Πολιτισμός

Αγία Αικατερίνη του Σινά: Η Μονή, τα φρικτά βασανιστήρια και τα συγκλονιστικά θαύματα

Η Ιερά Μονή του Σινά είναι η παλαιότερη χριστιανική μονή, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα στον κόσμο

Πρόκειται, σύμφωνα με μαρτυρίες, για ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα προσκυνήματα στον κόσμο μαζί με εκείνη του Αγίου Αντωνίου κοντά στο Κάιρο και είναι χτισμένη στις παρυφές του Όρους Σινά, στην ομώνυμη χερσόνησο.

Η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά ή Ιερά Μονή του Θεοβαδίστου Όρους Σινά όπως αποκαλείται επίσημα, αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η επίθεση του Ισλαμικού Κράτους έγινε σε σημείο ελέγχου αρκετές εκατοντάδες μέτρα από την είσοδο του μοναστηριού, που αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς χριστιανικούς τόπους λατρείας παγκοσμίως.

Η ένδοξη Αγία Αικατερίνη

Η Αγία Αικατερίνη μαρτύρησε για τον Χριστό στις αρχές του 4ου αιώνα, στην Αλεξάνδρεια. Συνδέθηκε όμως άρρηκτα με το Όρος Σινά μετά την θαυμαστή εναπόθεση τού ιερού λειψάνου της στη ψηλότερη κορυφή τής Σιναϊτικής Χερσονήσου και την μεταφορά του αργότερα στην Μονή του Σινά.

Για την ένδοξη Αγία διεσώθησαν «μαρτύρια», εγκωμιαστικοί λόγοι, συναξαριακές  διηγήσεις, ασματικοί κανόνες και ποιητικές συνθέσεις, που εξιστορούν τον βίο και το μαρτύριο της και έχουν αποτελέσει το αντικείμενο συστηματικής μελέτης των επιστημόνων από τον 18ο αιώνα έως σήμερα.

Ιστορικά, η παλαιότερη μαρτυρία για ύπαρξη μοναστικής ζωής στη περιοχή είναι του 381-384 μ.Χ.

Η «φλεγόμενη βάτος» του Μωυσή

Επί βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού, ανάμεσα στο 527 και 565, ανεγέρθηκε η μονή στο σημείο που βρίσκονταν η «φλεγόμενη βάτος» του Μωυσή. Το μέρος θεωρείται ιερό για χριστιανούς, μουσουλμάνους και Εβραίους.

Ως απάντηση σε αίτημα μοναχών της μονής για προστασία, η μονή έλαβε από τον Μωάμεθ «ιδιόγραφη υποχρέωση» ή Διαθήκη (Αχτναμέ), επικυρωμένη με το αποτύπωμα της ίδιας της παλάμης του, που περιγράφει τα δικαιώματα των χριστιανών που ζουν με τους Μωαμεθανούς.

Ο Χριστός Παντοκράτωρ είναι εικόνα στη Μονή Αγ. Αικατερίνης του Σινά σε φυσικό μέγεθος, στο μισό του πρόσωπο «δείχνει» τη δικαιοσύνη και το άλλο μισό την ευσπλαχνία και χρονολογείται από το πρώτο μισό του 6ου αιώνα, ενώ έχει διαστάσεις 84 cm ύψος Χ 45,5 cm πλάτος.

 

Η βιβλιοθήκη της Μονής

Η βιβλιοθήκη της μονής διατηρεί τη δεύτερη μεγαλύτερη συλλογή χειρογράφων και Κωδίκων της πρωτοχριστιανικής περιόδου, μετά από αυτή του Βατικανού.Ο «Σιναϊτικός κώδικας», που βρίσκονταν αρχικά στη μονή ως τον 19ο αιώνα, τώρα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Μεταξύ των κειμηλίων τής Μονής, ξεχωρίζει η συλλογή των φορητών εικόνων, η πλουσιότερη αριθμητικά και σημαντικότερη παγκοσμίως. Το Σινά είναι από τούς ελάχιστους τόπους όπου σώζονται εικόνες τού 6ου και 7ου αιώνα, απαράμιλλης ομορφιάς και τεχνικής. Εδώ βρίσκονται και οι παλαιότερες εικόνες του Χριστού και της Παναγίας.

Μεγάλης αξίας τείναι και η συλλογή των 80 Σλαβικών χειρογράφων.

Σώζεται μέρος από την πρώιμη Σλαβική Γραμματεία του 10ου-11ου αιώνα και φθάνουν έως την υστεροβυζαντινή περίοδο. Αρκετά έχουν γραφεί στην «γκλαγκολιτική» γραφή, που επινόησαν οι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος για να αποδώσουν στην σλαβική γλώσσα τα ιερά κείμε­να.

Η Βιβλιοθήκη του Σινά συγκαταλέγεται μεταξύ των φη­μισμένων βιβλιοθηκών που διαθέτουν συλλογές παπύρων. Πρόκειται για 125 τμήματα και 22 σπαράγματα, αρκετά εκ των οποίων ανάγονται στὸν 6ο αιώνα και παραδίδουν σημαντικά κείμενα.

