Ψυχολογία

Γιατί ένας φαντάρος μπορεί να οδηγηθεί σε ακραίες συμπεριφορές;

Πανικόβλητη παρακολουθεί η ελληνική κοινωνία τις τελευταίες ημέρες τα δύο περιστατικά με πρωταγωνιστές Κρητικούς φαντάρους εντός στρατοπέδων.

Η αρχή έγινε προ ημερών, όταν ένας νεαρός στρατιώτης εγκατέλειψε τη σκοπιά από το στρατόπεδο της 1ης Μ.ΑΛ. στα Χανιά και άρχισε να πυροβολεί με το Μ16 στον αέρα. Ο στρατιώτης τράπηκε σε φυγή όταν επιχείρησε να πλησιάσει η ασφάλεια του στρατοπέδου. Ο νεαρός στρατιώτης έφτασε στον Ταυρωνίτη, κλέβοντας ένα επαγγελματικό όχημα. Όταν συνελήφθη από αστυνομικούς, ο ίδιος φαίνεται να δήλωσε στους αστυνομικούς: «Εγώ είμαι κλέφτης φορτηγού, δεν είμαι φαντάρος». Μετέβη στο αστυνομικό τμήμα, ενώ αμέσως μετά προσήλθε και η διοίκηση του στρατοπέδου. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο νεαρός αντιμετώπιζε ψυχολογικά προβλήματα.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι το μοναδικό που συνέβη αυτήν την εβδομάδα. Συγκεκριμένα, πριν λίγες μέρες ένας στρατιώτης αυτοπυροβολήθηκε θανάσιμα στο κεφάλι, με τον ατομικό του οπλισμό, στο νησί της Ρω, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε το Γενικό Επιτελείο Στρατού.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΓΕΣ «ο ΣΤΡ (ΠΖ) Ε.Τ. της 2018 Β/ΕΣΣΟ, δυνάμεως της ΔΑΝ Μεγίστης, ενώ εκτελούσε υπηρεσία σκοπού στη νήσο Ρω και περί ώρα 08:40 περίπου, για αδιευκρίνιστη μέχρις στιγμής αιτία, αυτοπυροβολήθηκε θανάσιμα στο κεφάλι με τον ατομικό του οπλισμό».

Είναι δύο περιπτώσεις που αναπόφευκτα συνδέονται με τον ψυχολογικό αντίκτυπο που έχει ο Στρατός στην ψυχοσύνθεση του ατόμου.

Η εφημερίδα «Νέα Κρήτη» επικοινώνησε με την Εύα Αδαμάκη, ψυχολόγο, η οποία μας παρουσίασε τις αιτίες που ένας στρατιώτης μπορεί να αποκλίνει από τη φυσιολογικότητα και να οδηγηθεί σε ακραίες συμπεριφορές, όπως η αυτοχειρία.

Αρχικά, η κ. Αδαμάκη προσδιόρισε το στίγμα που χαρακτηρίζει τους πάσχοντες από ψυχικές ασθένειες.

«Η κοινωνία απαξιώνει όσους έχουν άγχος, φοβίες, κρίσεις πανικού και στοχοποιεί την “απαράδεκτη” αντιμετώπιση ζωής που έχουν. Δεν είναι γεννημένοι όλοι οι άνθρωποι με την ίδια ιδιοσυγκρασία, ούτε έχουν τον ίδιο χαρακτήρα άλλα ούτε την ίδια ψυχική υγεία, οπότε ο καθένας αντιδρά διαφορετικά. Αυτό σημαίνει πως καλό θα ήταν κανείς από εμάς να μη στοχοποιεί το πώς και ούτε να λέει γιατί αντέδρασε έτσι σε αυτήν την κατάσταση είτε είναι φόβος είτε είναι κρίση πανικού είτε είναι ψυχική ασθένεια ή μη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Προς επίρρωση της θέσης της, ανέφερε μια βιωματική κατάσταση. Η ίδια παραδέχεται πως πολλά άτομα αναρωτιούνται εάν είναι σωστό να μιλήσουν για την ψυχική τους κατάσταση στη διοίκηση του στρατοπέδου.

«Έχω αντιμετωπίσει στο γραφείο μου νεαρούς που έχουν τελειώσει τις σπουδές τους ή λίγο πριν ξεκινήσουν να σπουδάζουν, που παίρνουν φαρμακευτική αγωγή και με ρωτάνε πριν εισέλθουν στις τάξεις του Στρατού: “Να ενημερώσω τη διοίκηση του Στρατού για την κατάσταση της ψυχικής μου υγείας; Και αν ναι, θα με βάλουν Ι4 ή Ι5; Και αν το πω, θα πάρω τα φάρμακά μου μαζί; Εάν το μάθουν οι άλλοι φαντάροι, πώς θα με αντιμετωπίσουν;». Δε γνωρίζουν όλοι τις ψυχικές ασθένειες και υπάρχει έντονο το στίγμα», συμπλήρωσε η ίδια.

