Ταξίδια

Ρώμη: Η αιώνια ομορφιά της Αιώνιας Πόλης

Η λάμψη του παρελθόντος και η σοφία των αρχαίων σε μια πόλη-υπαίθριο μουσείο με ανεκτίμητης αξίας θησαυρούς τέχνης

Διασχίζοντας τους δρόμους, τις πλατείες και τα σοκάκια της Αιώνιας Πόλης, το πρώτο πράγμα που συνειδητοποιεί ο επισκέπτης είναι το γιατί αυτή η πόλη, η ιταλική μητρόπολη, “κουβαλά” στις ιστορικές της... “πλάτες” αυτό το χαρακτηρισμό. Σε κάθε γωνιά και από ένα μνημείο, από ένα κόσμημα αρχιτεκτονικής, γλυπτικής, ακόμα και ζωγραφικής.

Σιντριβάνια, αγάλματα, ναοί, ακόμα και οι πιο μικροσκοπικοί, που κρύβουν από ένα αριστούργημα ή αποτελούν οι ίδιοι ένα τέτοιο. Μουσεία, έργα τέχνης και παντού αρχαιότητες. Ακόμα και στα πιο απίθανα μέρη. Μέσα σε ένα “patio”, την εσωτερική αυλή ενός σπιτιού, ή πάνω σε ένα πεζοδρόμιο...

Άλλωστε η Ρώμη, όπως η Αθήνα, αποτελούν κάτι αντίστοιχο με τις ρωσικές διάσημες κούκλες, τις “μπαμπούσκες”, καθώς το ένα ιστορικό “στρώμα” θεμελιώνεται πάνω στο άλλο ή το μεταγενέστερο έχει ενσωματώσει χαρακτηριστικά του προγενέστερου.

Ένας κίονας που έχει εντοιχιστεί σε ένα νεότερο μνημείο, ένα αρχαίο άγαλμα που έχει ανακαλυφθεί σε μια αυλή, ένα μωσαϊκό δάπεδο εγκλωβισμένο ανάμεσα σε σύγχρονες κατασκευές, τα απομεινάρια ενός ολόκληρου αρχαίου κτίσματος που έχουν μετατραπεί σε δομικά υλικά ενός σύγχρονου ναού... Και ανάμεσά τους μυριάδες έργα τέχνης που αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους καλλιτέχνες και τους αρχιτέκτονες της Αναγέννησης.

Χιλιετίες γνώσης, σοφίας και ομορφιάς, που κληροδοτούνται από τη μια γενιά στην άλλη. Και ανάμεσά τους εκατοντάδες άλλα μνημεία που εντοπίζονται συνεχώς σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό έργο που γίνεται στο ιστορικό κέντρο, συμπληρώνοντας την εικόνα ενός γιγαντιαίου παζλ το οποίο αποκαλύπτει τα μυστικά της Αιώνιας Πόλης, που ακόμα και σήμερα εντυπωσιάζουν. Μια πόλη με ανέσεις που δεν είχαν σε τίποτα να ζηλέψουν από τις σύγχρονες.

Όμως η εικόνα που περιμένει τον επισκέπτη δεν είναι η εντυπωσιακή που έχει δημιουργήσει η διψασμένη φαντασία. Το ανελέητο πέρασμα του χρόνου, αιώνες πολέμων και βανδαλισμών, έσβησε μεγάλο μέρος από τη μαγεία της καταστόλιστης πόλης με τα καλά κρυμμένα μυστικά της πίσω από τη βιτρίνα, από τα πιο σκοτεινά στα ανάκτορα και τις επαύλεις μέχρι τα πιο καθημερινά των φτωχών στις γειτονιές.

Η Ρώμη είναι ένα τεράστιο υπαίθριο μουσείο σε μεγάλο βαθμό “λεηλατημένο” από το Μεσαίωνα και εξής, όταν μεγάλο μέρος των θησαυρών της αποτέλεσαν, όπως συμβαίνει σε όλους τους πολιτισμούς και όλες τις εποχές, οικοδομικό υλικό σε δεύτερη ή τρίτη χρήση, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το Κολοσσαίο και τη Ρωμαϊκή Αγορά.

