Ελλάδα

Υπέρ της Συμφωνίας των Πρεσπών ο Γιώργος Γραμματικάκης

Ναι στη συμφωνία των Πρεσπών, όχι στην εμφύλια πόλωση που φέρνει δεινά, λέει ο φημισμένος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης

Ο ευρωβουλευτής του «Ποταμιού» Γιώργος Γραμματικάκης δηλώνει ανήσυχος για τη διαφαινόμενη νέα μεταμνημονιακή πόλωση στην Ελλάδα με αφορμή τη συμφωνία των Πρεσπών, την οποία ο ίδιος υποστηρίζει, ενώ αισθάνεται ότι νέα δεινά απειλούν τη χώρα μας, αν η συμφωνία δεν υλοποιηθεί.

Σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο κ. Γραμματικάκης, γνωστός για τη μακρόχρονη πανεπιστημιακή, επιστημονική και συγγραφική δραστηριότητά του, αναφέρει ότι περιμένει το συνέδριο του «Ποταμιού» το Νοέμβριο για να πάρει τις μελλοντικές αποφάσεις του, ενώ ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει πρόβλημα να μείνει εντός ή εκτός πολιτικής, καθώς έχει πολλά επιστημονικά και άλλα ενδιαφέροντα. Όπως λέει, το «Ποτάμι» έχει κάνει πολλά λάθη, αλλά «έχει την υπερηφάνεια ότι κάθε φορά λέει αυτό που πιστεύει» και «στο θέμα των Σκοπίων έχει μια καθαρή θέση».

Επισημαίνει πως «το παράδοξο με την Ελλάδα είναι ότι πάντα ανακαλύπτει ένα θέμα για να έχει πόλωση, που φθάνει στα άκρα. Η κατάσταση εξομαλύνεται αναφορικά με τα μνημόνια και οι παλαιές κραυγές έχουν ατονήσει. Καταφέραμε όμως να βρούμε ένα νέο θέμα που είναι το Σκοπιανό, όπου τα πάθη και οι φανατισμοί είναι εξίσου μεγάλοι, όπως και οι κίνδυνοι για το μέλλον».

Για τη συμφωνία των Πρεσπών, τονίζει ότι «κάθε συμφωνία είναι ένας συμβιβασμός. Σέβομαι απολύτως τις ευαισθησίες των Ελλήνων, πολλοί από τους οποίους θεωρούν ότι αυτή η συμφωνία μάς οδηγεί σε μια εθνική περιπέτεια. Είμαι υπέρ της συμφωνίας και ίσως δεν θα μπορούσαμε να έχουμε κάποια καλύτερη. Όλες οι συμφωνίες κρίνονται στο μέλλον κι εγώ ευελπιστώ ότι αυτή η συμφωνία είναι καλή για το μέλλον των δύο λαών».

Στο δίλημμα «επιστήμη ή πολιτική», απαντά «και τα δύο σε συνδυασμό», συμφωνεί με τον Αϊνστάιν ότι είναι σαφώς πιο δύσκολη η επίλυση των πολιτικών προβλημάτων από ό,τι των επιστημονικών, ενώ αναφέρει ότι για έναν επιστήμονα είναι καλύτερο να βρίσκεται στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο παρά στο ελληνικό, γιατί στο πρώτο λαμβάνεται πιο σοβαρά υπόψη η γνώμη των επιστημόνων.

Αποκαλύπτει ότι ισχυρά λόμπι μεγάλων τεχνολογικών και άλλων εταιρειών έχουν προσπαθήσει να επηρεάσουν την ψήφο του στην Ευρωβουλή, όπως στην πρόσφατη κρίσιμη ψηφοφορία για τα πνευματικά δικαιώματα, αλλά βλέπει και αρκετά θετικά στα λόμπι, αφού, άλλωστε, υπάρχουν και μερικά που προασπίζονται τα ελληνικά συμφέροντα.

Ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης εκθειάζει το έργο των ελληνικών πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, τα οποία παράγουν τουλάχιστον τριπλάσιους επιστήμονες διεθνούς επιπέδου από όσους δικαιολογεί ο μικρός ελληνικός πληθυσμός. Όμως, αναφερόμενος στη «διαρροή εγκεφάλων» (brain drain) δεν βλέπει κανέναν καταξιωμένο Έλληνα ερευνητή να επιστρέφει εύκολα στην Ελλάδα, καθώς απωθείται από τη σκέψη ότι θα έλθει αντιμέτωπος με ιδιαίτερα ελληνικά προβλήματα, όπως οι καταλήψεις και η βία στα πανεπιστήμια.

Όμως, όπως λέει, «αν τα πράγματα βελτιωθούν στην Ελλάδα - και αυτό είναι μια μεγάλη υπόθεση βέβαια- και αν η χώρα μας βαδίσει ένα σταθερό δρόμο με προοπτικές, τότε, όπως έγινε και στις παλιές γενιές, ο κόσμος θα αρχίσει να επιστρέφει».

Δηλώνει επίσης ανήσυχος για την εξάπλωση στην Ελλάδα και διεθνώς των κάθε είδους αντιεπιστημονικών νοοτροπιών, όπως η αντίδραση στα εμβόλια, κάτι που χαρακτηρίζει ως «ένα από τα πιο παράλογα φαινόμενα της εποχής μας», ενώ είναι ανήσυχος και για την εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων (fake news).

Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης του ευρωβουλευτή του «Ποταμιού» Γιώργου Γραμματικάκη στον Παύλο Δρακόπουλο (μετά από επεξεργασία και συντόμευση του προφορικού λόγου)

ΕΡ: Ήσασταν για χρόνια επιστήμονας προτού γίνετε πολιτικός. Τελικά προτιμάτε την επιστήμη ή την πολιτική;

ΑΠ: Πάντα είχα μια πολιτική χροιά στη ζωή μου, γιατί και σαν πρύτανης σε έναν βαθμό κάνεις πολιτική, αλλά και γιατί ποτέ δεν έπαψα να ενδιαφέρομαι για την ελληνική κατάσταση. Η Ευρωβουλή, η οποία έχει μια αριστοκρατική χροιά, χωρίς τα πάθη και τα μίση της ελληνικής Βουλής, ήταν μια συναρπαστική εμπειρία. Στο ερώτημα «επιστήμη ή πολιτική», που κι εμένα με έχει απασχολήσει πολύ, η απάντησή μου είναι ότι προτιμώ το συνδυασμό τους. Στην Ευρωβουλή προσπαθώ να κάνω πολιτική, αλλά με βάση μια μεθοδολογία επιστήμης, με στοιχεία και με πολύ λιτό λόγο.

ΕΡ: Ο Αϊνστάιν λένε ότι είχε πει πως είναι πιο δύσκολο να λυθούν τα πολιτικά προβλήματα από ό,τι τα επιστημονικά. Έχετε την ίδια αίσθηση;

ΑΠ: Ακριβώς την ίδια αίσθηση! Τα επιστημονικά προβλήματα είναι κατά κάποιο τρόπο καθαρά και κυρίως έχουν το πείραμα τις περισσότερες φορές, που σε επιβεβαιώνει ή σε απογοητεύει. Στην πολιτική δεν υπάρχει πείραμα, παρά μόνο εκ των υστέρων θα έλθει η απογοήτευση ή η επιτυχία.

ΕΡ: Με βάση την έως τώρα ευρωπαϊκή εμπειρία σας, πόσο ισχυρή είναι η φωνή των επιστημόνων στους διεθνείς κύκλους που λαμβάνουν αποφάσεις;

ΑΠ: Σε αντίθεση με την Ελλάδα, εδώ είναι ισχυρή η γνώμη των επιστημόνων, γιατί σχεδόν όλες οι επιτροπές του Ευρωκοινοβουλίου προσπαθούν να έχουν τη γνώση, τη γνώμη και την τεκμηρίωση των επιστημόνων, και οι εκθέσεις των επιτροπών συνοδεύονται συνήθως από επιστημονικές εκτιμήσεις. Όσο κι αν υπερισχύουν τα πολιτικά κριτήρια, η Ευρώπη τουλάχιστον ακολουθεί έναν σωστό δρόμο.

