Ελλάδα

«Ζ»: Η ταινία που «πολέμησε» τη Χούντα

1969: Η δολοφονία Λαμπράκη, ο Σαρτζετάκης και το «Ζ»

Σαν σήμερα, πριν από ακριβώς 49 χρόνια, κάνει πρεμιέρα στους κινηματογράφους η ταινία «Ζ» του σπουδαίου Κώστα Γαβρά με θέμα την υπόθεση δολοφονίας του αγωνιστή της Αριστεράς, Γρηγόρη Λαμπράκη.

Η ταινία βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού και –μεταξύ άλλων- πραγματεύεται τη δράση του –νεαρού τότε- ανακριτή που χειριζόταν την υπόθεση, Χρήστου Σαρτζετάκη.

Η ταινία γνώρισε μεγάλη επιτυχία: Σε αυτήν πρωταγωνίστησαν οι Υβ Μοντάν, Ζαν Λουί Τρεντινιάν και Ειρήνη Παππά.

Ποιος ήταν ο Γρηγόρης Λαμπράκης;

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1912 στην Κερασίτσα της Αρκαδίας. Αφού ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του μετέβη στην Αθήνα, όπου σπούδασε στην Ιατρική Σχολή.

Από τα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με το στίβο, κάνοντας πρωταθλητισμό: Ο Λαμπράκης αναδείχθηκε 10 φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ στο εν λόγω άθλημα για 23 χρόνια (1936-1959). Συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση κατά τη ναζιστική κατοχή, ενώ το 1943, σε ηλικία 31 ετών, ίδρυσε την Ένωση Ελλήνων Αθλητών, διοργανώνοντας αγώνες, τα έσοδα των οποίων διατίθεντο σε λαϊκά συσσίτια.

Το 1950 αναγορεύτηκε υφηγητής στην έδρα της Μαιευτικής και Γυναικολογίας. Στις περιβόητες εκλογές “βίας και νοθείας” της 29ης Οκτωβρίου του 1961, ο Λαμπράκης κατήλθε με το ψηφοδέλτιο του ΠΑΜΕ (Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος), που σχηματίστηκε από συνασπισμό αριστερών πολιτικών δυνάμεων, με επικεφαλής την ΕΔΑ. Ο Λαμπράκης εκλέχτηκε βουλευτής Πειραιά και την ίδια χρονιά ιδρύει την Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ), η οποία δραστηριοποιείται μέχρι τις μέρες μας. Στις 21 Απριλίου του 1963, η ΕΕΔΥΕ διοργάνωσε μαραθώνια πορεία ειρήνης, η οποία απαγορεύτηκε από την Αστυνομία.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες - ανάμεσά τους και ο Μίκης Θεοδωράκης - συνελήφθησαν, ωστόσο ο Λαμπράκης, εκμεταλλευόμενος τη βουλευτική του ασυλία, πραγματοποίησε μόνος του την πορεία κρατώντας ένα μικρό πανό με το σύμβολο της ειρήνης. Η εικόνα αυτή απαθανατίστηκε από το φωτογραφικό φακό και έμελλε να αποτυπωθεί για πάντα στα καρέ των γεγονότων που σημάδεψαν τη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας.

Στις 22 Μαΐου ο Γρηγόρης Λαμπράκης βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, για να μιλήσει σε ανοικτή εκδήλωση για την ειρήνη. Μετά το τέλος της εκδήλωσης δέχτηκε φονική επίθεση στο κέντρο της συμπρωτεύουσας από τους ακροδεξιούς Γκοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη, οι οποίοι επέβαιναν σε τρίκυκλο.

Ο Λαμπράκης μεταφέρθηκε βαρύτατα τραυματισμένος στο Νοσοκομείο, όπου άφησε λίγα 24ωρα μετά την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 51 ετών.

Ο θάνατος του Λαμπράκη προκάλεσε σωρεία λαϊκών αντιδράσεων σε Ελλάδα και εξωτερικό: Την ημέρα της κηδείας του, 500.000 άνθρωποι συνέρρευσαν στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, μετατρέποντας την τελετή σε διαδήλωση εναντίον της κυβέρνησης Καραμανλή, του Παλατιού και του παρακράτους της Δεξιάς.

Παράλληλα, σαν σήμερα, στις 26 Φεβρουαρίου του 1993, σημειώνεται ένα από τα μεγαλύτερα τρομοκρατικά χτυπήματα που είχαν λάβει - μέχρι τότε - χώρα σε αμερικανικό έδαφος.

Οκτώ χρόνια πριν την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, έξι άνθρωποι σκοτώνονται μετά από έκρηξη εκρηκτικού μηχανισμού, σε έναν από τους δίδυμους ουρανοξύστες, στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου. Από την τρομοκρατική επίθεση τραυματίστηκαν περισσότεροι από 1000 άνθρωποι.

Σχόλια