Κόσμος

Λεονάρντο Ντα Βίντσι: Ο επιστήμονας μαέστρος της Αναγέννησης

Άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην Ιστορία

Ο κορυφαίος οραματιστής καλλιτέχνης που άνοιξε τους δρόμους του μέλλοντος και μας κληροδότησε αθάνατα αριστουργήματα

Τα έργα του αποτελούν μαγνήτη για εκατομμύρια τουρίστες και η παρακαταθήκη του στην επιστήμη, σε όλους σχεδόν τους τομείς, μοναδική και αξεπέραστη.

Το όνομά του πασίγνωστο σε όλους, είτε δηλώνουν παθιασμένοι με την τέχνη, είτε όχι: Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Και η δύναμη της πινελιάς του τέτοια, που ακόμα και σήμερα οι ειδικοί προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τα μυστικά του...

Ο μεγάλος μαέστρος της Αναγέννησης, που με σημείο αναφοράς το Μιλάνο στον ιταλικό Βορρά άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην Ιστορία, δεν ήταν απλά μπροστά από την εποχή του, αλλά είχε τη μοναδική ικανότητα να μετατρέπει την έμφυτη ανθρώπινη περιέργεια στον πυρήνα της ίδιας της γνώσης.

Παρατηρώντας τη φύση μπόρεσε να χαράξει το μέλλον με τις εφευρέσεις του, πολλές από τις οποίες έχει αποδειχτεί ότι θα μπορούσαν να είναι λειτουργικές και βεβαίως επανακαλύφθηκαν αιώνες μετά, όπως το ποδήλατο, το ελικόπτερο, το υποβρύχιο, ακόμα και ένα πρωτόλειο τεθωρακισμένο, και πλείστα όσα.

Με τις ανατομικές του μελέτες πάνω σε ανθρώπινα πτώματα, κατάφερε να ανοίξει νέους δρόμους στην επιστήμη, αποτυπώνοντας με θαυμαστό τρόπο τη σκέψη και τα πορίσματά του σε σκίτσα και σημειώσεις. Με τον πειραματισμό του στο χρώμα κατάφερε να δημιουργήσει μοναδικές τεχνικές που αφήνουν άφωνους ακόμα και σήμερα τους τεχνοκριτικούς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο “Μυστικός Δείπνος”, έργο που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ του 1495 και του 1496 στο πλαίσιο των εργασιών αποκατάστασης του μοναστηριού της Παναγίας της Χάριτος, της Santa Maria delle Grazie στο Μιλάνο, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με τη χρηματοδότηση του Λουδοβίκο Σφόρτσα, δούκα του Μιλάνου.

Ο δούκας επιθυμούσε να αποτελέσει το κτήριο το μαυσωλείο της οικογένειάς του και για τον λόγο αυτό ζήτησε από τον Ντα Βίντσι να το εικονογραφήσει. Το έργο έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις τόσο λόγω των τεχνικών ιδιαιτεροτήτων, που είναι η αιτία για τις φθορές που υπέστη στο διάβα των αιώνων, όσο και των εικονογραφικών στοιχείων του. Η τελευταία συντήρηση της θρυλικής τοιχογραφίας ολοκληρώθηκε το 1999.

Ας μην ξεχνάμε εδώ και την άλλη ιδιότητα που αποδίδεται στον Ντα Βίντσι, εκείνη του μυστικιστή και του αλχημιστή, με πολλούς να αναζητούν σύμβολα και κρυμμένα μυστικά στα έργα του και στον τρόπο με τον οποίο επέλεγε να κρατάει τις σημειώσεις του, τη λεγόμενη κατοπτρική γραφή, αναγραμματίζοντας επίσης και κάποιες λέξεις για να τις κρατήσει απόλυτα κρυφές.

Κάτι που δεν άφησε να “πέσει κάτω” ο Νταν Μπράουν στον περίφημο “Κώδικα Ντα Βίντσι”, τόσο στη γραπτή όσο και στην κινηματογραφική εκδοχή του. Η αναφορά και μόνο στα αριστουργήματα και τις εμπνεύσεις που μας κληροδότησε ο Ντα Βίντσι θα απαιτούσε πολλές σελίδες. Αρκεί μόνο η παραπομπή σε ένα από τα πλέον κλασικά και αινιγματικά έργα του, ώστε να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της ευφυΐας και της επίδρασης που άσκησε στην παγκόσμια ιστορία και σκέψη η γνωστή σε όλους “Μόνα Λίζα”, ή αλλιώς “Τζιοκόντα”, που εκτίθεται στο Λούβρο. Για τον πίνακα, την τεχνική του, τα μυστικά και κυρίως το μυστηριώδες χαμόγελο της Λίζα Τζεραλντίνι ντελ Τζιοκόντο, όπως ήταν το πλήρες όνομα του μοντέλου, έχουν χυθεί τόνοι από μελάνι και άλλοι τόσοι θα συνεχίζουν να... ρέουν, με το χαμόγελο της Τζιοκόντα να μοιάζει σε αυτή την περίπτωση... ειρωνικό για όσους προσπαθούν να την... πείσουν να τους αποκαλύψει το γιατί χαμογελάει με αυτό τον τρόπο.

Ο Ντα Βίντσι βρέθηκε στο επίκεντρο της ταραγμένης πολιτικής ζωής της εποχής και πρωταγωνίστησε σε μια “γιγαντομαχία” με τον άλλο θρύλο της Ιταλικής Αναγέννησης, τον Μιχαήλ Άγγελο, με φόντο το σύμβολο της ισχύος της Φλωρεντίας, τη Μεγάλη Αίθουσα του Συμβουλίου.

Εκεί, το φθινόπωρο του 1504 η γερουσία της πόλης ανέθεσε στον Μιχαήλ Άγγελο και τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι να νωπογραφήσουν την αίθουσα. Ο Μιχαήλ Άγγελος θα ζωγράφιζε τη “Μάχη της Κασίνας” και ο Ντα Βίντσι τη “Μάχη του Ανκιάρι”. Ο στόχος ήταν βεβαίως να καρπωθεί τη φήμη η γερουσία από τη “γιγαντομαχία” που θα καθρεπτιζόταν στα δύο κολοσσιαία έργα, με αποτέλεσμα χωρίς υπερβολή η πόλη να μοιραστεί στα δύο, υποστηρίζοντας τον ένα ή τον άλλο καλλιτέχνη.

Η τύχη όμως χαμογέλασε ειρωνικά, καθώς κανένα από τα δύο αυτά έργα δεν άντεξε στον χρόνο. Ο Λεονάρντο κατέστρεψε άθελά του τη νωπογραφία με ένα βερνίκι που είχε κατασκευάσει ο ίδιος, ενώ το προσχέδιο του Μιχαήλ Αγγέλου χάθηκε το 1512.

 

Σχόλια