Κρήτη

«Ευκαιρία γνώσης η υγειονομική κρίση»

Ο καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Τμήματος Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης Χρ. Λιονής μιλάει στην εφημερίδα Νέα Κρήτη

«Η υγειονομική κρίση πρέπει να αξιοποιηθεί ως μια πολύτιμη ευκαιρία κατάκτησης γνώσης», τόνισε σε συνέντευξη που παραχώρησε στη “Ν.Κ.” ο καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Τμήματος Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης Χρήστος Λιονής.

Μιλώντας για τα ελλείμματα του Συστήματος Υγείας, υποστήριξε πως κατά τη διάρκεια της πανδημίας αναδείχθηκε η ευαλωτότητα ως κεντρικό στοιχείο που συνδέεται με τα υποκείμενα νοσήματα. Μάλιστα, η ευαλωτότητα αφορά πληθυσμιακές ομάδες που είναι γεωγραφικά και κοινωνικά προσδιορισμένες. Μεταξύ άλλων, ανέφερε πως «πρόκληση στον χώρο της εκπαίδευσης και της παιδείας είναι να ενδυναμώσει τους εκπαιδευτικούς, τις οικογένειες και τους μαθητές, να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών και να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία όχι με τη μορφή ενός απλού χρήστη», ενώ «η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας πρέπει να έχει άλλο ρόλο, άλλα χαρακτηριστικά στο ΕΣΥ».

* Η πρώτη ερώτηση σχετίζεται με το ΕΣΥ στη νέα “κανονικότητα”, όρος που διαμορφώθηκε το τελευταίο χρονικό διάστημα. Στον δημόσιο διάλογο τονίζεται πως ο κορωνοϊός θα λειτουργήσει ως επιταχυντής εξελίξεων. Θα υπάρξουν αλλαγές στο νέο ΕΣΥ; Και πάνω σε ποιους άξονες θα στηριχτεί μια ενδεχόμενη αλλαγή;

«Είναι δύσκολο να προβούμε σε προβλέψεις. Όπως γνωρίζετε, είναι δύσκολο να υποστηρίξουμε σήμερα ότι θα βγούμε από ένα “Μεσαίωνα” και θα υπάρξει αύριο ο “Διαφωτισμός”. Η πανδημία του κορωνοϊού ήρθε να αναδείξει όλα τα ελλείμματα που παρουσίασε όχι το Σύστημα Υγείας, αλλά και γενικότερα η συνοχή, η ανθεκτικότητα, ο κοινωνικός σχεδιασμός όλου του κόσμου. Είναι μια δοκιμασία, αλλά δεν είμαι σίγουρος σε ποιο βαθμό αυτή η γνώση ή μετα-γνώση που θα προέλθει από την ανάλυση των αποτελεσμάτων της πανδημίας θα μπορέσει να οδηγήσει πραγματικά τα κοινωνικά και πολιτικά συστήματα σε τέτοιες κατευθύνσεις όπου πραγματικά θα αναζητείται κάτι το διαφορετικό. Είναι φανερό πως θα οδηγήσει στην ανάδειξη των σοβαρών ελλειμμάτων του Συστήματος Υγείας μέσα από μια σοβαρή συλλογή και ανάλυση των όποιων δεδομένων. Από αυτήν την πλευρά, η κρίση να αξιοποιηθεί ως γνώση και ως μετα-γνώση».

* Ποια είναι τα σοβαρά ελλείμματα που παρουσιάστηκαν στο ελληνικό Σύστημα Υγείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας;

