Γιώργος Σαχίνης

Ο «μύθος» της «άτρωτης» Τουρκίας στο μικροσκόπιο των ΗΠΑ! Έκθεση «σοφών» υπό την Ολμπράϊτ!

Μία έκθεση για την Τουρκία, το σήμερα αλλά και το αύριο αυτής της χώρας έχει πάντα ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Πόσο μάλλον όταν αυτή προέρχεται από τις ΗΠΑ και από μία επιτροπή στην οποία επικεφαλής έχει τοποθετηθεί η γνωστή στα Βαλκάνια κι όχι μόνοΜαντλίν Ολμπράϊτ. Τα συμπεράσματα που βγαίνουν απ΄ αυτή την έκθεση δεν είναι όλα ευχάριστα για την Τουρκία. Αντιθέτως. Η εικόνα της διαρκώς «απογειωμένης»  Τουρκίαςέχει αρχίσει να "θαμπώνει" και οι κίνδυνοι ειδικά στον τομέα της οικονομίας είναι υπαρκτοί.

Το "Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων" στο οποίο εκτός από την Ολμπράϊτ, συμμετέχουν πολλά και δυνατά ονόματα που έχουν γνώσεις και επιρροή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική , μελέτησε από τον περασμένο Μαϊο έως και πριν από μερικές εβδομάδες τη Τουρκία και κυρίως το μέλλον της και τις σχέσεις που θα μπορεί ή θα πρέπει να έχει η Αμερική μ΄ αυτή τη χώρα.

Ποιοι συμμετέχουν σ΄ αυτό το συμβούλιο; Δείτε μερικές από τις υπογραφές

Μετά τα πρώτα εισαγωγικά κεφάλαια ,όπου ασφαλώς αναγνωρίζεται η μεταμόρφωση και άνοδος της Τουρκίας σ΄ όλα σχεδόν τα επίπεδα επί εποχής Ερντογάν, επισημαίνονται πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία που δείχνουν ότι και η Τουρκία έχει θέμα. Και είναι σε ορισμένα σημεία εντυπωσιακές οι ομοιότητες των προβλημάτων,όπως κι εμείς τα βιώσαμε -χωρίς να τα καταννοούμε- την εποχή της μεγάλης φούσκας των πάντων. Την περίοδο των κυβερνήσεων Σημίτη δηλαδή.

Το κείμενο της έκθεσης είναι πολύ μεγάλο. Σήμερα παρουσιάζουμε περιληπτικά ένα μέρος της και αύριο θα επανέλθουμε.

Ποια είναι λοιπόν τα "αγκάθια" που "τραυματίζουν" και τις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ; Σύμφωνα με την ομάδα υψηλότατου επιπέδου που συνέταξε την έκθεση:

•Πρώτα απ΄ όλα ο προβληματισμός εκφράζεται για την οικονομία της. Μπορεί να παραδέχονται οι Αμερικανοί ότι η Τουρκία πραγματικά μεταμορφώθηκε τα τελευταία 10-15 χρόνια όμως δεν κρύβουν τις ανησυχίες τους επισημαίνοντας:

"Στο οικονομικό μέτωπο, οι κίνδυνοι παραμονεύουν για τη Τουρκία, της καταναλωτικής ανάπτυξης, η οποία έχει οδηγήσει σ΄ ένα μεγάλο και αυξανόμενο έλλειμμα στις τρέχουσες συναλλαγές…Κίνδυνοι υπάρχουν και λόγω των ισχυρών δεσμών της με τις προβληματικές οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

•Στην εξωτερική της πολιτική οι συντάκτες της έκθεσης εμφανίζονται επιφυλακτικοί για τις θέσεις που κατά καιρούς έχει πάρει η Τουρκία, οι οποίες όπως λένε δεν είναι πάντα κατανοητές. Επισημαίνουν ότι η Άγκυρα έχει γίνει πιο "φιλική" προς την Ουάσινγκτον σε θέματα όπως το Ιράν και η Συρία, αλλά είναι σαφείς οι επιφυλάξεις τους.

Χρησιμοποιούν μάλιστα τη λέξη "δυσπιστία" για να περιγράψουν κάποιες φάσεις των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας .Και υποστηρίζουν ότι αυτή η δυσπιστία εκφράζεται με μεγαλύτερη ένταση από την Άγκυρα προς την Ουάσινγκτον. Παραδέχονται ωστόσο ότι ανάλογο κλίμα υπάρχει και αντίστροφα.

