Ηράκλειο

Καθυστερήσεις και «αστείες» δικαιολογίες για την ανάπλαση του κέντρου

Δεν υπάρχει ιστορικά κανένα άλλο έργο του Δήμου Ηρακλείου το οποίο να έχει απασχολήσει την κοινωνία της πόλης περισσότερο απ’ όσο την έχει απασχολήσει το έργο της ανάπλασης των οδών Ίδης-Δικαιοσύνης.

Από την υπογραφή της σύμβασης για την κατασκευή του έργου μετράμε, εκτός των όσων αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου είναι απαραίτητες για τη διαχείριση του έργου (εγκρίσεις ΑΠΕ, ορισμός επιτροπών, κ.λπ.), δύο μέχρι τώρα εκτενείς συζητήσεις στο Δημοτικό Συμβούλιο, με αφορμή ερωτήσεις της παράταξης των “Ενεργών Πολιτών”, ένα δελτίο Τύπου του Δήμου, μία συνέντευξη Τύπου του Δήμου, αρκετές δηλώσεις του κ. δημάρχου σχετικές με την τήρηση της σύμβασης, των προδιαγραφών και της ποιότητας και πολυάριθμες αναφορές στα περισσότερα ΜΜΕ, ενώ το έργο δεν έχει ακόμη φτάσει ούτε στα μισά της κατασκευής.

Πριν από λίγες μέρες, την 23η/07/2018, είχαμε την ίδια μέρα τη συνέντευξη τύπου της δημοτικής Αρχής για το έργο και τη συζήτηση σχετικής ερώτησης τού κ. Λυγερού των “Ενεργών Πολιτών” στο Δημοτικό Συμβούλιο, η οποία γενικεύτηκε με παρεμβάσεις της παράταξης Κουράκη, από την οποία αντλήσαμε πολλές απαντήσεις στα ερωτηματικά που υπάρχουν για το έργο. Η ακριβής μαγνητοσκόπηση της συγκεκριμένης συνεδρίασης του Δ.Σ. υπάρχει ΕΔΩ, την οποία εύκολα μπορεί να αναζητήσετε. Ας πάρουμε λοιπόν τα ανοικτά θέματα του έργου ένα-ένα με τη σειρά.

Η διαχείριση της μελέτης και οι έλεγχοι στο έργο

Η μελέτη του έργου παραλήφθηκε από τις δημοτικές υπηρεσίες και εγκρίθηκε το 2013. Την ίδια χρονιά κατατέθηκε από τον Δήμο και το Τεχνικό Δελτίο στην Περιφέρεια Κρήτης για να χρηματοδοτηθεί το έργο από το ΕΣΠΑ. Το Δελτίο δεν εγκρίθηκε και το έργο δεν ξεκίνησε. Η νέα μας δημοτική Αρχή επί τρία χρόνια, όπως ισχυρίστηκε ο αρμόδιος αντιδήμαρχος, επικαιροποιούσε τη μελέτη, αλλά δεν κατάφερε και αυτή να το εντάξει στο ΕΣΠΑ, δεν κατάφερε να χρηματοδοτήσει το έργο από το δάνειο της ΕΤΕπ και τελικά (παίζοντας επικοινωνιακά τα ρέστα της) αποφάσισε να χρηματοδοτήσει το έργο από ίδιους πόρους του Δήμου, στον κωδικό με στοιχεία Κ.Α.: 30-7323.135, για να έχει και αυτή κάτι να δείξει στη θητεία της πάνω στα θέματα των δημοτικών έργων...

Και έτσι, μετά από τον διαγωνισμό, υπέγραψε τη σύμβαση την 30ή/10/2017, με χρόνο κατασκευής τους 18 μήνες και πέρας του έργου την 30ή Απριλίου 2019, λίγο δηλαδή πριν από τις επόμενες δημοτικές εκλογές, που ως γνωστό θα γίνουν τον Μάιο 2019.

Μέχρις εδώ καλά, αφού όλοι συμφωνούμε πως το έργο είναι και αναγκαίο και χρήσιμο στην πόλη, παρότι 18 μήνες για τέτοιας μικρής έκτασης παρέμβαση είναι πολύ μεγάλος χρόνος.

Η χρηματοδότηση όμως του έργου από τους ίδιους πόρους του Δήμου δίνει στη δημοτική Αρχή και στον αρμόδιο αντιδήμαρχο την «ευχέρεια να κάνουν πρακτικά ό,τι θέλουν στο έργο», αφού δεν υπάρχουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που θα υπήρχαν αν έπαιρναν τα χρήματα από το ΕΣΠΑ.

