Κρήτη

Εξορύξεις: Πρώτη φορά το σχέδιο θωράκισης της Κρήτης από τις επιπτώσεις των θαλάσσιων γεωτρήσεων

Τους πιθανούς κινδύνους, τις προκλήσεις αλλά και τα μέτρα που προτείνει η στρατηγική μελέτη για τη νέα περιοχή νότια της Κρήτης παρουσιάζει η εφημερίδα “Νέα Κρήτη”.

Τους πιθανούς κινδύνους, τις προκλήσεις αλλά και τα μέτρα που προτείνει η στρατηγική μελέτη για τη νέα περιοχή νότια της Κρήτης παρουσιάζει η εφημερίδα “Νέα Κρήτη”

Εν αναμονή της έναρξης των πρώτων εργασιών για τις έρευνες υδρογονανθράκων στα δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, μετά την επικύρωση των συμβάσεων παραχώρησής τους τον Οκτώβριο από τη Βουλή, και με το βλέμμα στραμμένο στην προώθηση νέας θαλάσσιας περιοχής, νότια αυτή τη φορά του νησιού, ενδιαφέρον αν μη τι άλλο παρουσιάζει η περιβαλλοντική διάσταση της όλης υπόθεσης. Ποιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενέχει το εγχείρημα των εξορύξεων;

Πώς θα επηρεαστούν η τοπική χλωρίδα και πανίδα και το θαλάσσιο οικοσύστημα από τη φάση των σεισμικών ερευνών μέχρι τη λειτουργία του γεωτρύπανου και τελικά την εξόρυξη από τις πλωτές εξέδρες; Ποιοι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι υπάρχουν, όπως π.χ. η περίπτωση ατυχήματος και θαλάσσιας ρύπανσης και ποια μέτρα λαμβάνονται από τους αρμόδιους;

Τα παραπάνω ερωτήματα έχουν βρεθεί στο επίκεντρο πολλών συζητήσεων, δηλώσεων και συνεντεύξεων...

Κάθε άποψη είναι αναμφίβολα σεβαστή. Επειδή, όμως, είναι δύσκολο πολλές φορές να βρεθεί η άκρη για το πού τελειώνει η αλήθεια και πού αρχίζουν οι υπερβολές και οι μύθοι, η “Νέα Κρήτη” ξεδιπλώνει σήμερα το “κουβάρι” γύρω από τις περιβαλλοντικές πτυχές του εγχειρήματος αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της Κρήτης με βάση την επίσημη “οδό”. Εν προκειμένω με βάση το επίσημο, θεσμοθετημένο εργαλείο, που είναι οι Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).

Ήδη για τα πρώτα δύο θαλάσσια οικόπεδα που έχουν παραχωρηθεί στη κοινοπραξία ExxonMobil-Total-ΕΛ.ΠΕ. έχουμε θεσμοθετημένη εδώ και καιρό στρατηγική μελέτη.

Στη φάση θεσμοθέτησης είναι, την ίδια στιγμή, και νέα Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για νέα θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κρήτης, έκτασης 33.933 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Περιοχή την οποία η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος ετοιμάζονται να προωθήσουν επίσης προς έρευνες και μελλοντική εξόρυξη υδρογονανθράκων. Μιας και η δεύτερη αυτή μελέτη, για τη νότια αυτή τη φορά πλευρά της Κρήτης, αποτελεί το πιο “φρέσκο κουλούρι”, εστιάζουμε σε αυτήν. Και παρουσιάζουμε το προφίλ των περιβαλλοντικών επιπτώσεων...

Η περιοχή ενδιαφέροντος

Η εν λόγω ΣΜΠΕ αφορά στη θαλάσσια περιοχή “Νότια της Κρήτης”, εκπονείται δε για τους σκοπούς του προγράμματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης. Η θαλάσσια περιοχή “Νότια της Κρήτης”, συνολικής έκτασης 38.111 km2, αρχικά προσδιορίστηκε από την ΕΔΕΥ λαμβάνοντας υπόψη τα υφιστάμενα πετρελαιογεωλογικά δεδομένα και έπειτα από αξιολόγηση των περιβαλλοντικών δεδομένων οδήγησε σε επαναπροσδιορισμό των ορίων τής αρχικώς εξετασθείσας περιοχής, σύμφωνα με τα πορίσματα της παρούσας ΣΜΠΕ. Η τελική προτεινόμενη περιοχή “Νότια Κρήτης” έχει έκταση 33.933 km2 περίπου. Η εν λόγω περιοχή οριοθετείται από συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες, με την επισήμανση ότι τα εξωτερικά όρια έχουν καθοριστεί σύμφωνα με υπάρχουσες διμερείς συμφωνίες οριοθέτησης και, σε περίπτωση μη ύπαρξης τέτοιας συμφωνίας, καθορίζονται από τη διάμεσο που περιγράφεται στην κείμενη νομοθεσία.

Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις

Το πρόγραμμα έρευνας-αξιοποίησης υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης θα συμβάλει στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, στην κοινωνική ευημερίας της χώρας και στην απεξάρτησή της από τις εισαγωγές πετρελαίου, συμβάλλοντας έτσι στην εθνική ενεργειακή ασφάλεια. Ωστόσο, όπως αναγνωρίζει η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η υλοποίηση του προγράμματος συνδέεται με σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις που σχετίζονται κυρίως με:

  • Τον υποθαλάσσιο θόρυβο, ο οποίος ενδέχεται να επηρεάσει κυρίως τα κητώδη είδη και είναι δυσκολότερα διαχειρίσιμος από τον θόρυβο από ένα αντίστοιχο χερσαίο πρόγραμμα.
  • Τη μεταφορά, την ασφαλή αποθήκευση και διάθεση ουσιών που θα χρησιμοποιηθούν για την υλοποίηση του προγράμματος, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της περιοχής του έργου, π.χ. μεγάλα θαλάσσια βάθη.
  • Τη διαχείριση των παραγόμενων υγρών και στερεών αποβλήτων.
  • Τον περιορισμό των εκπομπών αερίων ρύπων.
  • Την αποφυγή της ατυχηματικής ρύπανσης.

Τα τρία στάδια του προγράμματος

Τα στάδια που εξετάζονται στη μελέτη είναι τρία:

1) Έρευνα: Ερευνώνται οι ελπιδοφόρες περιοχές, αρχικά με γεωφυσικές διασκοπήσεις του πυθμένα, κυρίως σεισμικές, προκειμένου να εντοπιστούν στόχοι, δηλαδή κατάλληλες τεκτονικές ή/και στρωματογραφικές δομές στο υπέδαφος, που μπορεί να έχουν λειτουργήσει ως παγίδες υγρών και αέριων υδρογονανθράκων.

2) Ανάπτυξη και παραγωγή: Διεξάγεται η εξόρυξη υδρογονανθράκων με αξιοποίηση των γεωτρήσεων του προηγούμενου σταδίου ή την όρυξη νέων, καθώς και η κατεργασία, η αποθήκευση και η μεταφορά αυτών και των παραπροϊόντων τους σε εγκαταστάσεις φόρτωσης για περαιτέρω διάθεση. Στο στάδιο αυτό περιλαμβάνεται η υλοποίηση όλης της απαραίτητης υποδομής, όπως εγκαταστάσεις κατεργασίας, προσωρινής αποθήκευσης και φόρτωσης, δίκτυο αγωγών μεταφοράς κ.ά.

3) Αποξήλωση-αποσυναρμολόγηση εγκαταστάσεων και αποκατάσταση περιοχής: Μετά την ολοκλήρωση της εκμετάλλευσης ενός πεδίου υδρογονανθράκων ακολουθεί το στάδιο της σφράγισης των σωληνώσεων όλων των ερευνητικών και παραγωγικών γεωτρήσεων, της αποσυναρμολόγησης και της απομάκρυνσης όλων των επιφανειακών εγκαταστάσεων και των υποδομών παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς, και η αποκατάσταση της περιοχής.

 

Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι ανά στάδιο

 

Από παραγόμενους ρύπους και ασφυξία ορισμένων ειδών θαλάσσιας πανίδας μέχρι τη διαρροή καυσίμων και μια τυχόν μεγάλη ατυχηματική ρύπανση, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι ανά στάδιο υλοποίησης του προγράμματος υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης έχουν συνοπτικά ως εξής:

- Κατά τη φάση των βαρυτομετρικών και σεισμικών ερευνών υπάρχει μέτριος κίνδυνος επιπτώσεων λόγω εκπομπής αερίων ρύπων από εμπλεκόμενα στις έρευνες σκάφη.

- Κατά τη φάση μεταφοράς του γεωτρύπανου υπάρχει μέτριος κίνδυνος για διαρροή καυσίμου από το πλωτό γεωτρύπανο ή από τα πλοία εφοδιασμού με επιπτώσεις στους οικοτόπους από τοπική ρύπανση.