«Θα εστιάσουμε την προσοχή μας στο ελληνικό Σύστημα Υγείας. Είναι εντούτοις δύσκολο να απομονώνεις ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας από ένα σύστημα διακυβέρνησης σ’ έναν ευρύτερο χώρο όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν εξετάζονται τα Συστήματα Υγείας απομονωμένα. Είναι συνυφασμένα με το σύστημα διακυβέρνησης και οικονομικής διαχείρισης. Γι’ αυτόν τον λόγο, βλέπετε τις πολύ σημαντικές επιδράσεις που είχε η οικονομική ύφεση όχι μόνο στο Σύστημα Υγείας αλλά και στις εκφάνσεις. Νομίζω πως η πανδημία ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης των ευάλωτων ομάδων. Ανέδειξε την ευαλωτότητα ως ένα κεντρικό στοιχείο και όχι ως ένα στοιχείο που συνδέεται με τα υποκείμενα νοσήματα όπως σ’ ένα μεγάλο βαθμό συζητήθηκε στην Ελλάδα. Ανέδειξε τις ευάλωτες ομάδες με όλη αυτήν την ποικιλότητα που έχουν με όρους προσδιοριστών υγείας. Δεν είναι μόνο βιολογικοί οι προσδιοριστές στην υγεία. Υπάρχουν σοβαροί ψυχολογικοί, κοινωνικοί, ακόμη και γεωγραφικοί προσδιοριστές στην υγεία. Και γι’ αυτό μιλάμε για τη δημόσια υγεία που οφείλει να αναδεικνύει τους προσδιοριστές και των οξέων και των χρόνιων νοσημάτων. Η ευαλωτότητα με αυτές τις ποίκιλες διαστάσεις (με όρους ψυχικών διαταραχών, με όρους κοινωνικούς-οικονομικούς και βιολογικούς, με όρους γεωγραφικούς) δίνει την ανάγκη όχι μόνο της ενίσχυσης ενός συστήματος προς αυτήν την κατεύθυνση (μείωσης των κοινωνικών ανισοτήτων), αλλά κυρίως των υγειονομικών προτεραιοτήτων που πρέπει να θέσει το Σύστημα Υγείας.

Άρα, τα Συστήματα Υγείας πρέπει να σχεδιάζονται στη βάση των αναγκών υγείας αλλά η παροχή υπηρεσιών πρέπει να γίνει με κατάταξη ισότητας. Όσο μεγεθύνονται οι κοινωνικές ανισότητες, τόσο θα μεγαλώνει η ευαλωτότητα. Επομένως, είναι υπαρκτός κίνδυνος η εμφάνιση ενός καινούργιου νοσήματος (π.χ. πανδημία) ή γενικότερα ενδέχεται να εμφανιστεί ένα επείγον θέμα δημόσιας υγείας. Οπότε, αναδεικνύεται ένα σοβαρό αίτημα που υποδεικνύει ένα σοβαρό μετασχηματισμό σε επίπεδο συστήματος Δημόσιας Υγείας.

Φυσικά, οι επιταγές δε δίνουν χώρο στο Σύστημα Υγείας και στον κοινωνικό σχεδιασμό. Αλλά αναφέρονται και στους ίδιους τους ανθρώπους που θα πρέπει να ενδυναμωθούν και να ενισχυθούν για να μπορέσουν να βοηθήσουν ένα τέτοιο σύστημα. Αναφέρομαι στην ενδυνάμωση και εκπαίδευση των επαγγελματιών Υγείας, κυρίως στην υποστήριξη της απόφασης τόσο για τις κοινωνικές ομάδες όσο και από τα ίδια τα άτομα και τις οικογένειές τους.

Παράλληλα, πρέπει να έχεις το ανθρώπινο δυναμικό - και τα μέσα - που θα μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις των ανθρώπων αυτών, στους οποίους οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Το βλέπουμε στην πανδημία. Έχουμε ομάδες γεωγραφικά και κοινωνικά προσδιορισμένες που αρνούνται να κρατήσουν τα μέτρα και να υιοθετήσουν τον εμβολιασμό. Αυτές οι ομάδες πιθανώς να διαφοροποιούν τη στάση τους και σε άλλα θέματα υγειονομικών προτεραιοτήτων και προτεραιοτήτων υγείας. Αυτά τα άτομα οφείλουν να στηριχτούν από πλευράς όχι μόνο γνώσης, αλλά και ουσιαστικής υποστήριξης που θα λάβει υπόψη τη δική τους κουλτούρα και χαρακτηριστικά για να μπορέσουν να πάρουν αποφάσεις».

* Είστε άνθρωπος που έχετε αναδείξει τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν οι φορείς κοινωνικοποίησης στη σωστή λήψη απόφασης. Και βλέπουμε καθημερινά άτομα που ανήκουν στον ιατρικό χώρο να αξιοποιούν όρους και έννοιες με σημείο αναφοράς τους φορείς κοινωνικοποίησης, όπως η οικογένεια και το σχολείο. Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος των φορέων κοινωνικοποίησης ώστε να πάρουμε μια καθολική στάση υπέρ των εμβολίων;

«Εάν ήμουν κυβερνήτης, θα έβαζα πολλά χρήματα να άλλαζα το περιεχόμενο σε κάποιο βαθμό του προγράμματος σπουδών σε δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια αλλά και στο πανεπιστήμιο. Η όποια προσπάθεια θα γινόταν στα πλαίσια ενδυνάμωσης των μελλοντικών πολιτών που θα πρέπει να παίρνουν αποφάσεις με βάση την πληροφορία. Θα ενδυνάμωνα τη δεξιότητα και την ικανότητα να διαβάζουν σωστά από τις σωστές πηγές, και να μπορούν να παίρνουν αποφάσεις από τη σύνθεση της πληροφορίας. Αυτό μπορεί να γίνει από το δημοτικό σχολείο και λέγεται εγγραμματοσύνη.

