Ηράκλειο

«Ξεσπαθώνει» ο «πατέρας» της σημερινής πλατείας Ελευθερίας

Ο Ν. Σκουτέλης "τινάζει στον αέρα" τη διαβούλευση για την πλατεία Ελευθερίας

Στην πλήρη αποδόμηση των μακετών Αναστασάκη για τη νέα μορφή της πλατείας Ελευθερίας προχωράει ο μελετητής αρχιτέκτονας Νίκος Σκουτέλης, που σχεδίασε την υφιστάμενη πλατεία, και ο οποίος ουσιαστικά έχει την πατρότητα του έργου, κερδίζοντας μάλιστα και το α’ βραβείο πανευρωπαϊκού διαγωνισμού στη δεκαετία του 1990!


Ο κ. Σκουτέλης αναφέρει ότι ένα σχέδιο και μερικές τρισδιάστατες εικόνες δε συνιστούν μελέτη, ενώ δε διστάζει να απαντήσει μία προς μία στις ερωτήσεις της διαβούλευσης που θέτει ο Δήμος Ηρακλείου. Μάλιστα, ο κ. Σκουτέλης αναφέρει πολλές φορές πως οι ερωτήσεις της διαβούλευσης είναι πολιτικάντικες, ώστε να αποσπαστεί... μια συναίνεση που στην πραγματικότητα δε θα υπάρξει! Μάλιστα, ο ίδιος αναφέρει σε σχετικό σημείωμά του, μαζί με τις απαντήσεις του στη διαβούλευση, ότι τα σχέδια που η δημοτική Αρχή Λαμπρινού επαναφέρει σχέδια εξωραϊσμού και όχι ουσίας, που έχουν απορριφθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, την ώρα που υπάρχει ήδη νέα προμελέτη από την προηγούμενη δημοτική Αρχή, την οποία έχει εκπονήσει η μελετητική ομάδα Σκουτέλη και είχε τη σύμφωνη γνώμη των φορέων, ασχέτως ότι δεν εγκρίθηκε η δαπάνη από τον επίτροπο. Αυτά το 2014.

(Ο αρχιτέκτονας Νίκος Σκουτέλης)


«Το καλοκαίρι του 2017, η δημοτική Αρχή Λαμπρινού είχε συντάξει μελέτη τροποποίησης της πλατείας, που δέχτηκε σε πρώτη φάση κριτική από την Εφορία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου και την Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων. Το φθινόπωρο 2017, η μελέτη που τώρα διαπραγματεύονται έλαβε 24 παρατηρήσεις ανεπάρκειας από την Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων (Φανουράκης) και στη συνέχεια απερρίφθη από το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων», αναφέρει ο κ. Σκουτέλης και σημειώνει: «Αργότερα, σε δημόσια συζήτηση με την κ. Βλαζάκη, ο αντιδήμαρχος Αναστασάκης έλαβε την απάντηση ότι υπάρχει μελέτη εγκεκριμένη από ΚΑΣ/ΥΠΠΟΑ και αυτή να ακολουθήσουν!».


Πάντως, κρούσεις στον Σκουτέλη, σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο, να σχεδιάσει την πλατεία ξανά αλλά λαμβάνοντας υπόψη τα σχέδια της Τεχνικής Υπηρεσίας έγιναν από τον αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων Γιάννη Αναστασάκη από τον Ιανουάριο του 2018 ως και τον Αύγουστο του 2018, όμως δεν ευοδώθηκαν λόγω και της άρνησης της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου να συνεργαστεί.


«Έτσι επιστρέφει τώρα η πρόταση Μιχελάκη, μια πρόταση εξωραϊσμού και όχι ουσίας, με τη χειρότερη σημασία της λέξης, ακριβώς όπως το θέτουν κι εκείνοι, όπως θα καταφέρουν να γίνει και το πάρκο Γεωργιάδη, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.
Γενικά θεωρώ ότι ακολουθούν πρακτικές “ράβε-ξήλωνε”, κατά το δοκούν, λαμβάνοντας ως πρότυπα τον εξοπλισμό και την ατμόσφαιρα πεζόδρομων σε ακριβά εμπορικά κέντρα», αναφέρει ο κ. Σκουτέλης, ενώ σημειώνει ότι «το ζητούμενο είναι να συνδυαστεί η διαμόρφωση της Δικαιοσύνης με την πλατεία».