- Κατά τη φάση της τοποθέτησης του γεωτρητικού εξοπλισμού υπάρχει μέτριος κίνδυνος διαταραχής του πυθμένα και τοπικής ζημίας των οικοτόπων. Τα διαχειριστικά μέτρα βοηθούν στον περιορισμό της έκτασης των επιπτώσεων και στην προστασία ευαίσθητων περιοχών του πυθμένα. Υπάρχει επίσης μέτριος κίνδυνος εισαγωγής ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών.

- Κατά τη φάση ανόρυξης γεωτρήσεων υπάρχει μέτριος έως υψηλός κίνδυνος ρύπανσης πυθμένα με διατρητικές ιλύες και διατρήματα, που οδηγούν σε “φράξιμο” του πυθμένα από συσσώρευση ανεπιθύμητου υλικού, το οποίο προκαλεί ασφυξία στα βενθικά είδη. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σημαντικές και να σκοτώσουν κάθε ζωή στα επιφανειακά στρώματα. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας η επηρεαζόμενη περιοχή αναμένεται να ανακάμψει γρήγορα. Στο στάδιο αυτό υπάρχει επίσης κίνδυνος ατυχηματικής ρύπανσης, με κηλίδες διαφορετικών διαβαθμίσεων και με επιπτώσεις στα θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα και στην ποιότητα των θαλάσσιων υδάτων.

- Κατά την εγκατάσταση της εξέδρας υπάρχει υψηλός κίνδυνος κάλυψης βενθικής χλωρίδας και πανίδας.

- Κατά τη λειτουργία της εξέδρας υπάρχουν μέτριοι έως υψηλοί κίνδυνοι εκπομπής ρύπων και ατυχηματικής ρύπανσης.

Τα μέτρα

Σύμφωνα με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα σχετικά με την εκπόνηση των σεισμικών ερευνών:

* Οι έρευνες πρέπει να περιλαμβάνουν οπτική και ακουστική διερεύνηση ολόκληρης της περιοχής ακολουθώντας χρονοδιάγραμμα και ένα πλέγμα (δίκτυο) που θα προσδιορίζεται στο περιβαλλοντικό σχέδιο δράσης.

* Κατάλληλα εκπαιδευμένοι χειριστές παθητικής ακουστικής παρακολούθησης (PAM) και έμπειροι παρατηρητές θαλάσσιων θηλαστικών (MMO) πρέπει να είναι υπεύθυνοι για τη συλλογή δεδομένων...

* Πριν την έναρξη των ερευνών προτείνεται η ακουστική μοντελοποίηση των πηγών ήχου σύμφωνα με τις τοπικές ωκεανογραφικές συνθήκες για τον υπολογισμό των ζωνών προστασίας.

* Για τις εκτάσεις που οι σεισμικές έρευνες θα υποδείξουν ως καταρχήν ενδιαφέρουσες, θα πρέπει να εκπονηθούν θεματικοί χάρτες των ενεργών ρηγμάτων και των θαλάσσιων γεωκινδύνων.

* Η εγκατάσταση πρέπει να είναι ασφαλής και κατάλληλη για τη σκοπούμενη χρήση της. Ειδικότερα, πρέπει να έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί κατά τρόπον ώστε να αντέχει, πέραν του μέγιστου φορτίου της, κάθε φόρτιση από φυσικά φαινόμενα, συγκεκριμένα, δε, τα μέγιστα φορτία ανέμου και κυματισμού, όπως προκύπτουν από τα ιστορικά καιρικά δεδομένα, τις πιθανές σεισμικές δονήσεις, τις συνθήκες και τη σταθερότητα του θαλάσσιου βυθού και το βάθος των υδάτων. Η ασφάλεια κάθε γεώτρησης θα πρέπει να λάβει υπόψη την υψηλή σεισμική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει την περιοχή, καθώς και τις ιδιαιτερότητες της θαλάσσιας δυναμικής.

* Θα πρέπει να υπάρξει θωράκιση του εξοπλισμού έναντι του μέγιστου αναμενόμενου κυματισμού ή των εντονότερων πιθανών φαινομένων θύελλας/θαλασσοταραχής. Πριν από την έναρξη των ερευνητικών γεωτρήσεων, θα πρέπει να εκπονηθούν για την περιοχή επιρροής της κάθε γεώτρησης λεπτομερείς μελέτες γεωκινδύνων, στις οποίες θα αναλύεται τουλάχιστον:

α) Η ευστάθεια πρανών και η πιθανότητα κατολισθήσεων.