Δηλαδή, ούτε η διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας υπάρχει για να εγκρίνει τους ΑΠΕ και “περιφρουρεί” τις τροποποιήσεις του φυσικού αντικειμένου του έργου, οπότε η δημοτική Αρχή κάνει (και το βλέπουμε) όποιες αλλαγές θέλει στα συμβατικά υλικά, ούτε και ο ΕΣΠΕΛ (Ειδικός Σύμβουλος Ποιοτικού Ελέγχου), που είναι ο φορέας που συστάθηκε με τον Ν. 2372/1996, με αρμοδιότητα τη διενέργεια ελέγχων ποιότητας των κατασκευαζόμενων έργων των φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα που συγχρηματοδοτούνται από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχει για τον έλεγχο της ποιότητας.

Έχουμε, δηλαδή, καλή ώρα και στην κυριολεξία στο έργο αυτό που λέμε “Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει”. Φυσικά και υπάρχουν οι επιθεωρητές Δημοσίων Έργων, αλλά αυτοί, ως γνωστόν, κινούνται κάτω από άλλες διαδικασίες για να ελέγξουν ένα έργο.

Μόνο το ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί να ελέγξει σε πρώτο χρόνο την ποιότητα της κατασκευής, αλλά με δεδομένη την παραταξιακή... μονολιθικότητα που έχουμε συνηθίσει στις ψηφοφορίες, αυτό είναι μάλλον αδύνατο.

Οι μόνοι που, εκτός του Δημοτικού Συμβουλίου, μπορούν να ελέγξουν τη διαχείριση του έργου είναι οι επιθεωρητές Δημόσιων Έργων, οι οποίοι όμως έρχονται για έλεγχο κατόπιν καταγγελίας. Οι καταγγελίες όμως θα πρέπει να γίνονται επώνυμα και από τους αρμόδιους φορείς, στους οποίους δε συγκαταλέγονται τα ΜΜΕ, και ο νοών νοείτω...

Υπάρχει βέβαια στο... βάθος χρόνου και η Επιτροπή Προσωρινής Παραλαβής του έργου, η οποία είναι υποχρεωμένη να ελέγξει εκ των υστέρων ολόκληρο τον φάκελο της κατασκευής, προκειμένου να πιστοποιήσει ότι όλα έγιναν σωστά, αλλά η σύσταση της επιτροπής αυτής χρονικά θα γίνει μετά την ολοκλήρωση του έργου, κάτι που μάλλον τοποθετείται αρκετά μετά τις επόμενες δημοτικές εκλογές.

Μέχρι τότε, εμείς θα παρακολουθούμε το έργο σε κάθε φάση του και θα κάνουμε τη... δουλειά μας για την ενημέρωσή σας.

Η παράταση του χρόνου ολοκλήρωσης του έργου

Η σύμβαση του έργου, σύμφωνα με το σχετικό δελτίο Τύπου, υπογράφηκε την 30ή/10/2017.

Η προσφορά της δημοπρασίας σε συμβατικό προϋπολογισμό 4.594.450,00 ευρώ ήταν 1.620.171,03 ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι ο ανάδοχος προσέφερε έκπτωση 65%, που είναι μεγάλη πράγματι έκπτωση, η οποία κατά κοινή ομολογία εγκυμονούσε δεινά για το έργο, πολλά από τα οποία τα βλέπουμε ήδη... Κανείς όμως δεν έλαβε τα μέτρα ελέγχου της κατασκευής τα οποία έπρεπε να ληφθούν. Για το συμβατικό λοιπόν κόστος των 1.620.171,03 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ), ο ανάδοχος έχει ένα χρονοδιάγραμμα υλοποίησης 18 μηνών (!), κάτι που τον υποχρεώνει να εκτελεί κάθε μήνα εργασίες της τάξης των 90.000 ευρώ και κάθε μέρα εργασίες της τάξης των 3.000,00 ευρώ.

Το ποσό αυτό, για να παραμένει δεσμευμένο σε κατάσταση εργοταξίου για ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα το κέντρο της πόλης μας, είναι τουλάχιστον και λίαν επιεικώς... τραγικό...