Οι απαντήσεις στη διαβούλευση του Δήμου Ηρακλείου

1. Συμφωνείτε με την αποξήλωση των εμποδίων (γόνδολες) περιμετρικά της πλατείας και την αντικατάστασή τους με κολονάκια απλού τύπου όπως της λ. Δικαιοσύνης;
«Ο διευθυντής Τ.Υ. κ. Μιχελάκης, εμπνευστής των απεικονίσεων της δήθεν διαβούλευσης, προτιμάει τα κολονάκια του εμπορίου, ενώ τώρα και 20 χρόνια αποκαλεί απαξιωτικά τα εμπόδια αυτοκινήτων “γόνδολες”. Πρόκειται για πρωτότυπο σχέδιο, μοναδικό, όπως αρμόζει στη μεγαλύτερη πλατεία της Κρήτης, στην οποία θα προτιμήσει την ανωνυμία της συμβατικότητας».


2. Συμφωνείτε με τον περιορισμό της πρόσβασης στην ανατολική πλευρά της πλατείας μόνο από τα σημεία των διαβάσεων;
«Εννοείται ότι ο καθένας μας οφείλει να διαβαίνει τους δρόμους από τα σημεία διαβάσεων. Εδώ ο κ. Μιχελάκης επέλεξε τα δικά του».


3. Συμφωνείτε για την απομάκρυνση των διάσπαρτων τετράγωνων καθιστικών;
«Σε μια από τις συναντήσεις μας πέρυσι άκουσα από τον κ. Μιχελάκη ότι τα καθιστικά διάσπαρτα στον κεντρικό χώρο δε βολεύουν στην οργάνωση του χωριού του Αϊ Βασίλη! Δεν κυκλοφορούν ανάμεσα τα αυτοκίνητα των εμπόρων κ.λπ.


Η απάντησή μου είναι ότι στο Σύνταγμα, μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη, δεν μπήκαν ποτέ μαγαζάκια και ότι στα “άγια των αγίων” που οφείλει να φιλοξενεί μια τέτοια κεντρική πλατεία δεν εξισώνεις τη χρήση και τη σημασία της με το 15νθήμερο των Χριστουγέννων. Παλαιότερα η σημαντικότερη στιγμή της πλατείας ερχόταν με τις παρελάσεις και στο υπόλοιπο διάστημα η κίνηση οχημάτων στις νησίδες εκατέρωθεν του Αγνώστου και η ελεύθερη κίνηση των πολιτών στις καρέκλες, άνευ τέντας και σόμπας.
Στον διαγωνισμό το 1992-93 αυτό δεν ήταν το ζητούμενο και δε θα έπρεπε να σχεδιαστεί με αυτό το κριτήριο. Οι καιροί πέρασαν, οι Ηρακλειώτες προτιμούν τις καφετέριες τις πιο κλειστές, έκλεισαν σαν θερμοκήπια και εκείνες της πλατείας, οι μόνοι ένοικοι είναι οι άφραγκοι και οι νέοι με τα σκέιτμπορντ (μάλλον η υγιέστερη πνευματικά πλευρά της κοινωνίας). Ωστόσο, στον κ. Μιχελάκη δεν αρέσουν ούτε τα σταθερά παγκάκια, έχει συνηθίσει στα συμβατικά και αυτά επιθυμεί».


4. Ποιες οι απόψεις σας για τη δημιουργία νέων χώρων ανάπαυσης και κοινωνικοποίησης περιμετρικά των δέντρων της πλατείας; «Άλλη μια ερώτηση αυτονόητη, όπου όλοι θα απαντούσαν “ναι”. Έτσι λοιπόν θα αποσπάσει τη συναίνεση η δημοτική μας Αρχή;
Ήδη υπάρχουν τέτοια καθιστικά και στην ανανεωμένη πρόταση του 2014 είχαν αυξηθεί βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων».
5. Συμφωνείτε με τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου στην επιφάνεια της πλατείας στο κεντρικό τμήμα “Belvedere”;
«Πάλι δίνει τις δικές του ονομασίες ο διευθυντής Τ.Υ., “και βέβαια” θα πουν οι πολίτες, όμως και ο ίδιος, που δεν ξεχωρίζει τι είναι πάρκο και τι πλατεία, και μάλιστα κεντρική, άρα η ψυχή της πόλης, όπου οφείλονται να αναπαρίστανται η συλλογική μνήμη πιστεύω και η ιστορία.


