Εθνικές Εκλογές 2019

Εθνικές εκλογές: Πώς θα επιτευχθεί η «πολυπόθητη» αυτοδυναμία – Οι «παίκτες» εντός και εκτός Βουλής

Τα κόμματα που θα περάσουν το “κατώφλι” του 3% εισέρχονται στη Βουλή, αλλά εκείνα που δε θα το περάσουν παίζουν σημαντικό ρόλο στη μελλοντική κυβέρνηση

Για τους περισσότερους εκλογικούς αναλυτές το ερώτημα πλέον δεν είναι ποιος θα είναι ο νικητής των εκλογών της 7ης Ιουλίου - ήδη προεξοφλείται ότι η Νέα Δημοκρατία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη θα “κόψουν το νήμα” της κρίσιμης εκλογικής αναμέτρησης.

Το ερώτημα όμως που “καίει” είναι το αν η Ν.Δ. θα εξασφαλίσει την πολυπόθητη αυτοδυναμία. Πολυπόθητη όχι μόνο για τη Ν.Δ., που θα μπορέσει έτσι να εφαρμόσει δίχως “βαρίδια” το πρόγραμμά της και να ασκήσει την πολιτική που θέλει, αλλά και για άλλους παίκτες του πολιτικού παιχνιδιού.

Ας εξετάσουμε λοιπόν τα δεδομένα, τα κόμματα και τις προβλέψεις προκειμένου να διαπιστώσουμε πόσο κοντά ή μακριά βρίσκεται ο στόχος της αυτοδυναμίας για τη Νέα Δημοκρατία στις εκλογές της 7ης Ιουλίου.

Το “κλειδί”

Το πρώτο και βασικό στοιχείο είναι βεβαίως να προσδιορίσουμε το “κλειδί” της αυτοδυναμίας. Οι εκλογές της 7ης Ιουλίου θα γίνουνε με τον εκλογικό νόμο του Προκόπη Παυλόπουλου (από τις μέρες του στην κυβέρνηση Καραμανλή, το 2008), που πριμοδοτεί το πρώτο κόμμα με 50 έδρες προκειμένου να πετύχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να έχει τη δυνατότητα να κυβερνήσει. Οι υπόλοιπες έδρες μοιράζονται αναλογικά στα κόμματα που θα ξεπεράσουν το όριο του 3%. Ακριβώς αυτό το όριο είναι το “κλειδί” της αυτοδυναμίας.

Τα κόμματα που θα περάσουν το “κατώφλι” του 3% εισέρχονται στη Βουλή, αλλά εκείνα που δε θα το περάσουν παίζουν σημαντικό ρόλο στη μελλοντική κυβέρνηση! Εμμέσως, φυσικά, καθώς το ποσοστό με το οποίο θα εξασφαλίσει την αυτοδυναμία η κυβέρνηση εξαρτάται από το ποσοστό που θα πάρουν συνολικά τα κόμματα που θα μείνουν εκτός Βουλής. Υπάρχει και μαθηματική φόρμουλα σχετική: Για κάθε 1% που θα λάβουν οι κομματικοί σχηματισμοί που δε θα μπουν στη Βουλή, μειώνεται κατά 0,4% το ποσοστό που είναι αναγκαίο για την αυτοδυναμία. Το ποσοστό αυτό ξεκινά από το θεωρητικό ταβάνι του 40,4% και αρχίζει να πέφτει. Δηλαδή, αν ένα κόμμα βγάλει 40,4%, θα είναι αυτοδύναμο... ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων των άλλων κομμάτων. Αφαιρώντας 0,4% από το ποσοστό αυτό για κάθε 1% των εκτός Βουλής κομμάτων, διαπιστώνουμε ότι το πρώτο κόμμα μπορεί να είναι αυτοδύναμο με 34,4%, αν το ποσοστό των εκτός είναι 15%, ή 36,4% αν είναι 10%. 

Σε ένα πρακτικό παράδειγμα, με τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, όπου τα κόμματα που έλαβαν κάτω από 3% συγκέντρωσαν συνολικά λίγο πάνω από 21%, η Νέα Δημοκρατία με το 33,12% θα εξέλεγε 155 βουλευτές και ήταν... άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Βεβαίως, αυτό το παράδειγμα είναι μόνο για... παιδευτικούς σκοπούς, αφού στις εθνικές εκλογές τα ποσοστά των εκτός Βουλής κομμάτων παραδοσιακά είναι πολύ χαμηλότερα του εξωπραγματικού 21%. Για την ακρίβεια, στις δύο προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, αυτές του 2015, είχαμε τον Ιανουάριο 8,62% “εκτός” με επτακομματική Βουλή και τον Σεπτέμβρη μόλις 6,4% με οκτακομματική Βουλή. Με αυτά τα ποσοστά, το “κατώφλι” της αυτοδυναμίας για τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν υψηλό: 37,2% τον Ιανουάριο και 38% τον Σεπτέμβριο.