Στρατιωτικές σχέσεις

Η έκθεση των Αμερικανών ούτε λίγο,ούτε πολύ υποστηρίζει ότι παρά την αίσθηση που γενικά υπάρχει ότι ΗΠΑ και Τουρκία έχουν τα τελευταία 60 χρόνια στενές στρατιωτικές σχέσεις με "μικρές τριβές" ,η αλήθεια είναι ότι οι στρατιωτικές τους σχέσεις δεν "ήταν σχεδόν ποτέ ομαλές"! Για να στηρίξουν αυτό το προφανώς ακατανόητο για εμάς επιχείρημα φέρνουν ως παράδειγμα την Κύπρο (!!!), υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ… ήρθαν περίπου σε δύσκολη θέση με την εισβολή. Επιπλέον αναφέρουν το θέμα της γενοκτονίας των Αρμενίων και βέβαια την υπόθεση της εισβολής στο Ιράκ, όπου οι Τούρκοι δεν επέτρεψαν τη διέλευση αμερικανικών στρατευμάτων από το έδαφός της.

Ωστόσο αυτό που φαίνεται να ενοχλεί τις ΗΠΑ είναι η περίεργες και όχι πάντα ξεκάθαρες θέσεις που παίρνει η Τουρκία σε "ευαίσθητα θέματα" όπως για παράδειγμα τα πυρηνικά.Η στάση της στο θέμα του Ιράν ,η συμφωνία που επεδίωξε με τη Βραζιλία αλλά και το Ιράν και η στάση της στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης ενισχύουν την καχυποψία και την δυσπιστία των Αμερικανών,που ανησυχούν για τον "δυτικό προσανατολισμό" της Τουρκίας.

Η σύγκρουση με το Ισραήλ, αλλά και η ένταση που υπάρχει στην νοτιοανατολική Μεσόγειο ,είναι επίσης θέματα που φέρνουν "απέναντι" Τουρκία και ΗΠΑ.

Βέβαια επισημαίνουν ότι παρά την ένταση και τη δυσπιστία που κατά καιρούς σηματοδοτούν τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, η γεωστρατηγική σημασία της δεύτερης για την πρώτη παραμένει μεγάλη.

Γι΄αυτό και προτείνουν η προσπάθεια για να διατηρηθούν οι σχέσεις σε καλό επίπεδο να είναι συνεχής. Όμως για να γίνει αυτό γράφουν θα πρέπει και η Τουρκία να κατανοήσει ότι οι καλές σχέσεις απαιτούν:

- Αμοιβαίο σεβασμό για τα συμφέροντα του άλλου

- Αμοιβαία εμπιστοσύνη

- Στενές και εντατικές διαβουλεύσεις για τον προσδιορισμό κοινών στόχων και στρατηγικών σε θέματα κρίσιμου ενδιαφέροντος που θα παρέχουν αμοιβαία οφέλη

- Όχι εκπλήξεις σε πολιτικές, ιδιαίτερα σε σημαντικές περιοχές που ενδιαφέρουν και τις δύο χώρες

- Αναγνώριση του γεγονότος ότι θα υπάρξουν αναπόφευκτα διαφορές και ως εκ τούτου θα πρέπει να εργαστούν από κοινού για τη διαχείρισή τους, έτσι ώστε να μην βλάψουν την σχέση

Η αμερικανική έκθεση προτρέπει επί της ουσίας την Τουρκία να κλείσει μέτωπα. Με την Αρμενία και την Κύπρο πιο συγκεκριμένα. Γίνονται αναφορές στα μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου που βρέθηκαν στην Κύπρο και στην επιμονή της Τουρκίας να έχει μερίδιο σ΄ αυτά.

Οι μεταρρυθμίσεις του Ερντογάν

Στην αμερικανική έκθεση οι μεταρρυθμίσεις που επέβαλε ο Ερντογάν εκθειάζονται αλλά προκύπτει ένας προβληματισμός για την άνοδο του ισλαμισμού και της μαντήλας. Οι συντάκτες της έκθεσης κατανοούν τις ανησυχίες που υπάρχουν στους "κοσμικούς" της Τουρκίας και θεωρούν ότι πρέπει να υπάρξουν σαφείς διαβεβαιώσεις ότι η χώρα δεν θα "ισλαμοποιηθεί"

Τι πραγματικά συμβαίνει με την οικονομία

Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία έχει γίνει η δέκατη έβδομη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο "συνεχίζει να αντιμετωπίζει οικονομικές προκλήσεις, όπως η υψηλή ανεργία και ένα τεράστιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών",σημειώνουν οι Αμερικανοί στην έκθεσή τους.

