Μαίρη Καριωτάκη

Χτίζει γέφυρες με την Αφρική το ΤΕΙ Κρήτης

Σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια, την οποία και πυροδοτούν όχι μόνο η οικονομική στενότητα αλλά κι οι συζητήσεις γύρω από επικείμενες και μη συγχωνεύσεις και συνεργασίες μεταξύ των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το ΤΕΙ Κρήτης, αθόρυβα αλλά ουσιαστικά χτίζει γέφυρες με άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα εντός κι εκτός της ηπείρου μας, ποντάροντας στη δημιουργία ενός δικτύου που θα μπορούσε να τροφοδοτεί προπτυχιακά και μεταπτυχιακά τμήματα, αλλά και ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή εσόδων για το Ίδρυμα.

Εκμεταλλευόμενοι τη δυνατότητα που δίδεται μέσω του προγράμματος Διεθνούς Κινητικότητας του Erasmus+, το Γραφείο Δημοσίων και Διεθνών Σχέσεων του ΤΕΙ Κρήτης έχει «απλώσει» τα δίχτυα του σε άλλα ιδρύματα και δίνει την ευκαιρία σε μέλη ΔΕΠ αλλά και σε συμβασιούχους εκπαιδευτικούς του ΤΕΙ Κρήτης, να διδάξουν σε άλλα μέρη του πλανήτη, ακόμη κι εκεί που δεν θα φανταζόταν κανείς, να μεταφέρουν τεχνογνωσία, αλλά και να δουν από κοντά τις συνθήκες που επικρατούν, να ζυμωθούν με την τοπική κοινωνία, να γνωρίσουν την τοπική κουλτούρα και να αναγνωρίσουν τις πραγματικές διόδους επικοινωνίας και συνεργασίας που θα μπορούσαν να χτιστούν.

Έτσι κάπως, θα μπορούσαν να «στηθούν» προγράμματα και αναπτυξιακές δράσεις που να αφορούν επί της ουσίας τις ανάγκες των συγκεκριμένων χωρών. Αυτό θα έδινε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο ΤΕΙ Κρήτης με απώτερο στόχο την εξωστρέφεια, μέσω της ανάπτυξης εκπαιδευτικών και ερευνητικών συνεργασιών σε τομείς ενδιαφέροντος του ΤΕΙ, όπως είναι η ενέργεια, η αγροδιατροφή, ο τουρισμός, η δημόσια υγεία, κ.ά.

 

Ο κ.Κριτσωτάκης εν ώρα μαθήματος

Ο κ.Κριτσωτάκης εν ώρα μαθήματος

«Οι Πανεπιστημιακές Σπουδές οφείλουν να σου μάθουν όχι μόνο μια επιστήμη, αλλά και τον κόσμο. Να σου προσφέρουν κοινωνική μόρφωση πέρα από την καθημερινότητά που ζεις. Έχω εμπειρία από σπουδές στην Αγγλία και την Αμερική και καταλαβαίνω ότι το ίδρυμά μας, και γενικά τα ιδρύματα στην Ελλάδα, μπορούν να βελτιωθούν σε αυτόν τον τομέα. Παρά το γεγονός πως είμαστε χωροταξικά πιο κοντά σε χώρες της Αφρικής, το κόστος διαβίωσης είναι χαμηλότερο σε μας και οι υποδομές μας είναι ισάξιες, εκείνοι επιλέγουν άλλες περιοχές της Ευρώπης ή της Αμερικής για σπουδές. Έτσι όταν ο Καθηγητής Ιωάννης Καλιακάτσος και η Επ. Καθηγήτρια Ειρήνη Δήμου, Ακαδημαϊκοί Προϊστάμενοι του Γραφείου Διεθνών Σχέσεων, κατάφεραν να μας εντάξουν στο πρόγραμμα και να πάρουμε χρήματα για να δώσουμε υποτροφίες, αποφάσισα να ταξιδέψω ως εκεί και να διδάξω στο Πανεπιστήμιο για να βοηθήσω κι εγώ προς αυτή την κατεύθυνση» λέει μιλώντας στη Νέα Κρήτη, ο Δρ Γιώργος Κριτσωτάκης, Επίκουρος Καθηγητής Νοσηλευτικής Δημόσιας Υγείας στο Τμήμα Νοσηλευτικής, που ταξίδεψε την περασμένη Άνοιξη στη μακρινή Αιθιοπία μαζί με τον προϊστάμενο στο τμήμα συντήρησης του ΤΕΙ Κρήτης, Σπύρο Αποστολάκη.

