Οικονομία Ελλάδα

Παναγιώτης Λιαργκόβας: «Λάθος η συνταγή της λιτότητας»

Αποκαλυπτική συνέντευξη του πρώην συντονιστή του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη “Ν.Κ.” - Τι λέει για χρέος, προϋπολογισμό και πρωτογενή πλεονάσματα

«Όσο θα υπάρχει συνέχιση της λιτότητας, που θα εκφράζεται από τα τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα, τόσο θα “ψαλιδίζονται” οι δυνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας», αναφέρει στη “Νέα Κρήτη” ο Παναγιώτης Λιαργκόβας, καθηγητής στην έδρα Jean Monnet στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και πρώην συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή των Ελλήνων.

Ο κ. Λιαργκόβας χαρακτηρίζει τον προϋπολογισμό ως «αντιαναπτυξιακό», αφού τα πρωτογενή πλεονάσματα, όπως τα επιδιώκει ο προϋπολογισμός του νέου έτους, βασίζονται στην υψηλή φορολόγηση και στο “πάγωμα” των δημόσιων επενδύσεων, ενώ μιλά και για την ανάπτυξη η οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να έρθει με ένα... μαγικό ραβδάκι.

Τέλος, υποστήριξε πως το δημόσιο χρέος παραμένει πρόβλημα για την ελληνική οικονομία, ενώ αναφέρθηκε εκτενώς και στην τραπεζική κρίση. Η συνέντευξη, όπως θα διαπιστώσετε, είναι αποκαλυπτική...

 

* Μπήκαμε στο 2019. Θα είναι το πρώτο έτος που εμείς οι Έλληνες θα νιώθουμε την ασφάλεια πως δε θα γίνουν άλλες περικοπές σε συντάξεις ή σε μισθούς. Αλήθεια πόσο αληθής είναι ο συγκεκριμένος ισχυρισμός;

«Τα προηγούμενα χρόνια όλος ο κόσμος βίωσε μια πρωτοφανή λιτότητα. Οι μισθοί και οι συντάξεις μειώθηκαν δραματικά. Πολλοί εργαζόμενοι έχασαν τις δουλειές τους. Η φτώχια και η περιθωριοποίηση μεγάλωσαν. Προσωπικά πιστεύω ότι η συνταγή λιτότητας που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από τα τρία μνημόνια και από διαδοχικές κυβερνήσεις, με τη συμφωνία των Θεσμών, ήταν λάθος. Δεν ήταν στοχευμένη και ήταν πολύ μεγαλύτερη από όσο μπορούσε να αντέξει η οποιαδήποτε ευρωπαϊκή κοινωνία. Τον περασμένο Αύγουστο βγήκαμε από το τρίτο μνημόνιο. Όχι όμως από τη λιτότητα. Αυτή, με βάση τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης, θα μας συνοδεύει μέχρι το 2060. Όσο θα υπάρχει συνέχιση της λιτότητας, που θα εκφράζεται από τα τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα, τόσο θα “ψαλιδίζονται” οι δυνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και τόσο πιο επισφαλής θα είναι η πρόβλεψη ότι δε θα γίνουν άλλες περικοπές σε συντάξεις και μισθούς».

 

* Πώς σχολιάζετε τον πρώτο μετα-μνημονιακό προϋπολογισμό;

«Δυστυχώς, ο πρώτος μετα-μνημονιακός προϋπολογισμός είναι αντιαναπτυξιακός. Η επίτευξη των στόχων των πρωτογενών πλεονασμάτων βασίζεται στην υψηλή φορολόγηση και στο “πάγωμα” των δημοσίων επενδύσεων. Μπορεί να μην επιβλήθηκαν νέοι φόροι, αλλά πόσο περισσότεροι μπορούν να επιβληθούν από αυτούς που ήδη έχουν επιβληθεί; Θυμίζω ορισμένους μόνο από αυτούς: αύξηση του ΦΠΑ, αύξηση του φόρου εισοδήματος, αύξηση του φόρου εισοδήματος στους αγρότες, αύξηση ασφαλιστικών εισφορών, αύξηση τελών κυκλοφορίας, αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης - π.χ. σε τσιγάρα, καφέ, βενζίνη - αύξηση του φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης, αύξηση των συντελεστών της εισφοράς αλληλεγγύης, αύξηση της φορολόγησης των μερισμάτων, μείωση του αφορολόγητου, επιβολή φόρου διαμονής σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια, επιβολή φόρου στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, επιβολή ειδικού τέλους στη σταθερή τηλεφωνία, αλλά και στη συνδρομητική τηλεόραση. Το 2019 οι άμεσοι και έμμεσοι φόροι διαμορφώνονται στα 46,5 περίπου δισεκατομμύρια ευρώ από 45,5 που ήταν φέτος, με την αύξηση να προέρχεται κυρίως από τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στον προϋπολογισμό, οι φόροι στην παραγωγή και στις εισαγωγές, κατηγορία που περιλαμβάνει από τον ΦΠΑ μέχρι τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, αντιστοιχούν στην Ελλάδα στο 17,3% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι το υψηλότερο στην Ε.Ε. Παράλληλα, είμαστε και η χώρα με τη μεγαλύτερη διαφορά απόδοσης της έμμεσης και της άμεσης φορολογίας, με τη διαφορά αυτή το 2018 να φτάνει το 6,8%, δηλαδή η μεγαλύτερη διαφορά σε επίπεδο Ε.Ε.».