Σύμφωνα με τις επισημάνσεις τους οι ειδικοί που παρακολουθούν την Τουρκία ανησυχούν για την "υπερθέρμανση" της οικονομίας της. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών ήταν 77,2 δισεκατομμύρια δολάρια, διογκώθηκε κατά 10% στις αρχές του 2012. Η πιστωτική πολιτική που ακολουθεί η Τουρκία την κάνει ευάλωτη σε κάθε είδους "σοκ".

Η τουρκική λίρα ήταν το νόμισμα με τις δεύτερες χειρότερες αποδόσεις στις "αναδυόμενες οικονομικά χώρες" και η ανεργία η οποία υποτίθεται είχε ελεγχθεί, άρχισε να ανεβαίνει από το 2011. Κάποιοι αναλυτές προειδοποιούν για την τεράστια φούσκα στην αγορά του rael estate. Οικονομικοί παρατηρητές επισημαίνουν ακόμη ότι ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης επιβραδύνθηκε το 2012. Το αν μπορεί η κυβέρνηση Ερντογάν να διαχειριστεί μια "προσγείωση" της απογειωμένης οικονομίας της είναι ένα από τα ερωτήματα που φαίνεται να απασχολούν πολύ σοβαρά τους Αμερικανούς.

Οι οικονομικοί αναλυτές ανησυχούν γιατί φοβούνται ότι οι πολιτικοί υπολογισμοί του πρωθυπουργού Ερντογάν τον οδηγούν στο να δίνει απόλυτη προτεραιότητα στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε βάρος της μακροοικονομικής σταθερότητας. Οι οίκοι αξιολόγησης αμφισβητούν την ορθότητα της απόφασης της Τουρκίας να μην ασκήσει αυστηρότερη νομισματική πολιτική και να αυξησει τα επιτόκια το δεύτερο εξάμηνο του 2011.

Όπως επισημαίνουν στην έκθεσή τους το "δέσιμο" της τουρκικής οικονομίας με την ΕΕ αποτελεί ένα προφανές και μεγάλο πρόβλημα.

ΤΟΥΡΚΙΑ: Ένας «παίκτης» που πρέπει να μάθει τα όριά του.Τι γράφει αμερικανική έκθεση

Η αμερικανική έκθεση για την Τουρκία , το πρώτο μέρος της οποίας παρουσιάσαμε χθες, έχει ενδιαφέρον και για θέματα που έχουν να κάνουν με τον σεβασμό που δεν δείχνει προς το παρόν η Τουρκία στις μειονότητές της, αλλά και με το κουρδικό ζήτημα,στο οποίο η Άγκυρα, αρνείται πεισματικά να παραδεχτεί ότι η ήττα είναι αναπόφευκτη.

Η επιτροπή που συνέταξε την έκθεση υπό την Μ.Ολμπράϊτ κάνει αναφορές στα προβλήματα και τις προκλήσεις που οφείλει να αντιμετωπίσει η Άγκυρα σ΄ ότι έχει να κάνει με τις θρησκευτικές ή άλλες μειονότητες. Σ΄ αυτό το σημείο γίνεται ειδική αναφορά στην Σχολή της Χάλκης και στην ανάγκη επαναλειτουργίας της. Σημειώνεται ότι ο ίδιος ο πρόεδρος Ομπάμα συνεχάρη τον Ερντογάν για την απόφασή του να επαναλειτουργήσει η Σχολή αν και ακόμη δεν έχει δοθεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Οι αμερικανοί ασκούν κριτική για το επίπεδο δημοκρατίας στην Τουρκία, επισημαίνοντας τους περιορισμούς εκπροσώπησης όλων των μειονοτήτων στο κοινοβούλιο, αλλά και τις πολύ σκληρές διώξεις εναντίον δημοσιογράφων και ΜΜΕ. Κάποιοι δημοσιογράφοι κρατούνται στις φυλακές και η έκθεση επισημαίνει πολλές αδυναμίες της τουρκικής δικαιοσύνης.