 

Να σημειωθεί πως δεν υπάρχει κανενός είδους οικονομική απολαβή για όποιον αποφασίσει να μετακινηθεί για διδασκαλία, πέραν της κάλυψης των εξόδων μετακίνησης, όπως επίσης δεν υπάρχει και κάποιο «μπόνους» για τους εδώ καθηγητές από τις υποτροφίες που δίνει το ΤΕΙ, μέσω του προγράμματος, σε φοιτητές και καθηγητές από τις συγκεκριμένες χώρες. Ο ελάχιστος χρόνος παραμονής είναι οι πέντε ημέρες ενώ ο ελάχιστος χρόνος για διδασκαλία των μαθημάτων είναι οι 8 ώρες.

 

Η προσφορά μας το βασικό μας κέρδος

«Σε αυτή τη φάση, ο σκοπός του προγράμματος είναι να φέρεις κόσμο στην Ευρώπη κι όχι να πας κόσμο στην Αφρική» λέει ο κ. Κριτσωτάκης που μαζί με τον συνάδερφό του έφτασαν στο Μέκελε, μια πόλη της Αιθιοπίας, στα 650 χλμ. βόρεια της πρωτεύουσας Αντίς Αμπέμπα, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως πανεπιστημιούπολη καθώς διαθέτει ένα καλό πανεπιστήμιο με αρκετά τμήματα.

 Βέβαια, για τους κ.κ. Κριτσωτάκη και Αποστολάκη υπάρχει κύρια ένα θέμα ας πούμε ηθικής τάξης σε όλο αυτό το εγχείρημα. «Πρέπει να βοηθήσουμε όλοι, στο βαθμό που μπορούμε, ώστε να αλλάξει η κατάσταση στην υποσαχάρια Αφρική. Κι αυτός, είναι ένας τρόπος να συμβάλουμε ως ΤΕΙ Κρήτης» θα πουν και προσθέτουν πως «τελικά το μεγάλο κέρδος του ΤΕΙ Κρήτης και το δικό μας κέρδος είναι η προσφορά μας στον άνθρωπο».

 

Οι κ.κ Κριτσωτάκης και Αποστολάκης στη περιοχή Dalol στη μέση της ερήμου του αλατιού.

«Ένιωσα ότι άλλαξα πλανήτη»

 

Η «δική» μας αποστολή, φιλοξενήθηκε στο τμήμα Ιατρικής και παρέδωσε μαθήματα δημόσιας υγείας. Το φωτογραφικό album των κ. Κριτσωτάκη και Αποστολάκη είναι συγκλονιστικό. Και βέβαια, μια βόλτα έξω από το πανεπιστήμιο έφερε την ανατροπή στην κοσμοθεωρία των ταξιδευτών.

«Ένιωσα ότι άλλαξα πλανήτη», ήταν τα χαρακτηριστικά λόγια του κ. Αποστολάκη που ταξίδεψε για πρώτη φορά σ’ αυτή την τόσο ταλαιπωρημένη γωνιά της γης. «Μου είχε πει ο Γιώργος πως θα είναι σαν να κάνεις ένα ταξίδι στο χρόνο, θα δεις πως ήταν η χώρα μας στην εποχή της γιαγιάς σου ή και πιο πίσω. Και είναι ακριβώς έτσι.»