β) Η ύπαρξη θυλάκων ή κρατήρων με αέρια που θα μπορούσαν να διαφύγουν.

γ) Η ύπαρξη “λασποηφαιστείων” και ο βαθμός κινδύνου που αυτά συνιστούν.

δ) Η ύπαρξη ασταθών υδριτών και η έκταση που καταλαμβάνουν.

ε) Η ύπαρξη ενεργών ρηγμάτων σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Νίκος Καλογερής: «Θετικό το πλαίσιο αλλά χρειάζεται προσοχή»

Πώς όμως βλέπουν στην Περιφέρεια Κρήτης τα περιβαλλοντικά ζητήματα στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας-αξιοποίησης των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων του νησιού; Απευθυνθήκαμε για ένα γενικότερο σχόλιο στον αντιπεριφερειάρχη Χανίων και εντεταλμένο σύμβουλο Ενέργειας της Περιφέρειας Νίκο Καλογερή.

Ο ίδιος, ως πρώην αντιπεριφερειάρχης Ενέργειας-Περιβάλλοντος, είχε χειριστεί το θέμα της πρώτης στρατηγικής περιβαλλοντικής μελέτης, την οποία το Περιφερειακό Συμβούλιο ενέκρινε με ορισμένες παρατηρήσεις, ενώ ουσιαστικά με τον ίδιο “μπούσουλα” και οδηγό, και με τις ίδιες σε γενικές γραμμές παρατηρήσεις, το Συμβούλιο ενέκρινε τις προάλλες τη στρατηγική μελέτη και για τη νέα αυτή περιοχή, νότια της Κρήτης.

Ως γενική λοιπόν τοποθέτηση για τις δύο Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ο κ. Καλογερής σημείωσε πως η Περιφέρεια Κρήτης βλέπει θετικά το όλο εγχείρημα αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου, διαβλέπει θετικά στοιχεία στη μέριμνα που υπάρχει εκ μέρους του κράτους και των αρμόδιων κεντρικά φορέων για την περιβαλλοντική “θωράκιση” του προγράμματος, αλλά την ίδια ώρα επαγρυπνεί και έχει τους προβληματισμούς της.

«Όπως και την προηγούμενη φορά για τα δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, έτσι και τώρα, για τη νέα θαλάσσια περιοχή νότια του νησιού, η βασική πολιτική γραμμή πλεύσης μας είναι ίδια: Λέμε ναι ως Περιφέρεια στο πρόγραμμα αξιοποίησης υδρογονανθράκων. Λέμε να δώσουμε την ευκαιρία στο εγχείρημα που έχει στρατηγική σημασία, οικονομική, γεωστρατηγική, πολιτική... όχι μόνο για το νησί μας αλλά για τη χώρα. Αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δε μας προβληματίζουν ή και ανησυχούν κάποια πράγματα», ανέφερε ο κ. Καλογερής, σημειώνοντας: «Ένα πράγμα που σίγουρα μας προβληματίζει, όπως και πολύ κόσμο, είναι η πιθανότητα ενός ατυχήματος διαρροής προϊόντων εξόρυξης και η μόλυνση των ακτών. Θα πρέπει να υπάρξει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη “θωράκιση” σε αυτό. Ένα άλλο ζήτημα είναι αυτό με τα θαλάσσια θηλαστικά, τα οποία απαντώνται στην περιοχή αυτή και πρέπει να προστατευτούν. Από εκεί και πέρα, δεν μπορούμε να μην έχουμε προβληματισμό και την παράμετρο που λέγεται “σεισμική δραστηριότητα”, δεδομένου ότι μιλάμε για μια αρκετά υψηλής σεισμικότητας περιοχή.

Βεβαίως και έχουμε δει έρευνες και εξόρυξη υδρογονανθράκων παγκοσμίως σε περιοχές με ακόμα μεγαλύτερη σεισμική δραστηριότητα και επικινδυνότητα. Είναι γεγονός αυτό, αλλά, από την άλλη, είναι μια παράμετρος που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση και μέριμνα από το κράτος».

ΤΑ ΝΕΑ του neakriti.gr ΣΤΟ Google News

Τα δημοφιλέστερα του 24ώρου

Σχόλια