Διάσπαρτοι κίονες που δεν μπορούν να δώσουν στον “αμύητο” ταξιδιώτη την εικόνα της λάμψης που είχε ο χώρος την εποχή της ακμής, κίονες από τούβλα που μαρτυρούν την απογύμνωσή τους από το μάρμαρο ή το μόλυβδο, σπασμένα μέλη αγαλμάτων που χρησιμοποιήθηκαν ως διακοσμητικά υλικά ή απλά δομικά, ακόμα και αρχαίες μεταλλικές πόρτες που ενσωματώθηκαν σε νεότερους θησαυρούς. Οι μνήμες από την αρχαιότητα, έστω και κατακερματισμένες, είναι έντονες, όπως και εκείνες των ιστορικών μορφών που άφησαν το αποτύπωμά τους στο χώρο και το χρόνο. Το αντικρίζει κανείς παντού, όταν το μάτι συνηθίσει να “βλέπει” τις λεπτομέρειες και όταν μπορέσει να δει την επίδραση που άσκησε ο ρωμαϊκός πολιτισμός σε κάθε μορφή τέχνης ως τα σήμερα. Και έτσι να καταλάβει γιατί η Ρώμη δικαίως μπορεί να υπερηφανεύεται ότι ο χαρακτηρισμός “Αιώνια” τής ανήκει..!

 

Απρόσβλητο από το χρόνο

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν το μυστικό της... “συνταγής” που καθιστούσε το διάσημο ρωμαϊκό τσιμέντο απρόσβλητο από το χρόνο. Σύμφωνα με τον βρετανικό “Guardian”, οι κατασκευές των Ρωμαίων, όπως για παράδειγμα οι κυματοθραύστες και τα λιμάνια τους, αντέχουν ακόμη και έπειτα από 2 χιλιάδες χρόνια από την κατασκευή τους.

Το γεγονός αυτό προκάλεσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων, οι οποίοι προσπάθησαν να βρουν τι είναι αυτό που έκανε τόσο διαφορετικό και ανθεκτικό το κατασκευαστικό υλικό των Ρωμαίων από το σκυρόδεμα που χρησιμοποιείται σήμερα και η διάρκεια ζωής του είναι περιορισμένη.

Η συνταγή είναι απλή, καθώς πρόκειται για ένα μείγμα ηφαιστειογενούς τέφρας, ασβέστη, θαλασσινού νερού και σβόλων από ηφαιστειογενή πέτρα. Η επαφή αυτών με το θαλασσινό νερό πυροδοτούσε μια χημική αντίδραση και δημιουργούσε νέα ανόργανα συστατικά που ενδυνάμωναν το σκυρόδεμα αντί να το φθείρουν.

«Επρόκειτο για πολύ έξυπνους ανθρώπους και αφιέρωσαν χρόνο για να φτάσουν σε αυτό το αποτέλεσμα», λέει η Marie Jackson, γεωλόγος στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα και ένας από τους συγγραφείς μιας εργασίας για τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική. «Απόρθητο από τα κύματα και κάθε ημέρα όλο και πιο δυνατό», γράφουν στην εργασία τους, και τώρα ψάχνουν να βρουν ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες. Μια από τις ανακαλύψεις τους είναι πως η σταδιακή εισροή θαλασσινού νερού στο μείγμα προκαλούσε κάποια χημική αντίδραση που παρήγαγε θερμότητα και από αυτήν προέκυπταν κάποιες ενώσεις αλουμινίου. Όσο περνούσε ο χρόνος τα συστατικά που “γεννιόντουσαν” από τη χημική αντίδραση μεγάλωναν και ενίσχυαν το σκυρόδεμα, αποτρέποντας πιθανές ρωγμές, καθιστώντας το ισχυρότερο με το πέρασμα του χρόνου. Αντίθετα η σημερινή δομή του τσιμέντου είναι τέτοια που δεν επιτρέπει καμία αλλαγή, κάτι που σημαίνει πως η όποια αντίδραση μπορεί να προκαλέσει μόνο ζημιά.

Δυστυχώς η συνταγή των Ρωμαίων έχει χαθεί, όμως οι επιστήμονες επιχειρούν να “ξεκλειδώσουν” όλα τα μυστικά που θα τους οδηγήσουν στην επιτυχή ανασύστασή της.

 

 

Σχόλια