Πολιτισμός

Ο Μέγας Ναπολέων… στην Ιεράπετρα - Μύθος ή πραγματικότητα

Η ιστορικός κ. Ξένη Μπαλωτή, δίνει τις απαντήσεις στο ερώτημα αν το συγκεκριμένο γεγονός είναι μύθος ή πραγματικότητα

Από την πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του Μεγάλου Ναπολέοντα που έγινε στην Παλιά Πόλη της Ιεράπετρας στις 23 Αυγούστου στον προαύλιο χώρο του διατηρητέου σπιτιού που κατά την παράδοση έμεινε για ένα βράδυ ο Ναπολέων Βοναπάρτης, η καλεσμένη ιστορικός από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης κ. Ξένη Μπαλωτή, προσπάθησε να «φωτίσει» αν ο Ναπολέων πέρασε από την Ιεράπετρα και έμεινε μια νύχτα στη γειτονιά των ψαράδων.

Οι ακροατές της κ. Ξένης Μπαλωτή, που είναι και εκπρόσωπος στην Ελλάδα του Γαλλικού Κέντρου Μελετών «Souvenir napoleonien» πήραν τις απαντήσεις που ζητούσαν στο ερώτημα αν είναι το συγκεκριμένο γεγονός μύθος ή πραγματικότητα;

«Στο αναπάντητο αυτό μέχρι σήμερα ερώτημα, κλήθηκε να ρίξει φως η εξαίρετη ιστορικός κ. Ξένη Μπαλωτή, που γύρισε προσφάτως από το Παρίσι και τις εκδηλώσεις που είχαν γίνει εκεί για τον Ναπολέοντα.

Εκείνη την περίοδο, το 1798, που ο Μέγας Ναπολέων πέρασε από την Ιεράπετρα, οι ξένοι ήταν ανεπιθύμητοι για τους ντόπιους, και δεν είχαν κανέναν λόγο να πλάσουν το μύθο της φιλοξενίας του Ναπολέοντα στην Παλιά Πόλη.

Τότε επιπλέον, δεν υπήρχε τουρισμός και το σημαντικότερο είναι ότι στη συλλογική μνήμη των Ιεραπετριτών, έχει μείνει, ότι, ο Ναπολέων έμεινε στην Ιεράπετρα εκείνο το βράδυ. Υπάρχουν φυσικά και άλλα πολλά γραπτά ιστορικά στοιχεία από Έλληνες και ξένους περιηγητές που τεκμηριώνουν την φιλοξενία του Μεγάλου Ναπολέοντα στην Ιεράπετρα.

Εμείς στο Σύλλογο Ανάδειξης Αρχαιοτήτων Ιστορίας και Πολιτισμού ‘’Ιεράπυτνα’’ ξεκινήσαμε μια μεγάλη έρευνα σε όλη την Ελλάδα , για να αναδείξουμε ότι ιστορικό στοιχείο υπάρχει και έχει σχέση με το πέρασμα του Ναπολέοντα από τη χώρα μας», δήλωσε ο πρόεδρος του Συλλόγου Ανάδειξης Αρχαιοτήτων , Ιστορίας και Πολιτισμού «Ιεράπυτνα» κ. Γιάννης Ροβιθάκης συνταξιούχος εκπαιδευτικός που δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει όσους έδωσαν το «παρών».

Πάντως εκείνη τη βραδιά η πρώτη έκπληξη ήρθε από την καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας κ. Ελένη Βλάσση που ανακοίνωσε ότι βάζει πλώρη για το νέο της ντοκιμαντέρ που θα είναι για το Μέγα Ναπολέοντα!

