Ελλάδα

Ανασφαλείς και καχύποπτοι οι Έλληνες

Ένας στους τέσσερις δηλώνει πως δε θα ήθελε για γείτονες μετανάστες ή αλλόθρησκους

Εσωστρέφεια και δυσπιστία προς το ξένο στοιχείο διακρίνουν τους Έλληνες πολίτες, βάσει μελέτης που παρουσιάζει μια πολυεπίπεδη εικόνα για τις αξίες που θεωρούμε σημαντικές ως λαός.

Η διαΝΕΟσις, σε συνεργασία με το ΕΚΚΕ, οργάνωσε και υποστήριξε τη συμμετοχή της χώρας μας για πρώτη φορά στη World Values Survey (WVS), μια παγκόσμια έρευνα αξιών που διεξάγεται από το 1981, με σκοπό να παρακολουθεί την εξέλιξη και τον μετασχηματισμό των βασικών αξιών.

Μερικά χαρακτηριστικά ευρήματα αναφορικά με την ελληνική κοινωνία και πολιτική:

Βάσει των ευρημάτων της μελέτης, οι Έλληνες εμπιστεύονται, σε ποσοστά άνω του 50%, μόνο πέντε θεσμούς και αυτοί δεν είναι άλλοι από τα πανεπιστήμια, τις ένοπλες δυνάμεις, την Αστυνομία, την Εκκλησία και τα δικαστήρια.

Εννιά στους 10 Έλληνες διαφωνούν με την άποψη ότι «οι περισσότεροι άνθρωποι είναι άξιοι εμπιστοσύνης».

Ένας στους τρεις Έλληνες θεωρεί την πολιτική κάτι σημαντικό για τη ζωή του, ενώ 4 στους 10 απαντούν πως «συχνά» ή «πάντοτε» πρέπει να χρηματίζουν τοπικούς αξιωματούχους και παρόχους υπηρεσιών για να λάβουν τις υπηρεσίες που χρειάζονται.

Την ίδια στιγμή, το 63% των Ελλήνων θεωρεί πως «η κοινωνία μας πρέπει να βελτιωθεί σταδιακά με μεταρρυθμίσεις» και το 1/3 των Ελλήνων θεωρεί ότι οι ψηφοφόροι δωροδοκούνται.

«Οτιδήποτε θίγει κάτι που θεωρούμε ότι είναι αξιωματικά σωστό, έχουμε ή δεν έχουμε δίκαιο, δημιουργεί εχθρότητα. Δεν είμαστε οι μοναδικοί σε κάτι τέτοιο ως χώρα ή ως πληθυσμός»

Εξάλλου, ένας στους τρεις Έλληνες δηλώνει πως δε θα ήθελε για γείτονες ομοφυλόφιλους, ενώ ένας στους 4 δε θα ήθελε για γείτονες μετανάστες και ένας στους 5 άτομα διαφορετικής θρησκείας. Μια τέτοια στάση ασφαλώς καταδεικνύει πως υπάρχει μια μερίδα της ελληνικής κοινωνίας που απεχθάνεται ή καλύτερα δεν επιθυμεί να έχει επαφές με το στοιχείο εκείνο που διαφέρει από τη νόρμα.

Η εφημερίδα “Νέα Κρήτη” επικοινώνησε με τον Σωκράτη Κονιόρδο, καθηγητή Κοινωνιολογικής Θεωρίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ο οποίος μας είπε χαρακτηριστικά: «Είναι αναγκαίο να υπάρξει σύγκριση. Δεν ξέρουμε τι πραγματικά συμβαίνει στην Ιταλία, στην Τουρκία, στην Ισπανία... παρά μόνο με βάση παλαιότερες συμμετοχές στην παγκόσμια έρευνα αξιών. Πρέπει να κάνουμε συγκρίσεις ουσίας. Εγώ δε θα έλεγα πως υπάρχει κρίση του φιλελευθερισμού, αλλά πως οφείλεται στο ότι αναπτύχθηκε μια εξαιρετική εχθρότητα σε οτιδήποτε δε μας είναι οικείο. Οτιδήποτε θίγει κάτι που θεωρούμε ότι είναι αξιωματικά σωστό, έχουμε ή δεν έχουμε δίκαιο, δημιουργεί εχθρότητα. Δεν είμαστε οι μοναδικοί σε κάτι τέτοιο ως χώρα ή ως πληθυσμός.

