπική επιτυχία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του εξαιρετικά αποτελεσματικού επικοινωνιακού μηχανισμού που έχει στήσει η Ν.Δ., αφού κατόρθωσε να παρουσιαστεί (με την... αγαστή συνεργασία των δύο κεντροαριστερών κομμάτων) ως η μόνη σοβαρή και υπεύθυνη πρόταση εξουσίας. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε τρίτη εκλογική αναμέτρηση στη σειρά και με εξαιρετικά ισχυρό ποσοστό, που θυμίζει εποχή προ μνημονίων. Δεν κατόρθωσε να συγκρατήσει όλους τους ψηφοφόρους που επέλεξαν Ν.Δ. τον Μάη, αλλά αυτό ήταν αναμενόμενο, καθώς η αποχή ήταν μεγαλύτερη και πολύς κόσμος, έχοντας περίπου δεδομένο το εκλογικό αποτέλεσμα, προτίμησε τις... παραλίες από την κάλπη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέτυχε την ισχυρή αυτοδυναμία που είχε ζητήσει, οπότε η Νέα Δημοκρατία θα συνεχίζει να εφαρμόζει το πρόγραμμά της και μάλιστα, μετά τη δεύτερη λαϊκή εντολή, πιο ένθερμα. Αυτό είναι ολοφάνερο από τον βίο της κυβέρνησης σε αυτό το εξάμηνο, καθώς προώθησε και ψήφισε μια σειρά από νομοθετήματα που δείχνουν ανάγλυφα τον χαρακτήρα της και τον τρόπο με τον οποίο θα πορευτεί στην τετραετία.
Πέραν της φορολογικής μεταρρύθμισης, θα πρέπει να αναμένονται από την κυβέρνηση της Ν.Δ. σαρωτικές μεταρρυθμίσεις στην Υγεία, όπου το ΕΣΥ θα μετατραπεί σε... ΣΔΙΤ και με τη βούλα, καθώς τα ιδιωτικά συμφέροντα στον χώρο της Υγείας θα λάβουν τεράστιο μέρος της “πίτας”. Ή μάλλον... ακόμη πιο τεράστιο μέρος της “πίτας”, καθώς ήδη έχουν... το μισό ταψί.
Επίσης, η Ν.Δ. μπορεί να μην έχει τους βουλευτές, αλλά έχει τις πολιτικές συμμαχίες ώστε να ψηφίσει αλλαγές κομβικών άρθρων του Συντάγματος. Και φυσικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης αγωνιά να ξεπληρώσει το γραμμάτιο που χρωστά εδώ και χρόνια στους ΙΕΚάδες, επιτρέποντας την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα.
Στα εξωτερικά θέματα, το βασικό ζήτημα στην ατζέντα είναι η συνεκμετάλλευση του Αιγαίου με την Τουρκία, ένα “ποτήρι” που η Νέα Δημοκρατία δε θέλει να πιει, αλλά... οι Αμερικανοί πιέζουν σθεναρά και επίμονα και πιθανότατα θα πρέπει να διεκπεραιωθεί εντός της τετραετίας. Η επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα είναι το πρώτο “απτό” βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση, οπότε μένει να δούμε πόσο γρήγορα θα προχωρήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και αν σκοπεύει να οριστικοποιήσει το θέμα μέσα στην τετραετία.
Η μεγάλη δεξιά στροφή
Η ψήφος του Ιουνίου επιβεβαίωσε τη “δεξιά κυριαρχία” μεταξύ των εκλογέων. Οι διάφορες αποχρώσεις της Δεξιάς, από την “κυβερνώσα μετριοπαθή” Νέα Δημοκρατία έως τους φασίστες “Σπαρτιάτες”, κυριαρχούν απολύτως στο πολιτικό σκηνικό της χώρας. Η “νέα κανονικότητα” της Ελλάδας, πρεσβευτής της οποίας είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, άλλαξε τα δεδομένα στον πολιτικό χάρτη της χώρας, καθώς εκείνοι που επιλέγουν να πάνε στις κάλπες ψηφίζουν όλο και συντηρητικότερα.