 

Ζωντανός σημάδεψε τον κόσμο, νεκρός τον κατάκτησε

Η κ. Ξένη Μπαλωτή μεταξύ των ιστορικών στοιχείων που ανέφερε και δημοσίευσε στον Τύπο, υποστήριξε ότι:

Ο Σατωβριάνδος, πολέμιος του Ναπολέοντα Βοναπάρτη (15 Αυγ.1769-5 Μαΐου 1821), τον σκιαγράφησε ως εξής: «Αφού υποστήκαμε τον δεσποτισμό του προσώπου του, τώρα μας επέβαλε αυτόν της μνήμης του. Ζωντανός σημάδεψε τον κόσμο, νεκρός τον κατάκτησε». Έχουν περάσει 250 χρόνια από τη γέννηση του Βοναπάρτη και 198 από το θάνατο του και ακόμη συντηρεί με το έργο του, ανά τον κόσμο, δημοσιεύσεις, διδακτορικές διατριβές,κ.ά. Καμία άλλη ιστορική προσωπικότητα δεν επέδειξε παρόμοια μεταθανάτια δραστηριότητα, όπως και καμία άλλη χώρα, εκτός της δική μας, δεν διεκδικεί λιγότερο μερίδιο αναγνώρισης στην συμβολή της δόξας του Ναπολέοντα Α’, του μεγαλύτερου στρατηλάτη της ιστορίας, μετά τον Μέγα Αλέξανδρο. Και όμως, θα έπρεπε!

Οι σχέσεις του Βοναπάρτη με την Ελλάδα ξεκινούν από την γέννησή του στην Κορσική, καθώς ο μύθος τον θέλει να κατάγεται από την Σπάρτη και το πραγματικό του όνομα να είναι «Καλόμερος» (Buona-parte). Όμως, οι γενεαλογικές έρευνες για την οικογένεια του κατέληξαν πως κατάγεται από τη Γένουα.

Δεν είναι λοιπόν η καταγωγή που έφερε κοντά στην Ελλάδα τον Ναπολέοντα, αλλά η γραμματεία του αρχαιοελληνικού πολιτισμού με την οποία ανατράφηκε.

Ο Ναπολέων εξόριστος, το 1816, στην Αγία Ελένη, νησί ανάμεσα στην Αφρική και την Λατ. Αμερική, είπε στον συνομιλητή του Ε.Las Cases: «Η Ελλάδα περιμένει έναν απελευθερωτή. Αυτό θα αποτελούσε ωραίο στεφάνι δόξας. Θα γραφόταν το όνομά του στον αιώνα των αιώνων ανάμεσα στα ονόματα του Ομήρου, του Πλάτωνα και του Επαμεινώνδα. Δεν ήταν μακριά η πραγματοποίηση αυτού του σχεδίου. Όταν έφθασα στις ακτές της Αδριατικής έγραψα στη Γαλλική Κυβέρνηση ότι είχα μπροστά στα μάτια μου το βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

Κατά την Εκστρατεία στην Ιταλία (1797), που στόχευε στην αποδέσμευση της περιοχής από τους Αυστριακούς, ο Βοναπάρτης είχε στο επιτελείο του Έλληνες που ενημέρωναν τον υπόδουλο ελληνισμό για τις κινήσεις του. Τότε, αντιπρόσωποι μας έσπευδαν να τον συναντήσουν για να του ζητήσουν να απελευθερώσει τη χώρα μας. Ένας από αυτούς, ήταν ο Ρήγας Φεραίος με την οδυνηρή για τον ίδιο κατάληξη της προσπάθειάς του. Επίσης, ποιήματα όπως ο «Ύμνος στον Μποναπάρτε» του Περραιβού, κράτησαν ζωντανή την εικόνα του «απελευθερωτή μας» Ναπολέοντα.

Σ’ αυτό συνέβαλε και η αποστολή από τον ίδιο των συνεργατών του Δήμου και Νικολό Στεφανόπολι στην Πελοπόννησο ώστε να του ετοιμάσουν υπόμνημα με οτιδήποτε εκτιμούσαν ότι θα εξυπηρετούσε τον σκοπό της εξέγερσης.

Όταν ο Βοναπάρτης νίκησε την Αυστρία και κατάργησε τη Δημοκρατία της Βενετίας στην οποία ανήκαν τα Επτάνησα, έθεσε τα νησιά στην κυριαρχία της Γαλλίας, γιατί «έχουν περισσότερο ενδιαφέρον για εμάς απ’ όλη την Ιταλία», έγραψε στο Παρίσι. Τα ήθελε για ορμητήριο κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο Γάλλος διοικητής Gentilly έφτασε στην Κέρκυρα με ξεκάθαρες οδηγίες από τον Βοναπάρτη: «Θα καταβάλλετε κάθε προσπάθεια να κερδίσετε τους κατοίκους και εάν εκδηλώσουν διάθεση για ανεξαρτησία θωπεύσατε την επιθυμία τους. Μην παραβλέψετε, στα διαγγέλματα σας, να αναφέρεστε στην Ελλάδα, στην Αθήνα και στην Σπάρτη….Έχω ήδη επικοινωνία με τους κυριότερους αρχηγούς της χώρας και η Ελλάδα θα μπορούσε να ξαναγεννηθεί από τις στάχτες της».