 

Έξι ώρες πεζοπορία για την κορυφή

Εντός του χώρου τής Μονής η κίνηση των επισκεπτών είναι προδιαγεγραμμένη και προσχηματική.

Θεωρείται δεδομένη η σεμνότητα της περιβολής ως προς τον χώρο και δεν επιτρέπονται οργανωμένες ξεναγήσεις και μαγνητοσκοπήσεις.

Για την άνοδο στην Κορυφή πρέπει υπολογίζουμε συνολικό χρονικό διάστημα πέντε έως επτά ωρών.

Για την άνοδο στην Κορυφή πρέπει υπολογίζουμε συνολικό χρονικό διάστημα πέντε έως επτά ωρών.

Υπάρχουν δύο δρόμοι, ο ιστορικός και ο νεώτερος, πού αρχίζουν πίσω από την Νοτιοανατολική πλευρά της Μονής. ο πρώτος είναι συντομότερος, αλλά αρκετά ανηφορικός και δύσβατος. Στο μεγαλύτερο μέρος του είναι διαμορφωμένος με απότομα σκαλοπάτια.

Για το μεγαλύτερο μέρος του είναι δυνατόν να μισθώνονται καμήλες, πού πάντοτε είναι διαθέσιμες έξω οπό την Μονή. Στην συνέχεια ακολουθεί πεζοπορία σε πέτρινα σκαλοπάτια προς την Αγία Κορυφή.

 

Η ζωή, το μαρτύριο και τα θαύματα

Η Αγία Αικατερίνη, τη μνήμη της οποίας τιμά αύριο 25 Νοεμβρίου η Εκκλησία, καταγόταν από οικογένεια ευγενών της Αλεξάνδρειας, «θυγάτηρ βασιλίσκου τινός ονομαζομένου Kώνστου», και μαρτύρησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. (304 μ.Χ.) Ήταν ευφυέστατη και φιλομαθής.

Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου της Αγίας βρίσκονται στη Μονή Χιλανδαρίου Αγίου Όρους, στον ομώνυμο Ναό Ν. Λιοσίων Αττικής, στη Μονή Κύκκου Κύπρου και στη Λαύρα Αγίου Αλεξάνδρου Νέβσκι Αγίας Πετρουπόλεως.

Η Αγία Αικατερίνη ήδη σε ηλικία δέκα οκτώ ετών κατείχε τις γνώσεις της ελληνικής, ρωμαϊκής και λατινικής φιλολογίας και φιλοσοφίας, δηλαδή γνώριζε τα έργα του Oμήρου, του λατίνου ποιητή Bιργίλιου, του Aσκληπιού, του Iπποκράτη και Γαληνού των ιατρών, του Aριστοτέλη και του Πλάτωνα, του Φιλιστίωνα και του Eυσέβιου των φιλοσόφων, του Iαννή και Iαμβρή των μεγάλων μάγων, του Διονυσίου και της Σιβύλλης και άλλων.

Ήταν όμως και άρτια καταρτισμένη στα δόγματα της χριστιανικής πίστης.

Σύμφωνα με τους θρύλους (παράδοση) και τα Συναξάρια της Αγίας Αικατερίνης, όταν πληροφορήθηκε ο Αυτοκράτορας Μαξιμίνος όσα διαδίδονταν περί των ιδεών της και του τρόπου της ζωής της Αγίας, ανέθεσε σε περίφημους ρήτορες, να συζητήσουν μαζί της προκειμένου να της αποδείξουν το αβάσιμο και στρεβλό των ιδεών της.

Το αποτέλεσμα όμως ήταν το ακριβώς αντίθετο.

Η Αγία Αικατερίνη κατάφερε να τους κάνει να ασπασθούν τον Χριστιανισμό. Όταν ο Αυτοκράτορας έμαθε το αποτέλεσμα οργίσθηκε τόσο που διέταξε την θανατική καταδίκη όλων στη πυρά στο μέσον της πόλης, την δε Αικατερίνη την υπέβαλε σε μαρτύρια μέχρι θανάτου.

Ο φιλάνθρωπος Χριστός δεν άφησε μόνη την Αγία. Σαν φιλόστοργος πατέρας έστελνε τροφή μ’ ένα περιστέρι και την δυνάμωνε λέγοντάς της: «Μη δειλιάσης, κόρη, γιατί εγώ είμαι μαζί σου.

»Θα μείνης ανέγγιχτη από τα μαρτύρια και με την υπομονή σου θα επιστρέψης πολλούς στην ορθή πίστι και θα αξιωθής πολλών αφθάρτων τιμών».

Την άλλη μέρα ο βασιλιάς πρόσταξε να φέρουν την Μάρτυρα μπροστά του. Μόλις την είδε απόρησε, γιατί ενώ περίμενε να την δη αδυνατισμένη κα καταβεβλημένη, την είδε να λάμπη από ομορφιά και χάρι.

