Πολιτισμός

«Ταξίδι» στην Αρχαία Ελεύθερνα - «Ταξίδι» στην ιστορία της Κρήτης

Το neakriti.gr σας ξεναγεί στο πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου στην Κρήτη, στο Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας

Στην «καρδιά» της Κρήτης, σαν ένα μεγάλο πέτρινο καράβι, που έστρεψε την πλώρη του βορειοδυτικά και άραξε μέσα στο άφατο πράσινο της φύσης, μοιάζει ο λόφος της αρχαίας Ελεύθερνας.

Η πόλη έλαβε το όνομα της από τον Ελευθήρα, έναν από τους Κουρήτες - που προστάτευαν το νήπιο Δία, κρούοντας τις χάλκινες ασπίδες τους, για να μην ακούσει το κλάμα του ο πατέρας Κρόνος και τον φάει.

Ξεναγηθείτε στην Αρχαία Ελεύθερνα και το Μουσείο της, μέσα από το βίντεο της εκπομπής ΚΑΛΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ:

Ο Όμηρος στην Κρήτη

«Ξαναπήγαμε στην Ελεύθερνα το 1931, αλλά όταν φτάσαμε ξέσπασε μια τέτοια καταιγίδα, που αναγκαστήκαμε να φύγουμε. Ήταν ως εάν ο τόπος ήθελε να ανασκαφτεί από ελληνικά χέρια», αναφέρει η σύζυγος του Χέμφρι Πέιν, ο οποίος το 1928, έκανε τη πρώτη ανασκαφική έρευνα στην πόλη: Έτσι κι έγινε, με τη συστηματική ανασκαφή της πόλης να ξεκινάει το 1985, από τους καθηγητές Πέτρο Θέμελη, Θανάση Καλπαξή και Νίκο Σταμπολίδη.

Στη δυτική κλίτη του λόφου της αρχαίας Ελεύθερνας, μέσα σε ένα απέραντο πράσινο τοπίο, η νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας «γράφει» την ιστορία της ζωής και του θανάτου.

Η νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, αποτελεί τη μοναδική νεκρόπολη των ομηρικών χρόνων στη Μεσόγειο, επαληθέυοντας - με τον καλύτερο τρόπο - την αλήθεια του Ομήρου.

Ταφικά μνημεία και τεράστιοι πίθοι, καταδεικνύουν τις ταφές ανδρείων πολεμιστών, γυναικών από αριστοκρατικές οικογένειες, αλλά και απλών Ελευθερναίων πολιτών. Αυτές οι πλούσιες ταφές, προδίδουν μια κοινωνία πολύ κοντά στις ομηρικές περιγραφές, με πλούτο, εξωστρέφεια και έντονη δραστηριότητα.

Το πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου στην Κρήτη

Λίγο πιο μακριά από την αρχαία πόλη, σε ένα μοντέρνο κτήριο 1.700 τετραγωνικών μέτρων, που από μακριά φαίνεται σα να «αναδύεται» από τη γη, βρίσκεται το μουσείο του αρχαιολογικού χώρου της Ελεύθερνας.

Ακριβώς έξω από το μουσείο, έχει σχεδιαστεί ένας μοναδικός βοτανικός κήπος, που φιλοξενεί αμέτρητα φυτά της Κρήτης και που «μαγεύει» με τα χρώματα και τις ευωδίες του.

Το μουσείο, το οποίο άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του τον Ιούνιο του 2016 και μέσα στους τρεις πρώτους μήνες λειτουργίας του, είχε δεχτεί πάνω από 30.000 επισκέψεις, διαθέτει την εξής καινοτομία: Τα αντικείμενα της μόνιμης έκθεσης, θα ανανεώνονται κατά περιόδους, με σκοπό την αποκάλυψη του συνεχιζόμενου ανασκαφικού έργου στον αρχαιολογικό χώρο.

Στην είσοδο του μουσείου μας «υποδέχεται» το εμβληματικότερο αντικείμενο του μουσείου: Μια χάλκινη ασπίδα που βρέθηκε στον τάφο των «πολεμιστών» και χρονολογείται ανάμεσα στο 830 με 820 και 730 με 720 προ Χριστού. Πρόκειται για ένα από τα πρωιμότερα δείγματα αυτού του είδους, αλλά και ένα από τα καλλιτεχνικότερα δείγματα της πρώιμης κρητικής τέχνης, στην αυγή του ελληνικού πολιτισμού.