Το κουρδικό ζήτημα

"Η Κωνσταντινούπολη είναι πια η μεγαλύτερη κουρδική πόλη μετά το Ερμπίλ", γράφουν στην έκθεσή τους οι αμερικανοί, δίνοντας το στίγμα τους για το κουρδικό. Η κεντρική ιδέα είναι διαρκής προσπάθεια για εξεύρεση λύσης μακρυά από τα όπλα. Η επισήμανση ότι οι Κούρδοι ζουν και δραστηριοποιούνται πια παντού είναι το μήνυμα ότι "το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω".

Οι αμερικνανοί εμφανίζονται φανατικά υπέρ της πολιτικής λύσης και υποστηρίζουν ότι "ο πρόεδρος Ομπάμα πρέπει να αξιοποιήσει την θερμή σχέση του με τον Ερντογάν για να τον πείσει ότι η προσπάθεια ενός νέου ανοίγματος προς τους Κούρδους,αξίζει τον κόπο".

"Το κουρδικό ζήτημα αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στις φιλοδοξίες της Τουρκίας να γίνει πιο δημοκρατική", επισημαίνουν. Σ΄ ότι αφορά στην θέση των ΗΠΑ για το θέμα υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να ενθαρρύνουν "τον Πρωθυπουργό Ερντογάν να αξιοποιήσει τις ενέργειες που έκανε στα τέλη τον Νοεμβρίου όταν ζήτησε συγγνώμη για τη σφαγή των περίπου δεκατριών χιλιάδων Αλεβιτών κατοίκων Κούρδων του Ντέρσιμ (σήμερα Tunceli) και να κάνει μια νέα χειρονομία προς την κουρδική κοινότητα της Τουρκίας.

Οι αμερικανοί γράφουν ότι βέβαια η Ουάσνγκτον εξακολουθεί να απαιτεί να μπει τέλος "στη βία του PKK", αλλά από την άλλη θα πρέπει "να ενθαρρύνουμε την Άγκυρα να αναλάβει πρωτοβουλίες για την οικονομική, εκπαιδευτική, πολιτιστική βελτίωση μεγάλου αριθμού Κούρδων και να απαντήσει τα αιτήματά τους Για αναγνώριση της ταυτότητάς τους. Αυτό δεν είναι μόνο επιτακτική ανάγκη

για τους Κούρδους στο νοτιοανατολικό τμήμα, αλλά ένα εθνικό θέμα, καθώς ο συνδυασμός αστικοποίησης και οι δεκαετίες βίας έχουν μετακινήσει μεγάλους αριθμούς Κούρδων σε άλλα μέρη της χώρας.

Για παράδειγμα, η Κωνσταντινούπολη είναι πλέον η μεγαλύτερη κουρδική πόλη στον κόσμο μετά την Irbil,στο Ιράκ", γράφουν.

"Η Ουάσιγκτον θα πρέπει να ενθαρρύνει τον Πρωθυπουργό Ερντογάν να έχει απ΄ ευθείας συνομιλίες με το κόμμα BDP, το οποίο κατέχει σήμερα πάνω από τριάντα θέσεις στο κοινοβούλιο και ελέγχει σχεδόν όλες τις μεγάλες κοινότητες στα νοτιοανατολικά",υποστηρίζουν.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Από τα όσα αναφέρουν για τον ενεργειακό ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή, οι συντάκτες της αμερικανικής έκθεσης,προκύπτει ξανά δυσπιστία για τις φιλοδοξίες της να ελέγξει ένα παιχνίδι που είναι ασφαλώς πάνω από τις δυνατότητές της.Η Τουρκία αφού εξασφαλίζει τα "ενεργειακά περάσματα" από το έδαφός της επιχειρεί να έχει λόγο και στο χρήμα. Κι αυτό δεν αρέσει φυσικά στους αμερικανούς που "συμβουλεύουν" για πλήρη απελευθέρωση στην μεταφορά της ενέργειας.

Αναφέρουν στην έκθεση:

"Η Τουρκία είναι έτοιμη να γίνει ένας σημαντικός παράγοντας στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, χωρίς επί της ουσίας να έχει ενερειακούς πόρους", υποστηρίζουν οι συντάκτες της αμερικανικής έκθεσης. Επί της ουσίας το μόνο που έχει να "πουλήσει" η Τουρκία είναι η γεωστρατηγική της θέση, αφού βρίσκεται σ΄ ένα σημείο από το οποίο περνά ήδη το 4 έως 6% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου μέσω του πετρελαιαγωγού Μπακού-Τιφλίδας-Τσεϊχάν (BTC), που συνδέει Τουρκία ,Αζερμπαϊτζάν και τις χώρες της Κασπίας και το Κιρκούκ-Τσεϊχάν που συνδέει την Τουρκία με το Ιράκ.