ΕΡ: 'Αρα για έναν επιστήμονα είναι καλύτερο να βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρά στο ελληνικό…

ΑΠ: Ούτε συζήτηση!

ΕΡ: Πόσο επηρεάζουν τα λόμπι των συμφερόντων τις αποφάσεις της ΕΕ; Έχετε προσωπική εμπειρία από έμμεσες ή και άμεσες προσπάθειες επηρεασμού και χειραγώγησης της ψήφου των ευρωβουλευτών από μεγάλες τεχνολογικές, φαρμακευτικές και άλλες εταιρείες;

ΑΠ: Ναι, έχω έμμεση εμπειρία στο θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων. Σε αυτό το θέμα οι μεγάλες πλατφόρμες τεχνολογίας, το Facebook, η Google, το YouTube κ.α. έκαναν ό,τι είναι δυνατό για να ακυρώσουν ή να στρέψουν την ψηφοφορία προς κατευθύνσεις που συνέφεραν τις ίδιες. Την ίδια εμπειρία είχαν και συνάδελφοί μου. Ευτυχώς καταφέραμε να υπερψηφίσουμε αυτή την πρόταση που στηρίζει τους καλλιτέχνες, τους συγγραφείς και γενικά τους δημιουργούς της Ευρώπης. Συνεπώς εξαρτάται από εμάς τους ευρωβουλευτές πόσο επηρεαζόμαστε.

Καμιά φορά, πάντως, τα λόμπι είναι χρήσιμα, επειδή σε πληροφορούν, βλέπεις τις αντιδράσεις, σε προειδοποιούν. 'Αλλωστε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμως δέχεται τα λόμπι, δεν είναι κάτι παράνομο. 'Αρα είναι θέμα κάθε ευρωβουλευτή να αναδείξει τα θετικά των λόμπι. Δεν θα κατηγορήσω την επιρροή τους, γιατί κι εμείς ως Έλληνες προασπίζουμε τα δικά μας τοπικά συμφέροντα.

ΕΡ: Με αφορμή θέματα όπως η αντίδραση στα εμβόλια και στις ψευδείς ειδήσεις, βλέπετε να εξαπλώνεται μια αντιεπιστημονική νοοτροπία στην κοινή γνώμη και πόσο ορατό είναι αυτό στην Ευρώπη γενικότερα; Σας ανησυχεί;

ΑΠ: Δυστυχώς το βλέπω κι εδώ να εξαπλώνεται και θα έλεγα ότι είναι από τα πιο παράλογα φαινόμενα της εποχής μας. Η επιστήμη σε πολλά μέτωπα θριαμβεύει: θεραπεύει αρρώστιες, ανακαλύπτει νέα άστρα και πλανήτες, δημιουργεί μια πρωτοφανή τεχνολογία. Ταυτόχρονα όμως ογκώνεται ένα αντιεπιστημονικό κίνημα, που φθάνει σε παραλογισμούς, π.χ. ότι δεν επισκεφθήκαμε ποτέ το φεγγάρι. Στην Αμερική ειδικά το αντιεπιστημονικό ποσοστό φθάνει το 30% ως 40%. Το θέμα συζητιέται και στις Βρυξέλλες, όπου έχουμε κάνει κι εμείς εκδηλώσεις, κυρίως ενάντια στα fake news, τα οποία πολλές φορές υπονομεύουν το μέλλον της δημοκρατίας.