Οι απόψεις σχετίζονται με τα συμβάντα που ζούμε καθημερινά και συγκεκριμένα την εισροή μεταναστών-προσφύγων στα κέντρα μεγάλων πόλεων. Η στάση αυτή που μαρτυρεί η έρευνα σχετίζεται με τις δημόσιες αρχές και τον τρόπο που φέρονται στους ξένους, με αυτά που μαθαίνουν στο σχολείο κ.τ.λ. Επίσης, υπάρχει το θέμα της κρίσης που επενδύθηκε ιδεολογικά και πολιτικά από διάφορες οπτικές γωνίες από εκείνους που τους δημιούργησαν, και αυτό δημιουργεί μια κουλτούρα δυσπιστίας, όπως εικάζω. Δεν είναι κάτι καινούργιο για εμάς, γιατί υπάρχει παράδοση δυσπιστίας σε μας».

Νιώθουμε ασφαλείς; Βάσει των ευρημάτων της μελέτης, ένας στους 5 Έλληνες ανησυχεί για το ενδεχόμενο ενός εμφύλιου πολέμου, 2 στους 5 ανησυχούν για το ενδεχόμενο τρομοκρατικής επίθεσης και ένας στους τρεις ανησυχεί για το ενδεχόμενο «πολέμου που να αφορά τη χώρα του».

Επίσης, ένας στους 10 Έλληνες δηλώνει πως έχει πέσει θύμα ενός εγκλήματος κατά το τελευταίο έτος, ενώ τρεις στους 10 δηλώνουν πως στη γειτονιά στους συμβαίνουν «συχνά» ή «πολύ συχνά» ληστείες.

Τι φοβόμαστε περισσότερο;

Στην κορυφή η ανεργία

Σύμφωνα με τη μελέτη, 29% είναι το ποσοστό των Ελλήνων που ανησυχούν μήπως δεν είναι «σε θέση να παρέχουν στα παιδιά τους καλή εκπαίδευση» και 6 στους 10 Έλληνες, ηλικίας 30-49 ετών, ανησυχούν «μήπως χάσουν τη δουλειά τους» ή «μήπως δεν μπορούν να βρουν δουλειά». Περίπου 7 στους 10 Έλληνες δηλώνουν πολύ ή αρκετά ευτυχισμένοι (83% είναι το ποσοστό στους νέους) και 8 στους 10 Έλληνες δηλώνουν πως έχουν «καλή» ή «πολύ καλή» υγεία (94% είναι το ποσοστό στους νέους).

Ποια είναι η στάση μας απέναντι στη θρησκεία και την πίστη, την εργασία και τη μετανάστευση;

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, 81,4% των Ελλήνων δηλώνουν θρησκευόμενοι, ενώ 21% των Ελλήνων υποστηρίζουν πως, όταν η επιστήμη και η θρησκεία συγκρούονται, δίκιο έχει πάντα η θρησκεία.

Οι μισοί Έλληνες εκτιμούν πως οι μετανάστες έχουν αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη της χώρας μας, ενώ το 64% των Ελλήνων θεωρεί πως η μετανάστευση «αυξάνει τον κίνδυνο τρομοκρατίας». Επίσης, το 63,5% θεωρεί πως η μετανάστευση «αυξάνει την ανεργία».

«Κάποιοι βλέπουν τους μετανάστες ως απειλή για τη δουλειά τους, αυτοί που είχαν χαμηλής ειδίκευσης εργασία. Απειλή δημιουργεί το ξένο», αναφέρει ο κ. Κονιόρδος.

