Εκπαιδευτικά νέα

Το άγχος των εξετάσεων, συμβουλές για μαθητές, γονείς και καθηγητές!

Γράφει ο Μανόλης Μαυράκης, Διευθυντής Φροντιστηρίων Πουκαμισάς Ηρακλείου Κρήτης

 Είμαστε λιγότερο από τρεις  μήνες  πριν τις εξετάσεις και όσοι διδάσκουμε σε μαθητές Λυκείου και δη Γ΄ Τάξης επιφορτιζόμαστε και μοιραζόμαστε  μαζί τους  την αγωνία τους για την επιτυχία. Και οι γονείς βέβαια , συχνά περισσότερο ανήσυχοι, συμπάσχουν.

Επιθυμούμε δίχως άλλο να  βοηθήσουμε καταρχάς τους μαθητές – μαχητές μας ν’ αντιμετωπίσουν  το άγχος  τους, που κάποτε φαντάζει αδικαιολόγητο και που συχνά γίνεται ανασταλτικός παράγοντας στη προσπάθειά τους. Επιθυμούμε επίσης να προτείνουμε και στους γονείς ορθούς τρόπους διαχείρισης του άγχους των παιδιών τους, προκειμένου να μην αναπαράγουν ή ακόμα και να επιτείνουν το άγχος μέσα στην καθημερινότητα του σπιτιού τους. Οι στοιχειώδεις γνώσεις ψυχολογίας, παιδαγωγικής και η πλούσια εμπειρία  μας είναι αυτά που βοηθούν στο έργο μας.

Τρία είναι κατά τη γνώμη μου τα σημεία στα οποία δάσκαλοι και γονείς πρέπει «να συμφωνήσουμε» και να επιμείνουμε. Πρώτα απ΄ όλα είναι ανάγκη να αποδεχθούμε εμείς πρώτοι το δικαίωμα των παιδιών να νιώθουν αγχωμένα. Μην νομίσουμε (ή προσποιούμαστε)  ότι είναι κάτι που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβεί στα παιδιά μας ή ότι είναι μια προσωπική τους αδυναμία. Το να νιώθει κανείς άγχος κάτω από διαφορετικές και ομολογουμένως δύσκολες καταστάσεις είναι μια απόλυτα φυσική ανθρώπινη αντίδραση. Η απόλυτη απουσία του άγχους δεν είναι κάτι που πρέπει να επιδιώκουμε. Αντίθετα πρέπει να βρούμε  τρόπους να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να συμφιλιωθούν  και να διαχειριστούν  ψύχραιμα και προς όφελος τους το «μέτριο» και «καλό – παραγωγικό» άγχος. Το να βοηθήσουμε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν πότε και για ποιους λόγους νιώθουν αγχωμένα είναι το πρώτο σημαντικό βήμα που μπορούμε να κάνουμε για τη σωστή διαχείριση της κατάστασης.

Έπειτα πρέπει να αντισταθούμε στη γενικότερη «εξετασοφοβία». Οι μαθητές στην πλειονότητά τους αντιμετωπίζουν με δέος τις επερχόμενες εξετάσεις, οι οποίες θα καθορίσουν εν πολλοίς (είναι άραγε έτσι;) το επαγγελματικό τους μέλλον. Είναι απαραίτητο λοιπόν εν πρώτοις να «απομυθοποιήσουμε» στο μυαλό τους το θεσμό των συγκεκριμένων εξετάσεων. Είναι ανάγκη να επιμείνουμε  ότι πρόκειται για εξετάσεις που μοιάζουν πολύ, τουλάχιστον στην πρακτική τους εφαρμογή, με τόσες άλλες,  στις οποίες κατά καιρούς έχουν υποβληθεί  στη διάρκεια των μαθητικών τους χρόνων (άλλες τάξεις του σχολείου, ξένες γλώσσες κ.α.) και τόσες ακόμα που θα συμβούν στη ζωή τους. Δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος να  εξάρουμε ούτε να διογκώνουμε  τη σημασία της συγκεκριμένης εξεταστικής διαδικασίας. Κι αν ο κοινωνικός σας περίγυρος ή οι συμμαθητές τους επιμένουν, ας κλείσουμε τ’ αφτιά μας !