Επομένως, η δημοτική Αρχή ελέγχεται, πέραν οιασδήποτε άλλης ενέργειας, για τον ορισμό αυτού του τόσο μεγάλου χρόνου εκτέλεσης της σύμβασης, κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα την πολλαπλάσια ζημιά των επαγγελματιών της πόλης και τη δυσανάλογα μεγάλη ταλαιπωρία των δημοτών.

Αλλά υπάρχουν και χειρότερα. Με τα στοιχεία αυτά, το πέρας του έργου τοποθετείται την 30ή Απριλίου 2019, λίγο δηλαδή πριν από τις επόμενες δημοτικές εκλογές. Το τρίτο όμως τμήμα του έργου, αυτό μεταξύ των οδών Έβανς και 1866, δεν έχει ακόμη ξεκινήσει και ούτε προβλέπεται να ξεκινήσει για τους επόμενους... μήνες. Πότε θα ολοκληρωθεί; Και ο αρμόδιος αντιδήμαρχος στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, στις 27/06/2018, έχει προεξοφλήσει ότι ο ανάδοχος δικαιούται επιπλέον χρόνο παράτασης και επομένως, αν δε γίνει κάτι το δραστικό, το έργο αναμένεται να τελειώσει πολύ μετά τις επόμενες δημοτικές εκλογές, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και επικοινωνιακά για την προεκλογική μας περίοδο, αλλά και ουσιαστικά για τη λειτουργία της πόλης και τους επαγγελματίες του κέντρου.

Μέχρι τότε εμείς, όπως είπαμε, θα είμαστε παρόντες...

Η αλλαγή του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης

Σύμφωνα με τη διακήρυξη, το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο των δημοπρατούμενων έργων δεν πρέπει να μεταβάλλεται ουσιωδώς κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της σύμβασης, κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 4 του άρθρου 132 του Ν. 4412/2016. Και η παράγραφος 4 αναφέρει ότι «η τροποποίηση σύμβασης κατά τη διάρκειά της θεωρείται ουσιώδης εφόσον καθιστά τη σύμβαση διαφορετική, ως προς τον χαρακτήρα, από την αρχικώς συναφθείσα. Σε κάθε περίπτωση, μια τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης όταν εισάγει όρους οι οποίοι, εάν είχαν αποτελέσει μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης σύμβασης, θα είχαν επιτρέψει τη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων από αυτούς που επιλέχθηκαν αρχικώς ή στην αποδοχή άλλης προσφοράς από εκείνη που επελέγη αρχικώς ή θα προσέλκυαν και άλλους συμμετέχοντες στη διαδικασία σύναψης σύμβασης».

Το εάν λοιπόν η αλλαγή των υλικών της σύμβασης (π.χ. οι σωλήνες αποστράγγισης, η μείωση των διαστάσεων στα κράσπεδα, η μείωση στο μισό του πάχους του πορφυρίτη) είναι ουσιώδης, με την έννοια ότι και άλλοι μειοδότες αν το ήξεραν θα συμμετείχαν στη δημοπρασία, επαφίεται στην κρίση του αναγνώστη.

Πάντως, και ο κ. Ηλίας Λυγερός το επισήμανε κατά την παρέμβασή του (στο 42:00 λεπτό του video), δηλώνοντας ότι «υπάρχει αλλοίωση του οικονομικού αντικειμένου του έργου τέτοια που δημιουργεί πρόβλημα σε σχέση με την ισότιμη συμμετοχή των εργοληπτών στον διαγωνισμό». Ανέφερε, επίσης, ότι οι τροποποιήσεις έχουν ξεπεράσει οικονομικά το 10% και συνεπώς υπάρχει αλλοίωση-αλλαγή του φυσικού αντικειμένου του έργου. Οι αλλαγές λοιπόν αυτές είναι παράνομες αλλά, όπως προαναφέραμε, “Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει”...

Και από πλευράς της δημοτικής Αρχής για το θέμα θα λέγαμε πως ταιριάζει η φράση “απορία ψάλτου βηξ”, φράση που λέγεται όταν κάποιος δεν ξέρει κάτι ή βρίσκεται σε δύσκολη θέση και προσπαθεί να το κρύψει με τρόπο αμήχανο, όπως ο ψάλτης που αποφεύγει τα δύσκολα σημεία των ψαλμών, βήχοντας...