Εξάλλου, 55% είναι το ποσοστό των Ελλήνων που συμφωνεί με την άποψη ότι «η εργασία αποτελεί καθήκον απέναντι στην κοινωνία», ενώ 2 στους 5 Έλληνες συμφωνούν με την άποψη πως, «όταν μια μητέρα εργάζεται, τα παιδιά υποφέρουν».

Σύμφωνα με τη διαΝΕΟσις, εάν θέλουμε να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα της έρευνας για την Ελλάδα με αυτά άλλων χωρών, θα πρέπει να περιμένουμε την επεξεργασία και τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων από αυτές, τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, από διαθέσιμα στοιχεία της περιόδου 2000-2010, παρατηρείται μια μετατόπιση των αξιών του λαού μας προς πιο παραδοσιακές, συντηρητικές αξίες.

Η έρευνα ανήκει στην Παγκόσμια Έρευνα Αξιών, που γίνεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, και επιστημονικός υπεύθυνος είναι ο Σωκράτης Κονιόρδος, με τη στενή συνεργασία του ΕΚΕ και του προέδρου του Νίκου Δεμερτζή. Η διαΝΕΟσις συνεργάστηκε, χρηματοδοτώντας το εγχείρημα.

Η World Values Survey (WVS) στην Ελλάδα διεξήχθη σε δείγμα 1.200 νοικοκυριών με προσωπικές συνεντεύξεις από τη Metron Analysis. Τον σχεδιασμό του ερωτηματολογίου και τη μεθοδολογική επιμέλεια είχε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Σωκράτης Κονιόρδος, σε στενή συνεργασία με τον πρόεδρο του ΕΚΚΕ Νίκο Δεμερτζή.

Ο κ. Κονιόρδος έκλεισε κάνοντας την αποτίμηση της συγκεκριμένης έρευνας, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει ένα συμπέρασμα, αλλά υπάρχουν επιμέρους. Δεν υπάρχει ένα κεντρικό θέμα πέρα από τις αξίες και τις απόψεις που εκφράζονται. Οπότε υπάρχουν πορίσματα σε επιμέρους ζητήματα. Η συγκεκριμένη έρευνα είναι η πρώτη φορά που έγινε στην Ελλάδα, οπότε δεν έχουμε προηγούμενη έρευνα.

Η έρευνα περιγράφει κάτι, αλλά είναι δύσκολη η σύγκριση. Επίσης, δεν έχουμε αποτελέσματα από όμορες χώρες, ώστε να κάνουμε συγκρίσεις. Η έρευνα κρατάει δυόμισι με τρία χρόνια, γιατί γίνεται σε 70-80 χώρες και κοινωνίες, επειδή οι αξίες έχουν ένα στοιχείο σταθερότητας παρά μεταβολής. Αναφορικά με τη γενικευμένη εμπιστοσύνη σε άλλους, μη οικείους, η χώρα μας εμφανίζει εξαιρετικά χαμηλούς δείκτες. Εδώ μπορούμε να κάνουμε ορισμένες συγκρίσεις, επειδή έχει προηγηθεί η ευρωπαϊκή έρευνα αξιών (1999 και 2008).

Υπάρχουν ταυτόσημες ερωτήσεις, τα δείγματα είναι αντιπροσωπευτικά σε όλες τις περιπτώσεις, οπότε μπορούμε να κάνουμε συγκρίσεις. Εκεί που η γενικευμένη εμπιστοσύνη ήταν ήδη προβληματική, μειώθηκε το 2008, και το 2017, οπότε έγινε η δειγματοληψία, έχει περιπέσει σε χαμηλό μονοψήφιο αριθμό. Αυτό οφείλεται στην κρίση και ειδικότερα στην πολιτισμική κρίση, στη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι συμπατριώτες μας στο να αποδεχτούμε κάποιους άλλους. Δεν έχουμε όμως καμία δυσκολία να αποδεχτούμε τους οικείους μας, την οικογένειά μας».

Σχόλια