ΕΡ: Πώς κρίνετε ως πρώην πανεπιστημιακός την κατάσταση στην Ελλάδα, όσον αφορά τα πανεπιστήμια και την Έρευνα;

ΑΠ: Είναι γενικά αισιόδοξη η διαπίστωσή μου. Παρά τις γνωστές χρηματοδοτικές και άλλες δυσκολίες, τα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα έχουν να παρουσιάσουν πολύ μεγάλο έργο, πράγμα λίγο παράδοξο, που οφείλεται στο πείσμα των ανθρώπων, στην αγάπη τους για την επιστήμη. Οι επιστημονικοί δείκτες είναι πολύ πάνω από τον μέσο όρο που θα περίμενε κανείς με βάση τον πληθυσμό της Ελλάδας και τα προβλήματά της. Αυτή η στιγμή η Ελλάδα διαθέτει σε όλο τον κόσμο επιστήμονες υψηλού επιπέδου, τουλάχιστον τρεις φορές περισσότερους από όσους υπαγορεύει ο πληθυσμός μας. Ένα μεγάλο ποσοστό Ελλήνων διαπρέπει στο εξωτερικό.

ΕΡ: Βλέπετε να υπάρχει αναστροφή της «διαρροής εγκεφάλων»; Κλίνετε προς το αισιόδοξο ή το απαισιόδοξο;

ΑΠ: Κλίνω προς το απαισιόδοξο, που ενδεχομένως να γίνει αισιόδοξο. Από τη μία, το νομοσχέδιο της κυβέρνησης για την Έρευνα κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Όμως σήμερα κανένας Έλληνας επιστήμονας επιπέδου -δεν αναφέρομαι σε νέους- δεν θα γύριζε εύκολα στην Ελλάδα, είτε επειδή τα οικονομικά είναι πολύ δύσκολα, είτε επειδή δεν αντέχει όλα αυτά τα θέματα που ανθούν μόνο στην Ελλάδα, όπως οι καταλήψεις των πανεπιστημίων ή η βία που πολλές φορές υπάρχει σε αυτά. Τέτοια πράγματα απωθούν τον οποιονδήποτε θέλει να κάνει με σοβαρό τρόπο τη δουλειά του.

Η αισιοδοξία μου έγκειται στο ότι αν τα πράγματα βελτιωθούν στην Ελλάδα - και αυτό είναι μια μεγάλη υπόθεση βέβαια- και αν η χώρα μας βαδίσει έναν σταθερό δρόμο με προοπτικές, τότε, όπως έγινε και στις παλιές γενιές, ο κόσμος θα αρχίσει να επιστρέφει, επειδή και η νοσταλγία είναι μεγάλη, αλλά και γιατί, παρά τα όσα ακούμε, οι συνθήκες στις ξένες χώρες δεν είναι πάντα ιδανικές.

ΕΡ: Καθώς η θητεία σας στο Ευρωκοινοβούλιο τελειώνει του χρόνου, έχετε από τώρα κάποια σχέδια για το μέλλον, πολιτικά, επιστημονικά, καλλιτεχνικά ή άλλα;

ΑΠ: Σχέδια υπάρχουν πολλά στην ψυχή κάθε ανθρώπου. Πάντως αυτή τη στιγμή δεν έχω ούτε διάθεση ούτε τον χρόνο να σκεφθώ συγκεκριμένα σχέδια. Θέλω να εξαντλήσω τη θητεία μου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και, ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και πού πάει το «Ποτάμι», θα αποφασίσω κι εγώ για την προσωπική μου μοίρα. Ευτυχώς για μένα, τα ενδιαφέροντά μου είναι πολλά.

ΕΡ: Εσείς πώς βλέπετε τη σχέση σας με το «Ποτάμι», αλλά και το μέλλον του «Ποταμιού»;

ΑΠ: Περιμένω κι εγώ, όπως όλοι μας, το μεγάλο συνέδριο του «Ποταμιού» στις 3 και 4 Νοεμβρίου. Νομίζω ότι αυτό θα δείξει προς τα πού πάει το «Ποτάμι», προς τα πού υπάρχουν αντιδράσεις ή συμφωνίες. Αυτό θα είναι καθοριστικό και για τις δικές μου αποφάσεις. Τολμώ να πω ότι δεν έχω κανένα πρόβλημα να είμαι μέσα στην πολιτική, να παρακολουθώ την πολιτική και να επανέλθω στα ακαδημαϊκά μου ενδιαφέροντα, που δεν είναι λίγα, ή να ασχοληθώ με την εκλαΐκευση της επιστήμης, κάτι που ο κόσμος έχει αγαπήσει πάρα πολύ. Είμαι, λοιπόν, εν αναμονή πολλών αποφάσεων.