6. Συμφωνείτε με τη δημιουργία χώρου πρασίνου στο τμήμα της πλατείας που βρίσκεται το άγαλμα του Ν. Καζαντζάκη;
«Άλλη μια ερώτηση αυτονόητη, όπου όλοι θα απαντούσαν “ναι”. Στην επικαιροποιημένη μελέτη μας το 2014 το τμήμα αυτό συσχετιζόταν με τον χώρο το παλιού Ηρώου, με μερική ρυμοτόμηση, προκειμένου να αποκτήσουν όφελος σε τμήμα της φερόμενης ιδιωτικής ιδιοκτησίας (πάρκινγκ, φίλοι του κ. Αναστασάκη). Και να διαμορφωθεί με ενοποίηση ο χώρος από την οδό Αβέρωφ έως την είσοδο του πάρκου, ως ενιαία ενότητα.
Τέτοιες απόψεις ενοποιητικές δεν τις προσφέρουν οι μακέτες που παρουσιάστηκαν από τον αντιδήμαρχο».


7. Ποιες οι απόψεις σας για τη δημιουργία καθιστικών και παρτεριών περιμετρικά της πλατείας, που στοχεύει στη μείωση της ηχορύπανσης από την περιμετρική κίνηση των οχημάτων; «Αυτό εδώ είναι ακροβατισμός στην επικοινωνία με αδαείς - Δεν απαντώ».


8. Συμφωνείτε με τη δημιουργία υδάτινου στοιχείου-γλυπτού βορειοδυτικά της πλατείας, στο υπερυψωμένο τμήμα σε ευθεία με τη λ. Δικαιοσύνης;
«Επιμένουν να τοποθετήσουν ένα γλυπτό άγνωστης προέλευσης στον άξονα της Δικαιοσύνης, καλύπτοντας τον Άγνωστο Στρατιώτη, εντός μιας - θα μου επιτρέψετε να πω - μπανιέρας τριγωνικής!».


9. Ποιες οι απόψεις σας για την απομάκρυνση των υφιστάμενων πυλώνων φωτισμού από τον κεντρικό διάδρομο της πλατείας;
«Επιμένουν ότι οι πυλώνες είναι επικίνδυνοι (έχουν τοποθετηθεί βάσει στατικής μελέτης αδιαμφισβήτητης), αλλά τους ενοχλεί το ύψος (όμως οι πυλώνες από μόνοι τους μεταφέρουν σε πόλεμο και ηρωισμό, ως άλλοι στρατιώτες)».


10. Συμφωνείτε με την προσθήκη νέων “αθέατων” φωτιστικών ιστών, που θα επιτυγχάνουν την αναβάθμιση του επίπεδου φωτισμού και την εξοικονόμηση ενέργειας με τη χρήση φωτιστικών LED; «Αυτή η ερώτηση είναι καταπληκτική. Πρώτα λένε αν θα φύγουν οι πυλώνες κι έπειτα ότι οι νέοι θα είναι αθέατοι!».
11. Ποιες είναι οι προτάσεις σας για την αντικατάσταση του υλικού δαπεδόστρωσης της πλατείας;


«Άλλη πάλι πολιτικάντικη ερώτηση». 12. Λοιπές παρεμβάσεις που θεωρείτε αναγκαίες.
«Όχι άλλοι ερασιτέχνες!».

«Οι μακέτες δεν είναι μελέτη»

Πάντως, ως γενικό σχόλιο κρίσης για τις μακέτες και το σχέδιο αναφέρει ο κ. Σκουτέλης: «Ένα λοιπόν σχέδιο και πολλές εικόνες τρισδιάστατες δεν απαρτίζουν μελέτη και είναι ένας από τους λόγους που τους την απέρριψαν στο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων το 2018. Γενικά ως πρόταση απαρτίζεται από μια κάτοψη του κεντρικού πάντα χώρου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη ότι τα λειτουργικά προβλήματα που θα επέλυε η μελέτη του 1993-96 παραμένουν όμοια και δεν επιλύονται σε μια στιγμή, ωραιοποιώντας την κεντρική ενότητα, αλλά ερευνώντας την ως σύνολο συνδέσεων και ειδικά σχετίζοντάς τες με την κυκλοφορία. Αυτό κάναμε το 2014.
Η μελέτη μας το 1996 είχε 54 τεχνικά σχέδια αρχιτεκτονικών επιλύσεων και αντίστοιχα στατικών και εγκαταστάσεων. Φοβάμαι ότι ονοματίζοντας αυτά τα χαρτιά της Τ.Υ. “μελέτη”, απαξιώνεται το επάγγελμα του μηχανικού, αλλά υπερεκτιμάται εκείνο του διακοσμητή. Ακόμη δεν ντρέπονται να ονοματίζουν τις προτάσεις τους “βιοκλιματικές”, έπειτα από την απόλυτη στρώση μπετόν σε Δικαιοσύνης και Ίδης!».