Ταυτόχρονα, ένα κομμάτι του εκλογικού σώματος συνεχίζει να κινείται σε ακραία μονοπάτια. Δεν μπορεί να ταυτιστεί με τα “κανονικά” κόμματα, εξουσίας ή μη. Αναζητεί μια “ριζοσπαστική” πρόταση. Και ταυτίζει αυτή τη “ριζοσπαστικότητα” με τους πολιτικούς χώρους που εκκινούν από ακραία δεξιές θέσεις. Και κάπως έτσι βρεθήκαμε με μια οκτακομματική Βουλή, στην οποία τα δεξιά κόμματα είναι 5: η κεντροδεξιά Νέα Δημοκρατία, η λαϊκιστική, αλλά... φλερτάροντας με την ακροδεξιά (μια ματιά στα ψηφοδέλτιά της... θα σας πείσει) Πλεύση Ελευθερίας, ο “λάιτ” ακροδεξιός (όπως Καρατζαφέρης) Βελόπουλος, οι ρωσόφιλοι παλαιοημερολογίτες ακροδεξιοί της “Νίκης” και οι φασίστες “Σπαρτιάτες”.
Η εικόνα είναι επιεικώς τραγική, αφού θα συμμετέχουν στο νομοθετικό έργο της Βουλής κόμματα όπως η “Νίκη” και οι “Σπαρτιάτες”, που πρεσβεύουν μεσαιωνικές απόψεις. Ακόμη κι αν δεν προσμετρήσουμε την Πλεύση Ελευθερίας στη Δεξιά, υπάρχει αυτή τη στιγμή ένα συμπαγές μπλοκ ακροδεξιών βουλευτών, που αριθμούν πλέον τους 35. Και μόνο αυτό το δεδομένο καθιστά το εκλογικό αποτέλεσμα του Ιουνίου το πιο δυσάρεστο δυνατό.
Τι σημαίνει αυτό για τη χώρα; Τίποτε καλό. Για την ακρίβεια, η συντηρητική στροφή της ελληνικής κοινωνίας, η οποία είναι ολοφάνερη με διάφορες εκδηλώσεις σε όλα τα πεδία κοινωνικής δραστηριότητας, αποκτά μαζική κοινοβουλευτική “δικαιολόγηση”. Και οι πιο ακραίοι φασίστες της χώρας αποκτούν ξανά λόγο στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Και αποκτούν και παρέα ένα κόμμα το οποίο έχει θέσεις που “μυρίζουν” μεσαίωνα!
Όλα αυτά δεξιά κι ακροδεξιά ή και απλώς εθνικιστικά (Πλεύση) κόμματα μπορούν να δημιουργήσουν τεράστιες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες για θέματα τα οποία ενδεχομένως θέλει να περάσει η πιο ακραία συντηρητική πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας. Αλλά περισσότερο και κυρίως αυτό: Δημιουργούν τεράστια πίεση στην ηγεσία της Ν.Δ. να ικανοποιεί το ακροδεξιό ακροατήριο, το οποίο δεν κατόρθωσε να συγκρατήσει παρά μόνο σε περιορισμένο σχετικά βαθμό. Και εφόσον η κεντροαριστερά καταφέρει με κάποιον τρόπο να ανασυγκροτηθεί (με όποιον φορέα κι αν είναι αυτό), η Νέα Δημοκρατία δε θα έχει πολιτικά άλλη επιλογή παρά το να στραφεί στα δεξιά, όπου σε αυτές τις εκλογές φάνηκε ξεκάθαρα ότι υπάρχει μια τεράστια δεξαμενή ψηφοφόρων.
Η εικόνα στην αντιπολίτευση
Ο ΣΥΡΙΖΑ είδε τα ποσοστά του να κατακρημνίζονται ακόμη περισσότερο, και υποψιαζόμαστε ότι κύριος υπεύθυνος είναι η αποχή, αφού οι αριστεροί και κεντροαριστεροί ψηφοφόροι δεν προσήλθαν στις κάλπες σε μεγάλους αριθμούς, καθώς... δεν είχαν να περιμένουν και κάτι. Βεβαίως το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο σοκαριστικό όσο θα μπορούσε κανείς να το θεωρήσει με την πρώτη “ανάγνωση”, κι αυτό διότι η “κρυάδα” ήταν το αποτέλεσμα της 21ης Μαΐου. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν άλλαξε κάτι τόσο δραματικά ώστε να “ψήσει” εκείνους που δεν τον ψήφισαν τον Μάη να το κάνουν τώρα, οπότε μοιραία είδε το ποσοστό του να πέφτει κι άλλο.