Σήμερα, επομένως, μεγάλη πρόκληση στον χώρο της εκπαίδευσης και της παιδείας είναι να ενδυναμώσει τους εκπαιδευτικούς, τις οικογένειες και τους μαθητές, να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών, και να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία όχι με τη μορφή ενός απλού χρήστη, αλλά κυρίως να αξιοποιηθεί ως πηγή γνώσης και αναζήτησης της αντίθετης γνώμης και σύνθεσης. Μεγάλη επένδυση για τα επόμενα είκοσι χρόνια πρέπει να γίνει στον χώρο της εκπαίδευσης.

Θα εστίαζα την προσοχή μου στον χώρο των επαγγελμάτων Υγείας και θα προσπαθούσα να διαμορφώσω επαγγελματίες Υγείας που να μπορούν να επηρεάζουν μέσω της προτροπής και της ενθάρρυνσης τους πολίτες και όχι να τους επιβάλλουν ή να τους επιτάσσουν. Θα βοηθούσα την προσαρμογή και θα προσπαθούσα να ενδυναμώσω, όπως έκανε ο Πυθαγόρας, αυτούς που πρόκειται να κυβερνήσουν, δηλαδή τα στελέχη της Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης και τους political leaders στο ζήτημα να ομιλούν, να ενθαρρύνουν, να προτρέπουν, να συνθέτουν και να προάγουν μέσω του δικού τους ρόλου την αλλαγή. Αυτές θα ήταν οι κύριες επενδύσεις για μένα που θα λάμβαναν χώρα εκτός Συστήματος Υγείας».

ΑΠΟΥΖΙΑΖΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΒΡΑΧΙΟΝΕΣ

«Λειψό το Σύστημα Υγείας στην Ελλάδα»

* Κύριε Λιονή, το ΕΣΥ, όπως το αντιλαμβάνομαι, έχει ανάγκη από ποσοτική αναβάθμιση εάν λάβω υπόψη τα δελτία Τύπου, όπου πολύ συχνά διευθυντές νοσοκομείων κάνουν λόγο για αναγκαιότητα προσλήψεων. Χρειάζεται ποιοτική αναβάθμιση το Εθνικό Σύστημα Υγείας;

«Είναι μια πολύ σημαντική ερώτηση. Αυτό που λείπει από το Σύστημα Υγείας στην Ελλάδα είναι τα υπόλοιπα 2/3 και με όρους ανάπτυξης και με όρους διασύνδεσης. Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας πρέπει να έχει άλλο ρόλο, άλλα χαρακτηριστικά, άλλες κατευθύνσεις, άλλη τεχνολογία, άλλη επένδυση και άμεση διασύνδεση με τα νοσοκομεία στην Ελλάδα. Λείπει η κοινωνική φροντίδα, κάτι που βλέπουμε σήμερα στο υπουργείο Εργασίας. Εκεί βλέπουμε τα ζητήματα στις μονάδες είτε ευγηρίας είτε χρονίων νοσημάτων.

Συνεπώς, το Σύστημα Υγείας στην Ελλάδα είναι λειψό σήμερα. Απουσιάζουν σημαντικοί βραχίονες. Και ένας από τους βασικούς βραχίονες που πρέπει να αναπτυχθεί είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Και θα πρέπει να εξεταστούν οι βραχίονες που έχουν να κάνουν με κλειστές δομές, αλλά και συγχρόνως οι δομές υπηρεσίας αποκατάστασης που απουσιάζουν από την Ελλάδα. Αυτές οι δομές θα αποτελέσουν την καλύτερη “γέφυρα” μεταξύ νοσοκομείου, Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και κλειστών δομών. Χωρίς να παραγνωρίζω τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα που θα πρέπει να αλλάξει χαρακτηριστικά, λειτουργίες και να εναρμονιστεί με τον δημόσιο τομέα κάτω από όρους ελέγχου και αξιολόγησης της ποιότητας, στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου Συστήματος Υγείας το οποίο θα διέπεται από αρχές, αξίες και κανόνες. Δεν είναι εύκολη υπόθεση...».

(φωτογραφία: Unsplash)

ΤΑ ΝΕΑ του neakriti.gr ΣΤΟ Google News

Τα δημοφιλέστερα του 24ώρου

Σχόλια