Υγεία

Αυξημένος ο κίνδυνος άνοιας για τους νεφροπαθείς

Με ποιο τρόπο συνδέεται το Αλτσχάιμερ με τους νεφροπαθείς;

Οι νεφροπαθείς που ξεκινούν αιμοδιάλυση (τη συχνότερη μορφή αιμοκάθαρσης) αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να διαγνωσθούν αργότερα με άνοια και Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική μελέτη.

Η συγκεκριμένη επιστημονική μελέτη δείχνει ότι η νεφρική νόσος μπορεί να επιδεινώσει την έκπτωση των εγκεφαλικών λειτουργιών των ηλικιωμένων, χωρίς να είναι ξεκάθαρο μέσω ποιου βιολογικού μηχανισμού συμβαίνει αυτό.

Η έρευνα αυτή έρχεται τώρα στη δημοσιότητα, λίγο πριν τον εντοπισμού ενός άλλου μηχανισμού συσχέτισης νοητικών διαταραχών και αιμοκάθαρσης. Συγκεκριμένα και σχετικά πρόσφατα βρέθηκε μεγάλη συσχέτιση του eGRF (δείκτης λειτουργίας των νεφρών) και επασβέστωσης των ενδοκράνιων αγγείων σε ασθενείς που εισήλθαν στο νοσοκομείο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή σε μη αγγειακούς νευρολογικούς ασθενείς. Πράγματι, στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια παρατηρείται επιτάχυνση της ενεργού επασβέστωσης των αγγείων, με αποτέλεσμα τη μη καλή αιμάτωση των νευρικών κυττάρων.

H εφημερίδα “Νέα Κρήτη” επικοινώνησε με την κ. Μάγδα Τσολάκη, ψυχίατρο, νευρολόγο, θεολόγο και πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer, η οποία μας μίλησε για τον συσχετισμό αιμοκάθαρσης-Αλτσχάιμερ.

Η ίδια ανέφερε χαρακτηριστικά: «Στους αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς ο επιπολασμός των νοητικών διαταραχών έχει υπολογιστεί στο 30-60%, τουλάχιστον διπλάσιο ποσοστό από αυτό που παρατηρείται στους ηλικιωμένους που δεν είναι αιμοκαθαιρόμενοι λόγω χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας. Ο επιπολασμός της ατροφίας του εγκεφάλου στους αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς μακροχρόνια είναι μεγαλύτερος από τον γενικό πληθυσμό. Οι βλάβες παρατηρούνται κυρίως στους μετωπιαίους λοβούς και είναι περισσότερες όταν η διάρκεια της αιμοκάθαρσης είναι μεγαλύτερη».

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια Επιδημιολογίας Μάρα Μακ Άνταμς-Ντε Μάρκο της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρείας Νεφρολογίας (Clinical Journal of the American Society for Nephrology), ανέλυσαν στοιχεία για σχεδόν 357.000 ασθενείς άνω των 66 ετών που έκαναν αιμοδιάλυση λόγω νεφρικής νόσου τελικού σταδίου.

Διαπιστώθηκε ότι, μετά την έναρξη της αιμοκάθαρσης, η πιθανότητα διάγνωσης με άνοια μέσα στον επόμενο χρόνο και μέσα στην επόμενη πενταετία ήταν 4,6% και 16% αντίστοιχα για τις γυναίκες, ενώ για τους άνδρες 3,7% και 13%. Οι πιθανότητες διάγνωσης με Αλτσχάιμερ ήταν για τις γυναίκες 0,6% και 2,6%, ενώ για τους άνδρες 0,4% και 2%, για το επόμενο έτος και για την επόμενη πενταετία αντίστοιχα.

Σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, «ο κύριος μηχανισμός επομένως που θα μπορούσε να εξηγήσει την αύξηση του ανωτέρω ποσοστού συνύπαρξης αιμοκάθαρσης και άνοιας (30-60%) είναι οι κλινικές και υποκλινικές ισχαιμικές εγκεφαλικές βλάβες».

Με την εφαρμογή της μαγνητικής τομογραφίας βρέθηκε μεγάλη επίπτωση μικρο-αιμορραγιών σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς, χωρίς να βρεθεί συσχέτιση του αριθμού τους με τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης. Ίσως οι μικροαιμορραγίες να οφείλονται στην υψηλή αρτηριακή υπέρταση και στις τοξίνες της ουραιμίας και όχι στην αιμοκάθαρση. Σε μια πρόσφατη μετα-ανάλυση βρέθηκε συσχέτιση του δείκτη eGRF της νεφρικής λειτουργίας με υψηλό κίνδυνο για ΑΕΕ, ιδιαίτερα στους ασθενείς που ζουν σε ασιατικές χώρες.

Η κ. Τσολάκη συνεχίζει λέγοντας χαρακτηριστικά: «Άλλοι πιθανοί μηχανισμοί είναι η άμεση νευρωνική βλάβη από τις τοξίνες της ουραιμίας, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν ισχαιμικές αλλοιώσεις. Στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό των ουραιμικών ασθενών βρέθηκαν υψηλές ποσότητες τοξινών - μέχρι και 10 φορές υψηλότερες - όπως είναι η κρεατινίνη, η γουανιδίνη, η γουανιδοσουκινίνη και η μεθυλγουανιδίνη. Αυτές οι συγκεντρώσεις αυτών των τοξινών βρέθηκαν και σε εγκεφαλικούς σχηματισμούς που παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στις νοητικές λειτουργίες, όπως είναι ο θάλαμος, τα μαστία και ο εγκεφαλικός φλοιός. Αυτές οι ουραιμικές τοξίνες είναι νευροδιεγερτικοί παράγοντες, που μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και σπασμούς σε πειραματόζωα. Αυτοί οι παράγοντες επίσης ενοχοποιούνται για την αύξηση της ομοκυστεΐνης, που σχετίζεται με νοητικές διαταραχές».

Διπλάσιος ο κίνδυνος

Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι κατά μέσο όρο μέσα στην επόμενη δεκαετία μετά την έναρξη αιμοδιάλυσης η πιθανότητα διάγνωσης με άνοια είναι 19% για τους νεφροπαθείς 66 έως 70 ετών, και 28% για εκείνους 76-80 ετών.

Οι ασθενείς με άνοια, σύμφωνα με τη μελέτη, έχουν αυξημένο (περίπου διπλάσιο) κίνδυνο πρόωρου θανάτου, σε σχέση με τους νεφροπαθείς χωρίς άνοια. Ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας είναι μεγαλύτερος στις γυναίκες νεφροπαθείς και σε όσους ξεκινάνε την αιμοκάθαρση σε προχωρημένη ηλικία.

Τέλος, η κ. Τσολάκη υπογράμμισε μέσω της “Ν.Κ.” ότι «όταν κατανοήσουμε πλήρως τις παθοφυσιολογικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δύο οργάνων, δηλαδή του νεφρού, της νεφρικής ανεπάρκειας και του εγκεφάλου, της εγκεφαλικής λειτουργίας, ίσως μπορέσουμε να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο των μελλοντικών νοητικών διαταραχών σε ασθενείς που χρειάζονται αιμοκάθαρση».

Σχόλια