Στην Ελλάδα, αυτή τη στιγμή, ζούμε μια πολύ δύσκολη περίοδο, καθώς τα πάθη και τα μίση αυξάνονται και οδηγούμαστε σε εκλογές με μεγάλη πόλωση. Είναι καιρός η Ελλάδα να φύγει από τους εμφύλιους σπαραγμούς, γιατί μόνο δεινά μάς έχουν προξενήσει. Και δεν θέλω να είμαι προφήτης, αλλά βλέπω τα δεινά να έρχονται.

ΕΡ: Υποτίθεται ότι μετά το τέλος του μνημονίου, η Ελλάδα αφήνει πίσω της την πόλωση. Εσείς αντίθετα βλέπετε να έρχεται νέα πόλωση;

ΑΠ: Το παράδοξο με την Ελλάδα είναι ότι πάντα ανακαλύπτει ένα θέμα για να έχει πόλωση, που φθάνει στα άκρα. Έχετε δίκιο ότι η κατάσταση εξομαλύνεται αναφορικά με τα μνημόνια και οι παλαιές κραυγές έχουν ατονήσει. Καταφέραμε όμως να βρούμε ένα νέο θέμα που είναι το Σκοπιανό, όπου τα πάθη και οι φανατισμοί είναι εξίσου μεγάλοι, όπως και οι κίνδυνοι για το μέλλον.

ΕΡ: Εσείς ποια θέση έχετε για τη συμφωνία των Πρεσπών;

ΑΠ: Κάθε συμφωνία είναι ένας συμβιβασμός, όπως και αυτή. Σέβομαι απολύτως τις ευαισθησίες των Ελλήνων, πολλοί από τους οποίους θεωρούν ότι η συμφωνία μάς οδηγεί σε μια εθνική περιπέτεια. Είμαι υπέρ της συμφωνίας και ίσως δεν θα μπορούσαμε να έχουμε κάποια καλύτερη. Όλες οι συμφωνίες κρίνονται στο μέλλον κι εγώ ευελπιστώ ότι αυτή η συμφωνία είναι καλή για το μέλλον των δύο λαών. Αυτή η σύγχυση με το όνομα πρέπει να λήξει, ώστε και η γειτονική χώρα και τα Βαλκάνια γενικότερα να οδηγηθούν σε μια σταθερή και ειρηνική πορεία.

ΕΡ: Αυτή η νέα πόλωση κάνει κακό στο «Ποτάμι»; Και η θέση του υπέρ της συμφωνίας των Πρεσπών μπορεί να του κάνει ζημιά μεταξύ των ψηφοφόρων του;

ΑΠ: Πιθανώς μερικοί έχουν αντιρρήσεις. Το «Ποτάμι» ως πολιτικός οργανισμός έκανε πολλά λάθη και όλοι κάναμε λάθη, όμως η θέση του ως προς τα Σκόπια είναι καθαρή. Το «Ποτάμι» έχει βλαφτεί πάρα πολύ από την πόλωση, τουλάχιστον όμως έχει την υπερηφάνεια ότι κάθε φορά λέει αυτό που πιστεύει. Ευελπιστώ ότι θα εξομαλυνθεί η κατάσταση και στο τέλος θα έχουμε μια συμφωνία. Επαναλαμβάνω, αν δεν υπάρξει αυτή η συμφωνία, δεν θέλω να είμαι μάντης κακών για το τι θα συμβεί στο μέλλον της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας - ας την πούμε έτσι για να καταλήξουμε κάπου...


ΑΠΕ - ΜΠΕ

Σχόλια