Ενστάσεις από τους Αρχιτέκτονες

Ενστάσεις για το θέμα της ανάπλασης θέτει και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου. Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση:

Σε συνέχεια της παρουσίασης της μελέτης «αποκατάστασης» της πλατείας Ελευθερίας επισημαίνουμε τα εξής:

Η Πλατεία Ελευθερίας είναι η πλέον κεντρική και σημαντική πλατεία της πόλης, με ευρύτερη ιστορική, αρχιτεκτονική, πολεοδομική, συμβολική, κοινωνική, και περιβαλλοντική σημασία, περιβάλλεται από διατηρητέα μνημεία και βρίσκεται επί αρχαιολογικού χώρου. Επομένως, με βάση τα παραπάνω χαρακτηριστικά, το όποιο έργο ανάπλασής της χαρακτηρίζεται –και από τη νομοθεσία-  αξιόλογο, και απαιτείται να προηγηθεί γι’ αυτό διενέργεια Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού (ΦΕΚ 1494/Β/4.5.12).

Αν η Δημοτική Αρχή προτίθεται να μεταβάλλει, με όποια “ονοματοδοσία” μελέτης (“βιοκλιματικής αναβάθμισης” κλπ) το πρώτο βραβείο ενός αρχιτεκτονικού διαγωνισμού - σε όποιο έστω βαθμό αυτό εφαρμόστηκε – αλλά κυρίως, αν προτίθεται να επέμβει σε ένα τόσο σημαντικό σημείο της πόλης, αυτό θα πρέπει να το κάνει μόνο με ένα νέο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Τίποτα λιγότερο δεν αρμόζει στην κεντρική πλατεία του Ηρακλείου και αυτό άλλωστε επιτάσσει η νομοθεσία, πόσο μάλλον, όταν η αρχιτεκτονική κλπ πρόταση που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Δήμου, αφορά πολύ ευρύτερη της πλατείας Ελευθερίας περιοχή. Η πρακτική των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών εξασφαλίζει μια ιδιαίτερη ποιότητα στο παραγόμενο αρχιτεκτονικό έργο, προς όφελος της πόλης, των πολιτών,των επισκεπτών, του ίδιου του έργου, όλων μας.

Αναφορικά τώρα με την σχετική δημόσια διαβούλευση που ανακοινώθηκε και είναι ήδη τρέχουσα:

Συνοπτικά μόνο θα πούμε ότι εμφανίζει ένα προσχηματικό χαρακτήρα, πρώτον με την ελάχιστη διάρκειά της (την συγκεκριμένη μάλιστα χρονική περίοδο) και δεύτερον με το περιεχόμενο του ερωτηματολογίου (απλοποιημένα, μεμονωμένα και επί μέρους αποσπασματικά ερωτήματα για παρεμβάσεις της πρότασης, τα οποία από μόνα τους δύσκολα θα φέρουν αρνητική απάντηση από την πλειοψηφία, ενώ η ουσία είναι το αποτέλεσμα ως

σύνολο). Επί πλέον, οι συγκεκριμένες προτάσεις, (απ’όσο γνωρίζουμε) δεν έχουν καν τις εγκρίσεις αρμοδίων Υπηρεσιών και οργάνων. Το ουσιαστικό είναι ότι για την συγκεκριμένη περίπτωση, μια παρόμοια διαβούλευση, θα είχε νόημα να γίνει πριν την όποια μελέτη και να δράσει ίσως συμβουλευτικά για τα περαιτέρω (“όροι” και προδιαγραφές αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, κλπ).

Στα πλαίσια ενός καλοπροαίρετου διαλόγου και μιας πρόθεσης συνεργασίας για τα θέματα της πόλης, θα πρέπει να πούμε ότι ίσως υπάρχει μια διαφορά στον οραματισμό:

Ανάμεσα στην ανάπλαση που διεκδικούμε ως Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Ν.Η., είναι νόμιμη και προπάντων αξίζει η πόλη, δηλαδή μια ανάπλαση που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σύγχρονο μνημείο για την πόλη αντάξιο των παγκόσμιων αντίστοιχων αναπλάσεων δημοσίων χώρων.Και σ’ αυτήν που διεκπεραιωτικά και βεβιασμένα προωθείται την παρούσα στιγμή, ώστε να καταγραφεί στα θετικά πεπραγμένα της σημερινής Δημοτικής αρχής.

 

Σχόλια