Πολιτισμός

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Ο Ludwig van Beethoven και η περίφημη "Συμφωνία αρ. 9"

Το παρασκήνιο γύρω από την πιο γνωστή Συμφωνία του σημαντικότερου μουσικού όλων των εποχών

Το ημερολόγιο έδειχνε 7 Μαίου του 1824 όταν κάνει πρεμιέρα στη Βιέννη η διάσημη 9η Συμφωνία του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (Ludwig van Beethoven). 

Πρόκειται – κατά πολλούς- για το σπουδαιότερο έργο κλασικής μουσικής που έχει ποτέ συντεθεί. Η «Ενάτη» του Μπετόβεν (Συμφωνία αρ. 9) αποτελεί εξάλλου το σπουδαιότερο δημιούργημα του Γερμανού μουσικοσυνθέτη.

Ο Μπετόβεν άρχισε να εργάζεται πάνω στην 9η Συμφωνία το 1818 και το ολοκλήρωσε έξι χρόνια αργότερα. Σημειώνεται ότι εκείνη την περίοδο ο συνθέτης είχε απωλέσει ήδη κατά μεγάλο ποσοστό την ακοή του.

Όπως αναφέρουν οι ιστορικοί, ο Μπετόβεν είχε στο μυαλό του από το 1793 να μελοποιήσει το πασίγνωστο ποίημα του Φρίντριχ Σίλερ «Ωδή στη Χαρά». Κάτι τέτοιο το κατάφερε τελικά με τη σύνθεση της 9ης Συμφωνίας. Στα τρία πρώτα μέρη της («Allegro ma non tropo, un poco maestoso», «Molto Vivace», «Adagio molto e cantabile») ο Μπετόβεν δεν αντιμετώπισε δυσκολίες. Εντούτοις, στο τέταρτο μέρος της «Presto… Prestissimo» (σ.σ. πρόκειται για το μέρος που θα περιείχε το ποίημα του Σίλερ), ο σπουδαίος συνθέτης δυσκολεύτηκε αρκετά.

Επιθυμία του κορυφαίου δημιουργού ήταν η πρεμιέρα της «Ενάτης» να γίνει στο Βερολίνο. Κάτι τέτοιο, εξάλλου, τον προέτρεπαν να κάνει οι φίλοι και χρηματοδότες του –μεταξύ άλλων- επειδή η Συμφωνία ήταν αφιερωμένη στον Πρώσο ηγεμόνα Φρειδερίκο-Γουλιέλμο Γ’.

Τελικά, το έργο παρουσιάστηκε στις 7 Μαΐου του 1824 στην Βιέννη και συγκεκριμένα στο «Κερντνερτορτεάτερ».Η συναυλία περιλάμβανε αποσπάσματα από τη «Missa Solemnis» και την εισαγωγή «Die Weihe des Hauses». Επισημαίνεται ότι εκτός από τον αρχιμουσικό Μίκαελ Ουμλάουφ που διηύθυνε την ορχήστρα, επί σκηνής βρισκόταν και ο ίδιος ο –κωφός πλέον- Μπετόβεν.

Το έργο «εκτελέστηκε» με μεγάλη επιτυχία, ενθουσιάζοντας το κοινό, το οποίο ξέσπασε σε χειροκροτήματα στο τέλος της συναυλίας. Ο ίδιος ο συνθέτης της «Ενάτης» (ο οποίος είχε την πλάτη γυρισμένη στο κοινό), λέγεται ότι δεν αντιλήφθηκε την ενθουσιώδη αντίδραση του πλήθους: Όταν τον έστρεψαν προς την πλευρά των θεατών και ο Μπετόβεν αντιλήφθηκε τον «χαμό» που προκάλεσε το δημιούργημά του, συγκινήθηκε βαθύτατα…

Αξίζει να σημειωθεί ότι τη δική τους «σφραγίδα» στην «εκτέλεση» της 9ης Συμφωνίας έχουν βάλει σπουδαίοι μαέστροι, όπως οι Βίλχελμ Φουρτβέγκλερ, Αρτούρο Τοσκανίνι, Όττο Κλέμπερερ, Μπέρναρντ Χάιτνικ, Καρλ Μπεμ, Ραφαέλ Κούμπελικ, Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν, Λέοναρντ Μπερνστάιν, Τζον Ελιοτ Γκάρντινερ και Σάιμον Ρατλ, οι οποίοι διηύθυναν διάφορες διάσημες ορχήστρες.

Σήμερα, η «Ωδή στη Χαρά» από την «Ενάτη» αποτελεί τον επίσημο ύμνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει, εξάλλου, ο αστικός μύθος ότι η «Ενάτη» ήταν η αιτία που η χρονική διάρκεια του cd προσδιορίστηκε στα 74 λεπτά: Η διάρκεια του έργου είναι περίπου 71 λεπτά και θρυλείται ότι μετά από σχετική πρόταση του Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν προς τον πρόεδρο της SONY, ο τελευταίος προέβη στην εν λόγω απόφαση προκειμένου η «9η Συμφωνία» να ακούγεται ολόκληρη χωρίς καμία διακοπή!

Ο Μπετόβεν άφησε την τελευταία του πνοή στις 26 Μαρτίου του 1827, στη Βιέννη. Εκτός από την «Ενάτη», συνέθεσε ακόμη οκτώ συμφωνίες, μια όπερα («Φιντέλιο»), το ορατόριο «Ο Χριστός στο όρος των ελαιών», κοντσέρτα για βιολί και πιάνο, σονάτες, κουαρτέτα και πλήθος ακόμη μουσικών έργων.

Σχόλια