Αίθουσα Α: «Επίσκεψη» στην καθημερινότητα των Ελευθερναίων

Η πολιτική, θρησκευτική, δημόσια και ιδιωτική ζωή της αρχαίας Ελεύθερνας παίρνει σάρκα και οστά, μέσα από τις προθήκες της πρώτης αίθουσας του μουσείου:

Εργαλεία, όπλα και κοσμήματα, νομίσματα, αγγεία και ειδώλια, φανερώνουν, όχι μόνο την τεχνοτροπία κάθε ξεχωριστής περίοδου, αλλά και την πρόοδο της τέχνης και τεχνολογίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στις σχέσεις της αρχαίας πόλης με τον «έξω κόσμο»: Πρόκειται για μια προθήκη με τα ταξίδια - «Οδύσσειες» των αντικειμένων, που δεν έχουν παραχθεί στην αρχαία Ελεύθερνα, αλλά κατέληξαν εκεί, κυρίως, μέσω εμπορικών ανταλλαγών.

Αίθουσα Β: Η θρησκευτική ζωή στην Αρχαία Ελεύθερνα

Στην «καρδιά» του μουσείου, στη δεύτερη αίθουσα, αναπτύσσεται η θρησκευτική ζωη στην Ελεύθερνα, από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, έως και τα Χριστιανικά χρόνια.

Ειδώλια, ανάγλυφα, επιγραφές και αγάλματα ταξιδεύουν κάθε επισκέπτη, πίσω στο χρόνο, τότε που η αρχαία πόλη «έσφυζε», ακόμη, από ζωή.

Ξεχωριστή θέση έχει το άγαλμα μια Κόρης, που φέρνει αμέσως στο νου, τη διάσημη Κυρία (ή Κόρη) της Ωσέρ, που βρίσκεται στο μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι, και - με βάση τις αναλύσεις - φαίνεται να «κατάγεται» και αυτή από την αρχαία Ελεύθερνα.

Αίθουσα Γ: Το ταφικό σύνολο που κατέταξε την Ελεύθερνα στην κορυφή

Η τρίτη και τελευταία αίθουσα του μουσείου είναι αφιερωμένη στη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας.

Στο βάθος, εκτίθεται η ταφική πυρά ενός αριστοκράτη Ελευθερναίου πολεμιστή, ο οποίος αποτεφρώθηκε μαζί με την (ή τον) σύντροφο του. Ακριβώς δίπλα, βλέπουμε τον άκαυτο και ακέφαλο σκελετό ενός άνδρα με τα χέρια δεμένα πισθάγκωνα. Η επικρατέστερη ερμηνεία κλίνει στο ότι πρόκειται για έναν αιχμάλωτο που εκτελέστηκε μπροστά στην πυρά του Ελευθερναίου πολεμιστή και η σκηνή αυτή δίνει «ζωή» στην ομηρική περιγραφή της καύσης του νεκρού Πάτροκλου από τον Αχιλλέα.

Στην ίδια αίθουσα ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το ταφικό σύνολο, το οποίο κατέταξε την Ελεύθερνα στις 10 καλύτερες ανακαλύψεις παγκοσμίως, από το περιοδικό «Archaeology» το 2009 με 2010. Πρόκειται για τέσσερις γυναίκες, οι οποίες είχαν ξεχωριστή θέση στην αρχαία πόλη, πράγμα που επιβεβαιώνουν τα κτερίσματα, τα ενδύματα και τα κοσμήματά τους.

Η Ολυμπία είναι το πανελλήνιο ιερό του αθλητισμού, οι Δελφοί το πανελλήνιο ιερό της γνώσης και της μουσικής και η Βεργίνα της ιστορίας του μακεδονικού βασιλείου. Η «δικιά μας» Ελεύθερνα είναι μια πόλη - πρωτεύουσα των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων και η ανακάλυψή της, αποτελεί τιμή για την κρητική ιστορία.

Μάλιστα, όσοι έχουν την ευκαιρία να την επισκεφτούν, θα νιώσουν ακόμη τον αρχαίο άνεμο να φυσά, ψιθυρίζοντας σαν μυστικό, την ίδρυση και την ακμή της αρχαίας Ελεύθερνας.

(Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τον Αρχαιολογικό χώρο, αλλά και το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του)

Σχόλια