Η σύμφωνη γνώμη του μελετητή και οι αλλαγές των υλικών

Μας αναφέρουν ως δικαιολογία για τις τροποποιήσεις της μελέτης και των υλικών κατά τη διάρκεια της κατασκευής τη γνώμη του μελετητή. Σε μας όμως προφορικά ο μελετητής και ως απάντηση σε συγκεκριμένη ερώτηση δήλωσε ότι δεν έχει συμφωνήσει με καμία αλλαγή και ότι απλά γίνονται συζητήσεις. Είναι λοιπόν βέβαιο ότι δεν υπάρχει καμία επιστολή του μελετητή για το θέμα. Η σύμφωνη γνώμη του μελετητή δεν είναι όμως ο καθοριστικός παράγων για την αλλαγή της σύμβασης. Ο καθοριστικός παράγων είναι η έγκριση του ΑΠΕ από το Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου. Έτσι εγκρίνεται στα δημόσια έργα η τροποποίηση της σύμβασης και η αλλαγή των υλικών με άλλα υλικά.

Υπάρχει όμως κάτι το ουσιώδες στην περίπτωση της αλλαγής των υλικών επίστρωσης με πορφυρίτη. Η συμφωνία για την αλλαγή του υλικού, η οποία αποκαλύφθηκε στην κοινωνία κατά την τοποθέτηση του υλικού, θα πρέπει να έχει γίνει με συμφωνία εργολάβου και υπηρεσίας πολύ πριν και μάλιστα, όπως είναι φυσικό, πριν και από την παραγγελία του υλικού που έκανε ο ανάδοχος.

Άρα επί μήνες η Τεχνική Υπηρεσία και ο αρμόδιος αντιδήμαρχος είχαν εγκρίνει τις αλλαγές στα υλικά, ο εργολάβος παράγγελνε τα διαφορετικά υλικά και στο Δ.Σ. Ηρακλείου υπήρχε άγνοια, αφού δεν ήρθε ακόμη και σήμερα καμία σχετική τροποποίηση της σύμβασης... Όταν λοιπόν αποκαλύψαμε το θέμα των αλλαγών και τους... “πιάσαμε με τη γίδα στην πλάτη”, τότε άρχισαν να μας λένε για μειώσεις της τιμής, για μεταγενέστερες εγκρίσεις ΑΠΕ κ.λπ. Περιμένουμε λοιπόν και θα δούμε...

Συμπέρασμα

Το έργο της ανάπλασης των οδών Ίδης και Δικαιοσύνης είναι ένα έργο που όλοι δίνουμε εξετάσεις, ο καθένας για την πάρτη του. Η πόλη, η κοινωνία, ο Δήμος, οι επαγγελματίες, οι τεχνικοί, τα ΜΜΕ και γενικά όλοι οι δημότες.

Στη διαχείρισή του υπάρχουν διακριτοί ρόλοι και ευθύνες για τον καθένα.

Εμείς, συνεπείς στον ρόλο μας, αναδείξαμε την αδυναμία διαχείρισης του έργου από τη δημοτική Αρχή, τις παραβάσεις της νομοθεσίας σχετικά με τις αλλαγές των υλικών και εν γένει της σύμβασης, τις επιπτώσεις από την καθυστέρηση της κατασκευής και τολμήσαμε να προβλέψουμε ακόμη και τα προβλήματα τα οποία αναμένεται να υπάρξουν στη λειτουργία του έργου. Ευχή μας είναι, ακόμη και τώρα, να αλλάξουν τα πράγματα στην κατασκευή, για την ωφέλεια όλων.

Οι “αστείες” δικαιολογίες για τις αλλαγές των υλικών

Για τις αλλαγές των υλικών ακούσαμε τις πιο αστείες δικαιολογίες.

«Είναι βαριά τα κράσπεδα και γι’ αυτό μειώσαμε τη διατομή τους», μας είπε ο αρμόδιος αντιδήμαρχος. Πιο “τραγική” τεχνικά δικαιολογία από το στόμα ενός υπεύθυνου τεχνικού σε δημόσιο έργο δεν μπορεί να υπάρξει. Και η συμβατική υποχρέωση του εργολάβου, κύριε αντιδήμαρχε; Πάει περίπατο;

«Οι σωλήνες έπρεπε να αντικατασταθούν επειδή έτσι λένε οι προδιαγραφές», μας είπε ο ίδιος αντιδήμαρχος. Μα, και οι σωλήνες της σύμβασης θα έκαναν το ίδιο καλά τη δουλειά τους, όπως ανέφερε ο κ. Λυγερός στο Δημοτικό Συμβούλιο. Γιατί να πληρώσουμε παραπάνω;

«Το υλικό επίστρωσης προβλεπόταν είτε γρανίτης είτε πορφυρίτης και εμείς επιλέξαμε γρανίτη», μας είπε ο κ. αντιδήμαρχος. Αυτή είναι μια απαράδεκτη δικαιολογία, διότι και ο πορφυρίτης είναι γρανίτης.