 

* Η έξοδος από τα μνημόνια τυπικά ήρθε. Το επόμενο βήμα είναι η ανάπτυξη, η οποία φαίνεται πως είναι η αγαπημένη λέξη του νομοθετικού σώματος. Αλήθεια, πόσο εφικτή είναι η ανάπτυξη στην Ελλάδα με δεδομένη την πολιτική αστάθεια και την ισχνή ανάκαμψη που παρατηρείται;

«Η ανάπτυξη δεν πρόκειται να προκύψει “διά μαγείας”. Πρέπει πρώτα να δημιουργήσει η κυβέρνηση τις προϋποθέσεις. Και ποιες είναι αυτές; Πολιτική και φορολογική σταθερότητα, αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, γρήγορη απονομή της δικαιοσύνης κ.λπ. Τίποτε από τα προηγούμενα δεν έχει εξασφαλιστεί. Επιπλέον, η κυβέρνηση περικόπτει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Μπορεί να ακούγεται αδιάφορο, αλλά ειλικρινά δεν είναι καθόλου. Γιατί οι δημόσιες επενδύσεις έχουν μεγάλη επίδραση στην ανάπτυξη. Αυξάνουν το απόθεμα κεφαλαίου στη χώρα, δημιουργούν δουλειές για νέους ανθρώπους, πληρώνουν αμοιβές και αυξάνουν την κατανάλωση».

 

* Σε τι κατάσταση βρίσκεται το ελληνικό τραπεζικό σύστημα; Αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα με εκείνα που αντιμετώπιζε στην αρχή της κρίσης;

«Στην αρχή της κρίσης το ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν αντιμετώπιζε προβλήματα γιατί το ιδιωτικό χρέος ήταν χαμηλό. Τα προβλήματα άρχισαν κυρίως μετά το 2015. Η ανησυχία για την πορεία των τραπεζών δεν πηγάζει από το γεγονός ότι αυτές δε διαθέτουν σήμερα επαρκή επενδυτικά κεφάλαια ώστε να μπορούν να αντέξουν σε ακραίες δυσμενείς μεταβολές του οικονομικού περιβάλλοντος, αλλά από το γεγονός ότι θα αναγκαστούν να χάσουν αρκετά κεφάλαια την επόμενη τριετία, καθώς θα απαλλάσσονται από τα “κόκκινα” δάνεια με πρωτόγνωρα ταχείς ρυθμούς, ύστερα από μια μακρά περίοδο βασανιστικά αργής μείωσής τους. Η Εθνική από 42,1% σε 18%, η Πειραιώς από 54,7% σε 21%, η Alpha από 51,9% σε 20% και η Eurobank από 40,7% σε 15%. Μέχρι τώρα, η μείωση των προβληματικών ανοιγμάτων στηριζόταν κατά κύριο λόγο σε ρυθμίσεις δανείων και απευθείας διαγραφές. Στο νέο σχέδιο, το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης θα πρέπει να προέλθει από πωλήσεις δανείων σε funds και ρευστοποιήσεις ενεχύρων, μέσω πλειστηριασμών. Αυτή η αλλαγή έχει θορυβήσει τους αναλυτές των ξένων οίκων, καθώς είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει απώλειες στις τράπεζες. Εάν οι τράπεζες είχαν εξασφαλίσει τη δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων από τις αγορές, δε θα υπήρχε καμία ανησυχία. Αυτή όμως η δυνατότητα δεν υπάρχει όσο η χώρα βρίσκεται ουσιαστικά αποκλεισμένη από τις αγορές».

 

 

ΤΡΟΧΟΠΕΔΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

«Δαμόκλειος σπάθη για την οικονομία το χρέος»

 

* O OOΣΑ εκτιμά για το χρέος της γενικής κυβέρνησης ότι θα μειωθεί στο 168,9% του ΑΕΠ το 2019 και περαιτέρω στο 164,5% το 2020, από 172,8% που είναι φέτος. Μιλάμε για ένα χρέος δυσθεώρητο. Είστε αισιόδοξος πως μπορεί να διευθετηθεί στο άμεσο μέλλον;

«Προσωρινά το χρέος έχει διευθετηθεί. Αυτό όμως που με ανησυχεί είναι η μακροχρόνια βιωσιμότητα του χρέους. Είναι ψευδαίσθηση να αναμένουμε ότι η χώρα θα καταφέρνει και κυρίως θα μπορεί να διατηρεί μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, πάνω από 2%, στο μέλλον. Κατά την εκτίμησή μου, οι ελαφρύνσεις που έχουν συμφωνηθεί είναι μεν αναγκαίες, αλλά δεν αρκούν για μια οριστική λύση του προβλήματος και αφήνουν την Ελλάδα έκθετη στις απροσδόκητες διαταραχές της διεθνούς και ευρωπαϊκής οικονομίας. Το χρέος παραμένει ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από την ελληνική οικονομία, επηρεάζει αρνητικά τις προσδοκίες των οικονομικών παραγόντων και εμποδίζει την ανάπτυξη».

 

 

 

 

Σχόλια