Ο ΣΥΡΙΖΑ την επομένη των εκλογών άρχισε τις... μεγάλες αλλαγές, με στόχο να ξαναγίνει πρόταση εξουσίας. Η πρώτη κίνηση ήταν η αποχώρηση του ιστορικού του ηγέτη Αλέξη Τσίπρα, η δεύτερη... η εκλογή Κασσελάκη στην προεδρία. Όλοι είδαμε πώς πήγε αυτό, επήλθε η διάσπαση και τώρα... μένει να δούμε ποιος θα βγει στον αφρό. Οι ευρωεκλογές θα είναι το πρώτο crash test.
Το ΠΑΣΟΚ περίμενε ότι θα κέρδιζε κάτι ακόμη, εφόσον έχανε ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά... κακώς περίμενε. Όπως επιβεβαιώθηκε σε αυτή τη δεύτερη αναμέτρηση, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη έχει χαμηλό... ταβάνι. Αφού δεν κατάφερε να εκμεταλλευτεί το momentum της συντριβής του ΣΥΡΙΖΑ για να ενισχύσει αποφασιστικά τα ποσοστά του, δεν έδειξε ότι μπορεί να ξαναγίνει ο δεύτερος πόλος του νέου δικομματισμού. Ο οποίος νέος δικομματισμός αποτελεί πλέον ζητούμενο και όχι δεδομένο. Στην Κρήτη, βεβαίως, επικράτησε ενθουσιασμός μεταξύ των οπαδών του κόμματος, αφού η “συγκομιδή” σε βουλευτές είναι μεγάλη και θύμισε κάτι από τις παλιές-καλές ημέρες, αλλά... μόνο στην Κρήτη. Πανελλαδικά τα ποσοστά του κόμματος δεν ενισχύθηκαν, απέτυχε να εισπράξει οτιδήποτε από τη φθορά του ΣΥΡΙΖΑ, απέτυχε να επαναπατρίσει παλιούς ψηφοφόρους που προτίμησαν Ν.Δ., γενικώς... το πρόσημο αυτή τη φορά δεν είναι θετικό για το “νέο” ΠΑΣΟΚ.
Το ΚΚΕ κατόρθωσε να ενισχύσει τα ποσοστά του ελαφρώς, αποκτώντας μια καλύτερη βάση για το μέλλον και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις να βαθύνει την κοινωνική του παρουσία. Βεβαίως τα δεδομένα δεν είναι ενθαρρυντικά για υπερβολικά υψηλές προσδοκίες, ωστόσο η συνολική στροφή της ελληνικής κοινωνίας προς τα δεξιά μπορεί να προκαλέσει αντίρροπες κινήσεις και το ΚΚΕ να επωφεληθεί.
Για τον Βελόπουλο, οι εκλογές ήταν ένα μεγάλο στοίχημα και κατόρθωσε να διατηρήσει τις δυνάμεις του, παρά την ενίσχυση των... όμορων ακροδεξιών κομμάτων.
Το μόρφωμα των “Σπαρτιατών”, το νέο όχημα για τους νεοναζί και τον καταδικασμένο ηγέτη τους, ήταν η έκπληξη της βραδιάς αλλά... μια έκπληξη περίπου αναμενόμενη. Οι απαγορεύσεις αποδείχτηκαν αναποτελεσματικές και ίσα-ίσα ενίσχυσαν τις διαφαινόμενες τάσεις.
Εξίσου θλιβερή υπόθεση η “Νίκη”, αφού πρόκειται για ένα σκοταδιστικό μόρφωμα με μεσαιωνικές αντιλήψεις και ύποπτες ρωσικές διασυνδέσεις, που πάντως βρήκε... το κοινό του.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου κατόρθωσε να μπει ξανά, μετά από αρκετά χρόνια, στη Βουλή.
Ιούνιος 2023
Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, η συμμετοχή στις εκλογές του Ιουνίου ήταν 53,74% των ψηφοφόρων, σημαντικά χαμηλότερη απ' αυτήν του Μαΐου.
Τα τελικά αποτελέσματα
Ν.Δ.: 40,55%
ΣΥΡΙΖΑ: 17,84%
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ.: 11,85%
ΚΚΕ: 7,69%
Σπαρτιάτες: 4,64%
Ελληνική Λύση: 4,44%
ΝΙΚΗ: 3,69%
Πλεύση Ελευθερίας: 3,17%
Σε επίπεδο εδρών τα ποσοστά “μεταφράζονται” ως εξής:
Νέα Δημοκρατία: 158
ΣΥΡΙΖΑ: 48
ΠΑΣΟΚ: 32
ΚΚΕ: 20
Σπαρτιάτες: 12
Ελληνική Λύση: 12
ΝΙΚΗ: 10
Πλεύση Ελευθερίας: 8
