Πολιτισμός

Πως σταυρώθηκε ο Ιησούς

Ο σαδιστικός τρόπος εκτέλεσης που εξέλιξαν οι Ρωμαίοι

Η σταύρωση αποτελούσε ένα από τα πιο βασανιστικά μαρτύρια για κατάδικους που είχαν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα και ακριβώς λόγω του εξαιρετικά οδυνηρού θανάτου που προκαλούσε χρησιμοποιούταν ως επίδειξη δύναμης και προσπάθεια να προκαλέσει τρόμο στους εχθρούς στα πεδία των μαχών.


Η σταύρωση φαίνεται ότι πρωτοεφαρμόστηκε ως τρόπος εκτέλεσης από τους Σελευκίδες και τους Καρχηδόνιους και εξελίχθηκε από τους Ρωμαίους, οι οποίοι την επέβαλαν από τον 6ο π.Χ. αιώνα έως την απαγόρευση από τον Κωσταντίνο το 337 μ.Χ. Οι Ρωμαίοι ήταν ειδήμονες στο να παρατείνουν τον πόνο των καταδίκων στον σταυρό, επιφυλάσσοντας αυτό το είδος του θανάτου κυρίως στους δούλους και τους ξένους. Σε αντίθεση με άλλους λαούς που επέλεγαν τη σταύρωση σε δέντρα, οι Ρωμαίοι είχαν υιοθετήσει ένα τελετουργικό που παρέτεινε την αγωνία του κατάδικου, αναγκάζοντάς τον, σχεδόν κατά κανόνα, να μεταφέρει ως τον τόπο της θανατικής του εκτέλεσης το patibulum, ένα ορθογώνιο κομμάτι ξύλου πάνω στο οποίο καρφώνονταν τα χέρια και στη συνέχεια τοποθετείτο στο κάθετο ξύλο που είχε σφηνωθεί στο έδαφος.


Σύγχρονοι υπολογισμοί εκτιμούν ότι το σύνολο του σταυρού με το κάθετο και το εγκάρσιο τμήμα ζύγιζε περίπου 135 κιλά, ενώ μόνο το patibulum περί τα 35-60 κιλά. Αν σκεφτεί κανείς ότι ο κατάδικος είχε ήδη υποστεί τις συνέπειες του μαστιγώματος και της κακοποίησης στη φυλακή και συνυπολογίσει το ψυχικό φορτίο που μετέφερε, η διαδικασία ήταν εξαιρετικά επώδυνη, πόσω μάλλον όταν η διαδρομή γινόταν υπό τον δημόσιο εξευτελισμό από τους παριστάμενους και τους περαστικούς.


Μολονότι σήμερα φανταζόμαστε ότι ειδικά στην περίπτωση της σταύρωσης του Ιησού η όλη διαδρομή της λεγόμενης via dolorosa πρέπει να ήταν αντικείμενο της προσοχής ολόκληρης της Ιερουσαλήμ, στην πραγματικότητα ελάχιστα πρέπει να απασχόλησε ή να τάραξε τους συνηθισμένους ρυθμούς της πόλης, με δεδομένο ότι ελάχιστοι συνειδητοποιούσαν τον αντίκτυπο που θα είχε στην εξέλιξη των γεγονότων. Έτσι κι αλλιώς, το θέαμα ήταν συνηθισμένο, αφού οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να σταυρώνουν δεκάδες αν όχι εκατοντάδες κατάδικους. Αρκετές ιστορικές αναφορές περιλαμβάνουν καταγραφές σταυρώσεων και τις εκδοχές τους, όπως εκείνες του Τάκιτου, ο οποίος σημειώνει ότι στη Ρώμη οι εκτελέσεις γίνονταν σε ένα συγκεκριμένο χώρο έξω από την Εσκουιλίνια Πύλη και οι σταυρώσεις των σκλάβων σε ένα ακόμη πιο εξειδικευμένο.


Αν και δεν αποκλειόταν η χρήση σχοινιών για να συγκρατούν το σώμα των καταδίκων στον σταυρό, οι πιο συνηθισμένες σταυρώσεις περιελάμβαναν το κάρφωμα των άκρων με καρφιά. Μολονότι ο αριθμός τους αποτελεί ακόμα αντικείμενο διαμάχης μεταξύ των ιστορικών, τέσσερα ή τρία (δύο για τα χέρια και δύο ή ένα για τα πόδια), η ανακάλυψη ενός οστού ποδιού εσταυρωμένου στην Ιερουσαλήμ, το μοναδικό μέχρι σήμερα ανάλογο, υποδηλώνει ότι τα πόδια πρέπει να καρφώνονταν μαζί στον σταυρό στο κόκκαλο του αστραγάλου. Το καρφί ήταν δε τόσο χοντρό και μεγάλο, που δίπλωνε στο πίσω μέρος του ξύλου του σταυρού.


Σε κάποιες παραστάσεις της σταύρωσης του Χριστού φαίνονται τα πόδια να ακουμπούν πάνω σε ένα τρίτο κομμάτι ξύλου, το λεγόμενο sedile. Αν και υπάρχουν σχετικές περιγραφές, μάλλον δεν ίσχυσαν στην περίπτωση του Ιησού. Για τα χέρια, η εικονογραφική παράδοση, που ακόμη και σήμερα χρησιμοποιείται για τη σταύρωση του Χριστού με το κάρφωμα της παλάμης, θεωρείται ιστορικά ανακριβής, καθώς η μόνη περίπτωση να στηριχτεί στον σταυρό το σώμα ήταν τα χέρια να έχουν τρυπηθεί στον καρπό. Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως εκείνη των δύο ληστών που σταυρώθηκαν μαζί με τον Ιησού, οι στρατιώτες που είχαν επιφορτιστεί με τη σταύρωση έσπαζαν τα οστά των ποδιών των καταδίκων με ένα σιδερένιο εργαλείο που ονομαζόταν crurifragium, διαδικασία που σαν στόχο είχε τη συντόμευση του μαρτυρίου προκαλώντας ακαριαίο θάνατο.

Από τον crux simplex ως τον crux commissa

Η τυπολογία των σταυρών που χρησιμοποιούνταν ποίκιλλε σε μεγάλες παραλλαγές, όπως φυσικά και η τοποθέτηση του σώματος πάνω σε αυτόν. Ο σταυρός μπορεί να ήταν ένα απλό κάθετο κομμάτι ξύλου, το crux simplex ή palus. Αυτή ήταν και η πιο συνηθισμένη μορφή του, ειδικά όταν έπρεπε να σταυρωθούν πολλοί κατάδικοι μαζί, κυρίως ως μαζική τιμωρία μετά από πολιορκίες πόλεων. Στην περίπτωση που υπήρχε ο συνδυασμός κάθετου ξύλου και patibulum, ο σταυρός είχε σχήμα Τ και ονομαζόταν crux commissa ή crux immissa.
Άλλες συνηθισμένες μορφές σταυρού ήταν εκείνες σχήματος Υ ή Χ. Η τελευταία μάλιστα χρησιμοποιήθηκε για την εκτέλεση του Αποστόλου Ανδρέα.

Σχόλια