Αλλά ακόμη και αν ο κ. αντιδήμαρχος νόμιζε πως έχει δίκιο, τότε να μας πει γιατί το υλικό επίστρωσης εγκρίθηκε σε διαστάσεις το μισό απ’ ό,τι προέβλεπε η σύμβαση.

Πορφυρίτες υπάρχουν και σε διαστάσεις 10x10x10, όπως φαίνεται στην εικόνα 1. Και σε διαστάσεις 10x10x4-6 εκ., όπως φαίνεται στην εικόνα 2. Και είναι προφανές ότι η τοποθέτηση μικρότερου πάχους υλικού είναι μια απαράδεκτη αλλαγή στη σύμβαση και μειώνει σημαντικά την αντοχή του οδοστρώματος. Υπάρχει απάντηση;

“Κλέβουν” και στο τσιμέντο...

Παρακολουθούμε επί μέρες το συνεργείο του εργολάβου το οποίο τοποθετεί τους κυβόλιθους με τσιμεντολάσπη (τσιμεντοκονία), που παράγουν επιτόπου, σε μια μικρή μπετονιέρα του 1/4 κυβικού. Σε κάθε χαρμάνι, οι εργάτες ρίχνουν μισό τσουβάλι τσιμέντο. Δηλαδή για ένα κυβικό μέτρο τσιμεντολάσπης που παράγεται με τέσσερα χαρμάνια στη μικρή μπετονιέρα χρησιμοποιούνται δύο σάκοι τσιμέντου των 50 κιλών ο καθένας, και επομένως η τσιμεντοκονία, όπως λένε οι τεχνικοί, είναι τσιμεντοκονία των 100 κιλών τσιμέντου. Είναι η πιο απλή μορφή τσιμεντοκονίας για οικοδομικές εργασίες. Κι εδώ είναι το... “έγκλημα”.

Οι κυβόλιθοι αυτοί, σύμφωνα με σαφή διάταξη στο τιμολόγιο της σύμβασης, θα πρέπει να τοποθετούνται με μια πολύ ισχυρή τσιμεντοκονία αναλογίας των 450 κιλών τσιμέντου.

Δηλαδή το κάθε κυβικό μέτρο της τσιμεντοκονίας θα έπρεπε να περιέχει 450 κιλά τσιμέντου, δηλαδή 9 σακιά τσιμέντου των 50 κιλών το καθένα. Επομένως, σε κάθε χαρμάνι στη μικρή μπετονιέρα του 1/4 του κυβικού οι εργάτες του συνεργείου θα έπρεπε να αδειάζουν στην μπετονιέρα (9/4=2,25) 2,25 σακιά τσιμέντου, για να είναι η τσιμεντοκονία συγκόλλησης των κυβόλιθων, τσιμεντοκονία των 450 χιλιογράμμων τσιμέντου, τόσο ισχυρή όσο πρέπει και οφείλει να είναι, σύμφωνα με τη σύμβαση.

Και αυτοί, αντί για 2,25 σακιά, βάζουν μόλις μισό... Μας “κλέβουν” λοιπόν και στο τσιμέντο...

Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι άλλο. Με τον τρόπο που τοποθετούνται αυτοί οι ελαττωματικοί (από πλευράς μεγέθους) κυβόλιθοι, είναι βέβαιο ότι η κατασκευή του οδοστρώματος θα αποτύχει κατά τη λειτουργία του, με τους κυβόλιθους να ξεκολλάνε αφού δεν τοποθετήθηκαν με ισχυρή συγκολλητική ύλη, και τότε θα... τρέχουμε.

Ας σταματήσουν λοιπόν οι επιβλέποντες τον εργολάβο και ας διορθώσουν το λάθος, αφού άλλωστε δε ζητάμε τίποτε το υπερβολικό ή παράλογο. Ζητάμε απλά να σεβαστούν μια δημόσια σύμβαση, η οποία θα πληρωθεί από τα λεφτά των δημοτών.

Σχόλια