Όσον αφορά τους παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχοσύνθεση του ατόμου, η κ. Αδαμάκη απαντάει: «Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχοσύνθεση του ατόμου. Σίγουρα, η μετάβαση από την πολιτική στη στρατιωτική ζωή, δηλαδή από μια δεδομένη κατάσταση (οικογένεια, φίλοι, σχέσεις, ελευθερία, εργασία και σπουδές) σε μια πιο άγνωστη και αβέβαιη, όπου δεν υπάρχει ελευθερία να κάνουμε αυτό που θέλουμε, αλλά ακολουθούμε αυτά που θα μας πουν. Η κοινωνία παλιά ήταν πιο αυστηρή και δεν απείχε πολύ από τις απαιτήσεις που υπήρχαν στον Στρατό. Τώρα, ο Στρατός είναι το ίδιο απαιτητικός όσο παλιά, αλλά η ζωή είναι πλέον πιο χαλαρή. Ο στρατιώτης είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει τα πρέπει, δηλαδή κανόνες που δεν υπάρχουν εντός της κοινωνίας».

Η κ. Αδαμάκη αναφέρθηκε και στους λόγους για τους οποίους ένας στρατιώτης μπορεί να αυτοκτονήσει εντός στρατοπέδου. Η ίδια επικαλέστηκε συμπεράσματα ερευνών, οι οποίες διεξήχθησαν παλαιότερα.

«Δύο συμπεράσματα ερευνών που έγιναν από το ΓΕΣ κατέδειξαν πως το 50% των αυτοκτονιών είναι η σχέση με το άλλο φύλο, όπως είναι μια ερωτική απογοήτευση. Ένα 35% είναι το οικογενειακό περιβάλλον, το οποίο επιβαρύνει την κατάσταση του στρατιώτη όταν έρχεται σε επικοινωνία. Η επικοινωνία επιβαρύνει. Η χρήση τοξικών ουσιών, είτε πριν είτε παράλληλα με τη θητεία του στρατιώτη, είναι ένας άλλος παράγοντας», αναφέρει, ενώ συνεχίζει λέγοντας: «Πίεση, ο συμβιβασμός με κάποιους κανόνες και υπάρχουν μη προσδιορισμένοι παράγοντες. Και υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που είναι ένα ήδη βεβαρημένο ψυχολογικό προφίλ πριν την κατάταξη στον Στρατό».

Η προδιάθεση: «Η πίεση μπορεί να βγάλει ψυχικές ασθένειες στην επιφάνεια»

Η κ. Αδαμάκη συνέχισε κάνοντας λόγο για την προδιάθεση εμφάνισης ψυχιατρικού νοσήματος, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Σημαντικό ρόλο παίζει και η προδιάθεση, άσχετα εάν η ψυχική ασθένεια έχει βγει στην επιφάνεια ή όχι. Σε συνδυασμό με τον ψυχισμό του κάθε ανθρώπου, μπορεί υπό κάποιες στρεσογόνες καταστάσεις, όπως ο Στρατός και η ερωτική απογοήτευση, να φέρουν στην επιφάνεια μια ψυχική ασθένεια. Ζούμε σε εποχές αβεβαιότητας και σε συνθήκες πίεσης, με αποτέλεσμα να βιώνουμε έντονα υπαρξιακά προβλήματα.

Όταν ένας στρατιώτης εκτελεί χρέη σκοπού τις πρώτες πρωινές ώρες, μόνος του και με σκοτάδι και να ακούει ήχους, μπορεί να πυροδοτήσουν μια κατάσταση. Δε μιλάμε πάντα για αυτοχειρία, αλλά και για περιπτώσεις όπως κρίση άγχους και απογοήτευσης. Στις περιπτώσεις ατόμων που έβαλαν τέλος στη ζωή τους, είναι συνθήκες από πριν να θεωρούν ότι ο βίος τους δεν έχει νόημα, οπότε από πριν δεν ήταν ευχαριστημένοι, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια έξτρα πίεση, όπου η μοναδική διέξοδος θα είναι η αυτοκτονία».

Τέλος, η ίδια αναφέρθηκε στην ανάγκη ειδικών που θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τις ψυχικές ασθένειες, καθώς εντός στρατοπέδου ο ψυχικά ασθενής στρατιώτης φοβάται μη γίνει φορέας στοχοποίησης και στιγματοποίησης. «Ο Στρατός κάνει ό,τι μπορεί καλύτερο. Θέλει εκπαίδευση, κόσμο να μπορέσει να γνωρίζει ψυχικές ασθένειες και δεν μπορεί ένας αξιωματικός που έρχεται σε επαφή με μεγάλο αριθμό ατόμων να τους προσέξει όλους. Σίγουρα υπάρχει ανάγκη για ψυχιατρική παρακολούθηση. Το κακό είναι ότι το πλαίσιο είναι τόσο στενό και υπάρχει πάντοτε το σενάριο της στοχοποίησης και της στιγματοποίησης, και έτσι θα επιλέξει κάποιος να μη μιλήσει», είπε χαρακτηριστικά.

Σχόλια