Όμως, αυτό δεν συνέβη γιατί ο Βοναπάρτης εκστράτευσε προς την Αίγυπτο προκειμένου να περιορίσει την αγγλική υπεροχή στη Μεσόγειο. Αρχικά, ο προορισμός της Εκστρατείας παρέμεινε μυστικός γι’ αυτό οι στρατιώτες έλεγαν ότι «πάμε να απελευθερώσουμε την Αθήνα ή την Σπάρτη»!

Ωστόσο, η τύχη στην οποία πίστευε ιδιαίτερα ο Βοναπάρτης αντέστρεψε τους ρόλους. Αντί να «σώσει» αυτός την Ελλάδα, τον έσωσε η Κρήτη και είναι προς τιμήν των Κρητών που κόντρα στις αμφισβητήσεις, κράτησαν ζωντανό για περισσότερο από δύο αιώνες ένα μύθο που τώρα πλέον είναι ιστορικό γεγονός. Ιδού τι συνέβη: πηγαίνοντας ο γαλλικό στόλος προς την Αίγυπτο, μετά την κατάληψη της Μάλτας, ο Βοναπάρτης είδε πρώτος τον αγγλικό στόλο και «ξαφνικά, έδωσε σήμα να εγκαταλείψουμε την πορεία που ακολουθούσαμε για να κατευθυνθούμε προς την Κρήτη, γράφει ο Δούκας του Rovigo. Το βράδυ, όλα τα πλοία είχαν συγκεντρωθεί στην Κρήτη. Eάν ο Βοναπάρτης δεν μας είχε κατευθύνει εκεί, θα είχαμε ανεπανόρθωτα βρεθεί, το πρωί, μπροστά στον αγγλικό στόλο». Οι Άγγλοι δεν εντόπισαν τον Βοναπάρτη, παραπλανήθηκαν και έτσι ο γαλλικός στρατός αποβιβάστηκε επιτυχώς στην Αίγυπτο!

Την σωτήρια παρέκκλιση δεν την κατέγραψαν οι ναυτικοί χάρτες με συνέπεια, έως τώρα, το πέρασμα του Βοναπάρτη από την Κρήτη εθεωρείτο μύθος.

Το 1806, για την σύσταση του στρατού της Δαλματίας ο Ναπολέων στρατολόγησε πάμπολλους Έλληνες γιατί γνώριζαν την περιοχή. Οι νίκες που επισφραγίστηκαν με την Συμφωνία του Tilsit (1807) παραχώρησαν εκ νέου τα Επτάνησα στη Γαλλία.

Τότε, επανήλθε το σχέδιο της απελευθέρωσης της Ελλάδας. Ο Ναπολέων το ανέθεσε στον στρατηγό Guillame de Vaudoncourt και όρισε επικεφαλής του στρατού τον Αντιβασιλέα της Ιταλίας Ευγένιο. Όμως, αυτή τη φορά η προσπάθεια ακυρώθηκε γιατί ξεκίνησε η μοιραία για τον Ναπολέοντα, Εκστρατεία στη Ρωσία!

Έκτοτε, η επικοινωνία μαζί του διακόπηκε. Όταν πέθανε ο Ναπολέοντας, ο Δ.Σολωμός συγκινημένος από τις περιγραφές των τελευταίων ωρών της ζωής του αφιέρωσε επτά στίχους στον «Άνθρωπο του αιώνα», όπως τον αποκάλεσε.

Εν όψει των εορτασμών για τα 200χρονα του 1821, η ελληνική πολιτεία έχει κάθε συμφέρον να τον ξαναθυμηθεί. Μονό οφέλη θα αποκομίσει.

 

Σχόλια