 

Καραβάνι από καμήλες στην περιοχή Danakil πηγαίνοντας για να μεταφέρουν ορυκτό αλάτι

Η Αιθιοπία είναι μια χώρα που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο χτες και το αύριο, την ανάπτυξη και την υποανάπτυξη, τον χριστιανισμό και τον μουσουλμανισμό. Έχοντας υποφέρει για πολλά χρόνια από εμφύλιους πολέμους, προσπαθεί να βγει από το τούνελ της ανέχειας. Για αρκετά χρόνια κατέγραφε ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπερνούσαν το 7%. Ωστόσο, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι ένα από τα μικρότερα στο κόσμο κι ο ολοένα και αυξανόμενος πληθυσμός βρίσκεται μόνιμα κάτω από τα όρια της φτώχιας όπως την ορίζουμε στο δυτικό κόσμο.

 

Χωριό στην βόρεια Αιθιοπία

«Η ευτυχία δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες. Είναι όμως αισιόδοξοι άνθρωποι» λένε από κοινού και ο κ. Κριτσωτάκης και ο κ. Αποστολάκης και τονίζουν πως το χαμόγελο δεν λείπει από την καθημερινότητά των ανθρώπων που συνάντησαν.

 

Χωριό στη γη των Afar

Οι καθηγητές μας, έκαναν μαθήματα στο πανεπιστήμιο, βρέθηκαν στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο της πόλης και κατέγραψαν τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς. «Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα σε ποια χρονική περίοδο είχαμε τις ίδιες συνθήκες στην Ελλάδα, ίσως 80 - 100 χρόνια πριν» θα μας πει συγκλονισμένος ο κ. Κριτσωτάκης περιγράφοντας πως το νοσοκομείο αυτό καλύπτει πληθυσμό ίσο με σχεδόν 10 ως 15 εκατ. κατοίκους – περισσότερους δηλαδή από τους κατοίκους της Ελλάδας! – και παρόλα αυτά οι επεμβάσεις ρουτίνας που πραγματοποιεί – για παράδειγμα η αγγειοπλαστική, το γνωστό μπαλονάκι–  είναι ελάχιστες.

Κι αυτό σαφώς όχι γιατί έχουν καλή υγεία στην Αιθιοπία, αλλά γιατί δεν έχουν χρήματα να πληρώσουν. Ναι το νοσοκομείο είναι δημόσιο. Όχι, η υγεία είναι ιδιωτική.

 

Επισκέφτηκαν επίσης και «κέντρα υγείας» χωριών κι οι συνθήκες που κατέγραψαν είναι πραγματικά σοκαριστικές. Σε παραπήγματα, πρακτικοί ‘γιατροί ή νοσοκόμοι’, εθελοντές κάτοικοι με ελάχιστες σεμιναριακού τύπου ιατρικές γνώσεις, εκτελούν ιατρικές πράξεις με ανύπαρκτα μέσα και σε συνθήκες που με δυσκολία περιορίζουν τον κίνδυνο στους ασθενείς. Στην καλύτερη περίπτωση υπάρχουν εκπαιδευμένοι στο Πανεπιστήμιο Νοσηλευτές που στελεχώνουν τις υπηρεσίες υγείας. ‘Είναι σημαντικό να σημειώσουμε όμως ότι με τους πόρους και τα χρήματα που μπορούν να διαθέσουν η προσπάθειες που κάνουν και τα αποτελέσματα που έχουν είναι εκπληκτικά και αξιοθαύμαστα’, τονίζει ο κος Κριτσωτάκης.

 

Επίσκεψη σε κέντρο υγείας σε αγροτική περιοχή στη γη των Afar (2)

Επίσκεψη σε κέντρο υγείας σε αγροτική περιοχή στη γη των Afar (2)

Ο ορός του προηγούμενου πάει στον επόμενο…

Στην εικόνα, ένα χαρακτηριστικό δείγμα: Πρόκειται για μια αίθουσα τοκετού στην οποία μάλιστα έχουν πρόσβαση ελάχιστες γυναίκες… Ο ορός είναι από μια προηγούμενη επέμβαση. Γιατί, κάτω από τέτοιες συνθήκες τίποτα δεν πετιέται. Όσο για τη «ζυγαριά», πιστεύω τα σχόλια είναι περιττά…

 

Αίθουσα τοκετού. Πρόσβαση σε εξελιγμένες υπηρεσίες υγείας έχει πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού.