Πολύ σημαντικό επίσης είναι να «αναλύσουμε», κατά το δυνατόν, δάσκαλοι και γονείς, τη φύση και την ιδιαιτερότητα αυτής της αγωνίας , του άγχους και  της ανασφάλειας των μαθητών. Και δεν αναφέρομαι στις γενικότερες ευαισθησίες που μπορεί να έχει ένα παιδί ως προσωπικότητα , και δη αυτής της ηλικίας (εφηβείας), οι οποίες συχνά αναστατώνουν όλη του την εσωτερική συνοχή και ισορροπία , αλλά σε ό,τι συγκεκριμένο σχετίζεται με τη μελέτη  και την προπαρασκευή ενόψει των εξετάσεων.

Είναι ανάγκη να κατανοήσουμε ότι συνήθως η ανασφάλεια που διαχέεται και εκδηλώνεται ως γενικευμένος φόβος μπρος στις εξετάσεις, αφορμάται από συγκεκριμένα σημεία. Η ανησυχία  εκπορεύεται ως επί το πλείστον από  τη γνωστική τους αδυναμία και ανεπάρκεια.  Φοβούνται όταν και ό,τι δε γνωρίζουν! Φοβούνται όταν δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένοι και συχνά συνοδεύουν το άγχος τους με πολλές ενοχές  για την προσπάθεια που μπορούσαν να καταβάλλουν και που για διάφορους λόγους δεν κατέβαλλαν. Είναι ζητούμενο και στόχος να συνειδητοποιήσουμε, να εντοπίσουμε και να απομονώσουμε εμείς και οι μαθητές μας την «αγχογόνο περιοχή», τη γνωστική τους δηλαδή αδυναμία, και μαζί να την πολεμήσουμε. Πρέπει με επιμονή, με συνεχή προσπάθεια και κόπο, από τη μια να αμβλύνουμε γνωστικά και ψυχολογικά τις τυχόν αδυναμίες,  και από την άλλη να αναδείξουμε με κάθε τρόπο τις δυνατότητες και τις δεξιότητες τους.

Εμείς, όσοι ασχολούμαστε με τη μελέτη τους, και μάλιστα σ΄ αυτήν την τελευταία περίοδο των επαναλήψεων και των κρίσιμων επισημάνσεων, είμαστε επιφορτισμένοι μ’ αυτόν το ρόλο: να καλύψουμε γνωστικές αδυναμίες και κενά, να αναδείξουμε τα δυνατά σημεία και να τονώσουμε συναισθηματικά και ψυχολογικά τους υποψηφίους. Μάλλον αυτές τις δύσκολες εβδομάδες πρέπει οι γονείς να μας επιτρέψουν να έχουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων,  καθώς  είμαστε εκείνοι που γνωρίζουμε καλύτερα απ΄ τον καθένα (σίγουρα κι απ’ τους γονείς) τη διαδικασία των εξετάσεων και την προετοιμασία που πρέπει να προηγηθεί. Ας μας δώσετε λοιπόν τη σκυτάλη!

Κι αν όλα τα προηγούμενα  ακούγονται περίπλοκα , εσείς ως γονείς, το σπουδαιότερο που έχετε να κάνετε αυτές τις εβδομάδες που απομένουν  είναι απλώς να ακούτε  προσεκτικά τα παιδιά σας και μάλιστα όταν δοκιμάζουν να εκφρασθούν συναισθηματικά. Σκύψετε στην αγωνία τους με το δικό σας - γονικό μοναδικό τρόπο :  με αισθήματα αγάπης, στοργής, και μηνύματα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και αισιοδοξίας.

 

Σχόλια