Σκέφθηκε, ότι ίσως κάποιος φύλακας να την έτρεφε κρυφά και σχεδίαζε να τιμωρήση τους φύλακες. Η Αγία όμως για να μην τιμωρηθούν ανεύθυνοι άνθρωποι, ωμολόγησε την αλήθεια:

Κανένας άνθρωπος, βασιλιά, δεν μου έδωσε τροφή, αλλά με έτρεφε ο Δεσπότης Χριστός, που φροντίζει για τους δούλους του.

Δάκτυλος της Αγίας βρίσκεται στη Συλλογή των Ανακτόρων του Μπάκινγχαμ Λονδίνου.

Ο βασιλιάς προσπάθησε για τελευταία φορά να την μεταπείση με κολακείες:

Σε σένα, ηλιόμορφη κόρη, αξίζει το βασίλειο, Σε σένα, που υπερβαίνεις κι’ αυτή την Αφροδίτη στην ομορφιά. Έλα, λοιπόν, να θυσιάσης στους θεούς και να γίνης βασίλισσά μου.

Μη θελήσης, σε παρακαλώ, να χαθή τέτοια ομορφιά με βασανιστήρια.

Εγώ είμαι γη και πηλός και κάθε ομορφιά μαραίνεται σαν άνθος και σαν όνειρο χάνεται η από αρρώστια η από τα γηρατειά η από τον θάνατο. Λοιπόν, μη νοιάζεσαι για την ομορφιά μου.

Ενώ συνομιλούσε η Αγία με τον βασιλιά, κάποιος έπαρχος, Χουρσασαδέν ονομαζόμενος, θέλοντας να δείξη στο βασιλιά αγάπη κι’ εύνοια, είπε:

Εγώ, βασιλιά, ξέρω μια μηχανή, που μ’ αυτήν θα νικήσης την κόρη η θα θανατωθή με πόνους.

Διάταξε να κάμουν τέσσερους ξύλινους τροχούς.

Γύρω σ’ αυτούς να καρφώσουν ξυράφια κι’ άλλα σίδερα κοφτερά.

Οι δυό να γυρίζουν αριστερά κι’ οι άλλοι δυό δεξιά.

Στη μέση τους θα βάλουν δεμένη αυτήν και έτσι γυρίζοντας οι τροχοί θα κατασχίσουν τις σάρκες της.

Το σχέδιο άρεσε στο βασιλιά κι’ έδωσε διαταγή να κατασκευασθή το μηχάνημα.

Σε τρεις μέρες κατασκευάσθηκε ο τροχός και για να φοβίσουν την Αγία έκαναν επίδειξι γυρίζοντας γρήγορα τους τροχούς.

Ο βασιλιάς απευθύνθηκε στην Αικατερίνη λέγοντας:

Βλέπεις; Σ’ αυτό το μηχάνημα θα δοκιμάσης τον θάνατο, αν δεν προσκυνήσης τους θεούς.

Σου είπα πολλές φορές την απόφασί μου. Μη χάνης καιρό. Κάμε ό,τι θέλεις, του είπε με θάρρος η Αικατερίνη.

Ύστερα από τη σταθερή απόφασί της την έρριξαν στους τροχούς δεμένη, αλλά η θεία χάρις βοήθησε την Αγία, που βρέθηκε λυμένη και αβλαβής, με τη βοήθεια ενός Αγγέλου. Όταν οι παριστάμενοι είδαν το παράδοξο θέαμα φώναξαν: «Μέγας ο Θεός των Χριστιανών».

Κατά την παράδοση το σώμα της Αγίας μεταφέρθηκε υπό «πτερύγων αγγέλων» στο όρος Σινά, όπου και κτίσθηκε η γνωστή ιερή Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά.

Σύμβολά της στην αγιογραφία είναι ο ακιδοφόρος τροχός και η αιμοσταγής μάχαιρα (όργανα του βασανισμού της), ο κλάδος φοίνικα, ο ιερός κάλαμος και βιβλία (σύμβολα της πνευματικότητάς της) και το όρος Σινά (ως μέρος της ταφής της).

Η Αγία Αικατερίνη είναι πολιούχος αγία της πόλης της Κατερίνης.

Η πρωτεύουσα της Πιερίας ονομάστηκε αρχικά Αικατερίνη από το όνομα της αγίας.

Τα Ιερά Λείψανα της Αγίας βρίσκονται αδιάφθορα στην Ιερά Μονή Σινά.

Δάκτυλος της Αγίας βρίσκεται στη Συλλογή των Ανακτόρων του Μπάκινγχαμ Λονδίνου.

Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου της Αγίας βρίσκονται στη Μονή Χιλανδαρίου Αγίου Όρους, στον ομώνυμο Ναό Ν. Λιοσίων Αττικής, στη Μονή Κύκκου Κύπρου και στη Λαύρα Αγίου Αλεξάνδρου Νέβσκι Αγίας Πετρουπόλεως.

 

(Πηγές: wikipedia & ekklisiaonline - Βίντεο: Ετ3, εκπομπή: "Φωτεινά Μονοπάτια")

 

Σχόλια