Η αποστολή του ΤΕΙ Κρήτης, ανακατεύτηκε με τον κόσμο της Αιθιοπίας, περπάτησε στα χωριά της, έκατσε σε καφενεία κι ήπιε ούζο Αιθιοπίας (!!) με τους ντόπιους σε μια προσπάθεια να «νιώσει» τον παλμό της, να καταλάβει τη καθημερινότητα και να μπορέσει να μοιραστεί το όραμα των ανθρώπων που θα πάρουν την απόφαση να έρθουν στον τόπο μας για να σπουδάσουν, να κάνουν το μακρινό ταξίδι που θα τους φέρει ένα βήμα πιο κοντά στο αύριο της χώρας τους.

 

Υπαίθρια αγορά στη γη των Afar

Περιμένοντας τη συγκοινωνία

Τα ταξί περιμένουν πελάτες στην πόλη Μέκελε στη βόρεια Αιθιοπία

Εικόνες που κόβουν την ανάσα

Τελειώνοντας τα μαθήματα, έκαναν με τη βοήθεια οδηγού, ένα μικρό οδοιπορικό σε μια απομονωμένη, αλλά εκπληκτικής ομορφιάς, περιοχή της Αιθιοπίας: Το ενεργό ηφαίστειο Erta Ale με την παλιότερη λίμνη μάγματος στον κόσμο και στο Danakil, το θερμότερο σημείο της Γης κι ένα από τα χαμηλότερα μέρη του πλανήτη μας, μιας και βρίσκεται 116 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

 Οι φωτογραφίες είναι χαρακτηριστικές της ομορφιάς του τοπίου κι είναι δύσκολο βλέποντας τις κανείς να μη σκεφτεί πως θα ήταν η χώρα αυτή αν είχε νερό….

Η περιοχή Dalol στη μέση της ερήμου του αλατιού

 

Ιαματική λίμνη για κάθε δερματική νόσο, σύμφωνα με την παραδοσιακή ιατρική

Η περιοχή Dalol στη μέση της ερήμου του αλατιού

Η καλντέρα στο ενεργό ηφαίστειο Erta Ale

Στο ενεργό ηφαίστειο Erta-Ale -το βουνό που καπνίζει- συνοδεία στρατιωτικών

Χειρωνακτική εξόρυξη αλατιού με παραδοσιακό τρόπο στην περιοχή Danakil

Χειρωνακτική εξόρυξη αλατιού με παραδοσιακό τρόπο στην περιοχή Danakil. Οι καμήλες περιμένουν να φορτωθούν.

Προσοχή στο φαγητό!

Το εγχείρημα βέβαια, δεν είναι εύκολο, έχει τις δικές του προκλήσεις. Όπως εύκολο δεν είναι ούτε και το ταξίδι. ‘Δεν μπορώ να το περιγράψω. Το ταξίδι δεν είναι αναψυχής, σου αφήνει ένα βαθύ σημάδι’ λέει ο κ. Κριτσωτάκης. Στο πρακτικό μέρος, για να πάει κανείς εκεί και να είναι ασφαλής, ασφαλής για τον ίδιο και για το σύνολο όταν επιστρέψει, θα πρέπει να ακολουθήσει ένα ας πούμε πρωτόκολλο. Πρέπει, το απαιτεί εξάλλου και το ίδιο το πρόγραμμα, να κάνεις μια σειρά εμβολίων για ασθένειες όπως κίτρινος πυρετός, διφθερίτιδα, τέτανος, ηπατίτιδα και να λάβεις φαρμακευτική αγωγή για την ελονοσία. «Δεν νιώσαμε ανασφάλεια περπατώντας στους δρόμους σε καμιά στιγμή», λένε κι οι δυο. Ωστόσο δεν μπορούν να ισχυριστούν το ίδιο και για το φαγητό που ήταν μια πραγματική περιπέτεια! Μάλιστα, έχοντας πλέον οι ίδιοι την εμπειρία προειδοποιούν τους μελλοντικούς ταξιδιώτες να είναι πολύ προσεκτικοί.

 

Καραβάνι από καμήλες μεταφέρουν στρώματα ύπνου

Τους ζητούσαν στυλό!