Ωστόσο, ο “χάρτης” των κομμάτων έχει αλλάξει και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις ως προς το πόσο θα είναι το ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής. Εντός, εκτός και... επί τα αυτά

Ας αφήσουμε τα κόμματα που λίγο ή πολύ δεδομένα θα βρίσκονται εντός Βουλής (Ν.Δ., ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝ.ΑΛ., ΚΚΕ, Χ.Α.) και ας δούμε τι γίνεται... από εκεί και κάτω. Για τη νεοναζιστική οργάνωση, να πούμε ότι οι ευρωεκλογές αποκάλυψαν μια πορεία φθοράς, καθώς μειώθηκε στο 1/2 το ποσοστό που είχε λάβει στις προηγούμενες ευρωεκλογές, ενώ σημαντική ήταν η πτώση και από τα ποσοστά των βουλευτικών εκλογών. Ορισμένοι θεωρούν ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί και στις βουλευτικές εκλογές και πιθανολογούν ακόμη και να μείνει εκτός Κοινοβουλίου, ωστόσο δε συμμερίζομαι την αισιοδοξία τους - η Χ.Α. εύκολα ή δύσκολα θα είναι και στο επόμενο Κοινοβούλιο.

Από τα κόμματα που βρίσκονται σήμερα στη Βουλή, τα δύο δε θα είναι ξανά σε αυτήν, οριστικά και αμετάκλητα: Ανεξάρτητοι Έλληνες και Ποτάμι δήλωσαν ήδη ότι δεν κατεβαίνουν στις εθνικές εκλογές, μετά την πανωλεθρία στις ευρωεκλογές. Οπότε... τα ξεχνάμε αυτά. Κατά πάσα πιθανότητα θα πρέπει να αποχαιρετήσει τα έδρανα της Βουλής και ο Λεβέντης με το δικό του... “χρήσιμο κόμμα”, αφού τη δουλειά του την έκανε και πλέον δεν περνά η “μπογιά” του, ούτε ως “τρολάρισμα” (χάριν του οποίου εξελέγη προ τετραετίας). Θα κατέβει στις εκλογές πάντως, αλλά έχει πολύ λίγες πιθανότητες να ξεπεράσει το 3% και να βρεθεί εντός. Μια και στις ευρωεκλογές με τη “χαλαρή ψήφο” πήρε μόλις 82.000 ψήφους και 1,45%, στις εθνικές φυσιολογικά θα πέσει ακόμη χαμηλότερα.

Από τα υπόλοιπα “μικρά κόμματα”, ξεχωρίζουν ως προς τις “προοπτικές” τους το ΜέΡΑ25 του Βαρουφάκη, η Ελληνική Λύση του Βελόπουλου και η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Από τα υπόλοιπα, δε φαίνεται να έχει κανένα τη δυναμική για να πετύχει κάτι αξιοπρόσεκτο.

Το κόμμα του Γιάνη Βαρουφάκη έχασε για λίγες εκατοντάδες ψήφους την είσοδο στην Ευρωβουλή και έχει αρκετές πιθανότητες να ξεπεράσει το όριο του 3% και να εκλέξει βουλευτές. Ο Βαρουφάκης αντλεί ψήφους από την ευρύτερη δεξαμενή της Κεντροαριστεράς, όπου κινούνται και ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝ.ΑΛ., χώρο τον οποίο εγκατέλειψε το Ποτάμι. Όπως και το Ποτάμι, ο Γιάνης έχει και... “γκελ” στους απολιτίκ.

Το κόμμα του Βελόπουλου άντλησε κυρίως από ψηφοφόρους της Χ.Α., των ΑΝ.ΕΛ. και της Ν.Δ. (λιγότερο, αφού η Ν.Δ. πέτυχε υψηλότατη συσπείρωση). Το 4,18% που έβαλε τον Βελόπουλο στην Ευρωβουλή είναι δύσκολο να το πιάσει και στις εθνικές εκλογές, καθώς εκτιμάται ότι αρκετοί ψηφοφόροι του θα επανακάμψουν στη Ν.Δ., εμπνεόμενοι από τη “βέβαιη νίκη”. Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ πιθανό να εκλέξει αντιπροσώπους στο εθνικό Κοινοβούλιο.

Το κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπούλου έδειξε κάποια δυναμική και ίσως καταφέρει να πάει ακόμη καλύτερα, αν και η έντονη πόλωση που θα σημειωθεί στις ευρωεκλογές δε θα είναι... σύμμαχος.

Σε κάθε περίπτωση, είναι αναμενόμενο να περάσει τουλάχιστον το ένα από τα τρία αυτά κόμματα (αρκετά πιθανόν και δύο) τον πήχη του 3% και να βρεθεί στην επόμενη Βουλή. Εφόσον συμβεί αυτό, τότε γίνεται αρκετά πιο δύσκολη η “αποστολή” της αυτοδυναμίας για τη Νέα Δημοκρατία, αφού το ποσοστό που θα συγκεντρώσουν τα εκτός Βουλής κόμματα σε καμία περίπτωση δε θα ξεπεράσει το 10% και πιθανότατα θα κινηθεί γύρω στο 8%. Με αυτό το ποσοστό, το “κατώφλι” της αυτοδυναμίας για τη Ν.Δ. θα κινηθεί στο 37,2%, ποσοστό που θεωρείται μάλλον δύσκολο να πιάσει το κόμμα του Κυριάκου Μητσοτάκη - εκτός κι αν η “προβολή νίκης” που έχει ένεκα του αποτελέσματος των ευρωεκλογών αποδειχτεί ικανή να προσελκύσει και... απρόβλεπτες ψήφους. Δηλαδή ψήφους πέραν των δεδομένων “δεξαμενών” της Ν.Δ.

Μετά τις εκλογές, τι;

Ένα πειστικό σενάριο για το αποτέλεσμα των εκλογών είναι να έχουμε άνετη πρωτιά της Ν.Δ., αλλά δίχως αυτοδυναμία. Αυτό θα συμβεί λ.χ. αν τα “υπόλοιπα” των εκτός Βουλής κομμάτων είναι άνω του 8% και το ποσοστό της Ν.Δ. κάτω του 37,2% - δηλαδή δύο συνθήκες που αμφότερες μοιάζουν απολύτως αναμενόμενες. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ν.Δ. θα χρειαστεί να συγκυβερνήσει για να αποφύγουμε δεύτερη σερί εκλογική αναμέτρηση. Η οποία μάλιστα θα γίνει με την απλή αναλογική, οπότε σε κάθε περίπτωση θα είναι απαραίτητος ένας “μεγάλος συνασπισμός” μεταξύ Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ, για να υπάρξει κυβέρνηση. Διαφορετικά, πάμε σε... χρόνια ακυβερνησία.

Αν στη Βουλή εισέλθει το κόμμα του Βαρουφάκη, θα υπάρχουν δύο δυνητικοί εταίροι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη - πέραν από τον δεδομένο, που είναι το ΚΙΝ.ΑΛ., θα υπάρχει και το ΜέΡΑ25. Ο Γ. Βαρουφάκης δεν έχει αποκλείσει συνεργασία με Ν.Δ. ή ΣΥΡΙΖΑ, οπότε... το σενάριο παίζει. Η Φώφη Γεννηματά έχει προσπαθήσει σκληρά να δημιουργήσει ένα “λιγότερο δεξιό” προφίλ για το ΚΙΝ.ΑΛ. (καθώς το ΠΑΣΟΚ μετά τη συγκυβέρνηση έμοιαζε με “πράσινη Νέα Δημοκρατία”) και κάποιοι υποστηρίζουν ότι δε θα συνεργαστεί με τη Ν.Δ. Δε νομίζω ότι είναι αληθές αυτό, και πιστεύω ότι το ΚΙΝ.ΑΛ., εφόσον κληθεί, είτε θα συνεργαστεί, είτε θα δώσει “ψήφο ανοχής” στη Ν.Δ. Δεν αποκλείεται, αν η Φώφη “κλοτσήσει” (μικρή η πιθανότητα), να “παίξει μπάλα” ο Βαρουφάκης. Και παίζει και το σενάριο επανάληψης του 2012, φυσικά, με το ΚΙΝ.ΑΛ. στη θέση του ΠΑΣΟΚ και το ΜέΡΑ25 στη θέση της ΔΗΜ.ΑΡ. Ένα τέτοιο σενάριο θα βόλευε και τους δύο, για ευνόητους λόγους.

Δε βάλαμε στη συζήτηση το σχήμα του Βελόπουλου, διότι ο Κ. Μητσοτάκης απέκλεισε μετεκλογική συνεργασία μαζί του, αλλά... δε θα ήταν τεράστια έκπληξη για να αποφευχθεί δεύτερη κάλπη και αν δεν υπάρχει άλλη λύση, να πάει και σε αυτό το σενάριο η Ν.Δ. Εφόσον βεβαίως ο πρώην βουλευτής του ΛΑΟΣ καταφέρει να ξεπεράσει το 3%.

Σχόλια