Ρωτήσαμε τους κ. καθηγητές, τι άρωμα έχει η Αιθιοπία κι η απάντηση βγήκε αβίαστα: Καφέ! «Η μυρωδιά είναι παντού κι η γεύση είναι απίστευτη», μας είπε ο κ. Αποστολάκης. 

 

Η παραδοσιακή αιθιοπική ιεροτελεστία του καφέ είναι μοναδική

Όσο για τις εικόνες που πήραν φεύγοντας μαζί τους, πέρα από τη φτώχεια και την ανέχεια: η δίψα των φοιτητών να μάθουν και τα παιδιά με τις στολές του σχολείου να τους ζητάνε στυλό bic(!), λεφτά και νερό…

Μαθητές στην υπαίθρια αγορά στην επαρχία Afar

Έκαναν μάθημα στην Ουγκάντα και στην Τανζανία

Να πούμε βέβαια, πως αυτή δεν είναι η πρώτη αποστολή μας στην Αφρική. Πριν από περίπου 6 μήνες η Αν. Καθηγήτρια Αργυρώ Μουδάτσου δίδαξε στο δημόσιο πανεπιστήμιο στο Dar El Salam στην Τανζανία και πριν από σχεδόν ένα χρόνο, οι καθηγητές του τμήματος νοσηλευτικής του ΤΕΙ Κρήτης κκ. Γιώργος Κριτσωτάκης και Μιχάλης Ζωγραφάκης - Σφακιανάκης, επισκέφθηκαν το Πανεπιστήμιο Mbarara στην Ουγκάντα, διδάσκοντας στο εκεί μεταπτυχιακό πρόγραμμα.

Μάλιστα έχουν ήδη καλωσορίσει τον πρώτο υπότροφο μεταπτυχιακό φοιτητή που εξειδικεύεται στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ΠΑΓΝΗ στα πλαίσια της υποτροφίας του.

Ωστόσο η διαδικασία για να έρθει είναι «γραφειοκρατικά απελπιστική», όπως τη χαρακτήρισε ο κ. καθηγητής καθώς η χώρα μας δεν έχει πρεσβεία στην Ουγκάντα και ο φοιτητής έπρεπε να περάσει μια μικρή Οδύσσεια ώσπου να πάρει τη βίζα και να μπορέσει ελεύθερα να ταξιδέψει.

 

Ετοιμάζονται για Τανζανία

Η επόμενη αποστολή, έχει στόχους την Τανζανία και την Κένυα έτσι ώστε σταδιακά να επιτευχθεί το λεγόμενο networking, δηλαδή η συνεισφορά στην ανάπτυξη στην υποσαχάριο Αφρική μέσω της δημιουργίας μιας «κοινότητας» φοιτητών από αυτές τις χώρες που θα μπορούν να δημιουργήσουν στις δικές τους χώρες ένα δίκτυο συνεργασίας και ανάπτυξης και μετά από το πέρας των σπουδών τους εδώ.

 

Διεθνής Εβδομάδα Erasmus+ στο ΤΕΙ

Υπενθυμίζεται πως το Γραφείο Διεθνών και Δημοσίων Σχέσεων του ΤΕΙ Κρήτης διοργάνωσε με απόλυτη επιτυχία τον περασμένο Μάιο τη Διεθνή Εβδομάδα Erasmus+ (International Week), στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 100 μέλη εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού από πανεπιστήμια εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, φέτος για πρώτη φορά, 30 και πλέον καθηγητές προέρχονταν από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως Καζακστάν, Γεωργία, Αλβανία, Κόσσοβο, Ρωσία, Ιορδανία, Παλαιστίνη, Τανζανία, Αιθιοπία, Ουγκάντα, κ.ά.).

Σκοπός της διοργάνωσης ήταν η δημιουργία προϋποθέσεων συνεργασίας μεταξύ των μελών του ακαδημαϊκού προσωπικού του Ιδρύματος και συναδέλφων τους από το εξωτερικό, καθώς και η ανάδειξη των επιτευγμάτων και των καλών πρακτικών που εφαρμόζονται στο ΤΕΙ Κρήτης.

Σχόλια