» Η Τουρκία θα διαδραματίσει έναν πιο ουσιαστικό και, μερικές φορές, αναπόφευκτα ρόλο στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο εμπόριο για δύο αλληλένδετους λόγους:

•αύξηση της ζήτησης της Τουρκίας για το φυσικό αέριο για να αντιμετωπίσει την ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία της

• η Τουρκία είναι χώρα διέλευσης για την προμήθεια φυσικού αερίου που προέρχεται από νέες αναδυόμενες παραγωγούς χώρες -αρχικά το

Αζερμπαϊτζάν και πιθανώς αργότερα την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή".

Και προσθέτουν:

"Τα τουρκικά σχέδια για να καλύψει τις δικές της ανάγκες σε φυσικό αέριο θα διπλασιάσουν σύμφωνα με τις προβλέψεις της Άγκυρας το τουρκικό ΑΕΠ.

Τα οικονομικά προβλήματα στη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της Ευρώπης αλλά και της Τουρκίας αλλά και η ανάγκη για πολλές άμεσες ξένες επενδύσεις μπορεί τελικά να αναγκάσει τους Τούρκους να αναθεωρήσουν προς τα κάτω τις προβλέψεις τους".

Μετά από μια αναλυτική αναφορά σ΄ όλες τις πιθανές συμφωνίες που μπορούν να υπάρξουν για την μεταφορά της ενέργειας οι αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν:

"Αν και περίπλοκες οι προβλέψεις για την πολιτική και την οικονομία του φυσικού αερίου στη λεκάνη της Κασπίας Θάλασσας ο ρόλος της Τουρκίας στην παροχή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη θα είναι κρίσιμος.

Παρόλα αυτά, η Τουρκία έχει πολύ δρόμο να διανύσει προτού να γίνει ενεργειακός κόμβος όπως οραματίζονται οι Τούρκοι ηγέτες. Η Τουρκία χρειάζεται επενδύσεις στον τομέα της ενεργειακής της υποδομής… Επιπλέον, οι παραγωγοί

θα είναι απρόθυμοι να επιτρέψουν στην Τουρκία να ανατιμολογήσει το φυσικό τους αέριο τους,πληρώνοντας τέλη διέλευσης.

Για να υπάρχει οποιαδήποτε ελπίδα να γίνει ένα κομβικό ενεργειακό σημείο , η Τουρκία θα πρέπει να ελευθερώσει την αγορά ενέργειας, να προσελκύσει τις απαραίτητες ξένες επενδύσεις, να προβεί σε σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές

όπως εγκαταστάσεις αποθήκευσης, και να αποκτήσει πρόσβαση σε επαρκή και εξασφαλισμένη ενέργεια".

Ποια είναι η Τουρκία

Συμπέρασμα των αμερικανών που πρέπει να μας προβληματίζει κάθε μέρα,όχι μόνο για τους κινδύνους,αλλά και για τις ευκαιρίες της δικής μας πολιτικής:

" Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας δεν έχει περιοριστεί στην οικονομική και εσωτερική πολιτική μόνο. Μετά από χρόνια εμφανίζεται να παρεμβαίνει επιφυλακτικά ως διεθνής παράγοντας, με διάφορους βαθμούς επιτυχίας. Η Τουρκία επιδιώκει μια πιο δυναμική εξωτερική πολιτική που απλώνεται πολύ πιο πέρα από τους τομείς της παραδοσιακής ανησυχίας της , όπως η Ευρώπη, το ΝΑΤΟ, τα Βαλκάνια, και η ασφάλεια του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας.

Σήμερα, η Τουρκία είναι ένας παίκτης με επιρροή στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, παίζει σημαντικό ρόλο στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν,εμβαθύνει  τους δεσμούς της με τη Ρωσία, και δραστηριοποιείται στην περιοχή του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

Η Άγκυρα επεκτείνει επίσης την παρουσία της στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ακολουθώντας το παράδειγμα των επιχειρηματιών της, οι οποίοι έχουν κάνει κάοιες επενδύσεις σε αυτές τις περιοχές".

ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ: Οι αμερικανικές «συμβουλές» για το Αιγαίο, και η θέση της Τουρκίας στη Μ.Ανατολή

Η Αμερικανική έκθεση για την Τουρκία, το δευτερο μέρος της οποίας παρουσιάσαμε χθες, αναδεικνύει μια ισχυρή Τουρκία αλλα ταυτόχρονα μια Τουρκία που λόγω της ιστορίας της δεν εχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των γειτονικών χωρών και κυρίως των Μουσουλμανικών χωρών της Μέσης Ανατολής. Μια Τουρκία που τελικά φαινεται να ειναι χρήσιμη στις ΗΠΑως αλλο ενα πιονί στην ευρυτερη περιοχή.

Σήμερα, η Τουρκία ασκει μεγαλη επιρροή στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, παίζοντας ενα σημαντικό ρόλο στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Ταυτοχρονα καταφέρνει να εμβαθύνει τους δεσμούς της με τη Ρωσία, και δραστηριοποιείται στην περιοχή του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

Επεκτείνει την παρουσία της στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική, ακολουθώντας το παράδειγμα Τουρκων επιχειρηματιών, οι οποίοι έχουν επενδύσει σε αυτές τις περιοχές.

Ωστόσο ο Δυτικός της προσανατολισμός ειδικά η ένταξη της Αγκυρας στο ΝΑΤΟ προκαλεί δυσπιστία στον Αραβικό κόσμο. Ο συνδυασμός της οθωμανικής κληρονομιάς στην Μεση Ανατολή και η επίσημη πολιτική του Κεμαλισμου - laicisme - που σε πολλούς έδωσε την εντύπωση μιας άθεης κουλτούρας - ηταν οι λόγοι που δημιούργησαν το χάσμα ανάμεσα στην Τουρκία και τον αραβικό κόσμο. Εκτός τούτου μετα τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο η Τουρκία πρόσπαθησε να αποφύγει τις εμπλοκές στην πολιτική και στις συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής. Αυτο εχει πλέον αλλάξει.

Ο Αραβικός Κόσμος

Οι Άραβες εδειξαν ενδιαφέρον στο πώς η Δύση θα αντιμετώπιζε το ΑΚΡ καθώς το έβλεπαν ώς μια γέφυρα ανάμεσα στις σχέσεις του μουσουλμανικού κόσμου με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πρωτη δοκιμή ήταν οταν η τουρκική κυβέρνηση δεν επετρέψε στις αμερικανικές δυνάμεις να διασχίσουν το Τουρκικό εδαφος για την εισβολή στο Ιράκ. Μετα απο ψηφοφορία στην βουλή η Τουρκία αρνήθηκε την πρόσβαση στην αμερικανική 4η Μεραρχία Πεζικού, αναγκάζοντας την αλλαγή των αμερικανικών σχεδίων πολέμου.

Η δράση της Εθνοσυνέλευσης, η οποία ευρέως ειχε ερμηνευθεί απο τον αραβικό κόσμο ως ένα «όχι» που αντανακλούσε τόσο την τουρκική κοινή γνώμη όσο και την ανάδυση μιας νέας, πιο δημοκρατικής Τουρκίας, που δεν ήταν πελάτης-κράτος της Δύσης, είχε μια θερμή υποδοχή σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής.

Βέβαια η προσέγγιση της Τουρκίας προς τον Αραβικό κόσμο άρχισε πριν την άνοδο του ΑΚΡ κατι που δείχνει οτι η κινητηρια δύναμη πίσω απο την εξωτερική της πολιτική δεν ειναι μόνο ιδεολογική.

Η ανάγκη της Τουρκίας για φυσικό αέριο την ώθησε πρός την βελτιωση των σχεσεων της με το Ιράν. Αυτες οι 'ένεργειακές αναγκες' επαιξαν καθοριστκό ρόλο για την Τουρκια κατα την τελευταία δεκαετία. Υπήρχαν επίσης οικονομικοί παραγόντες όπως η αυξηση του διασυνοριακού εμπορίου με την Συρία - κάτι που τώρα εχει χάθει.

Σύμφωνα με την έκθεση οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήθελαν να συνεργαστουν με την Τουρκίααλλα δεν ειναι μόνο η Τουρκία που θα ήθελε να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο και σε συνδυασμό με την αραβική δυσπιστια και το απλο γεγονός οτι δεν ειναι άραβες θα ειναι αρκετά δύσκολο γι αυτην να κυριαρχήσει στην Μέση Ανατολή.

Για αυτον ακριβώς τον λόγο η Τουρκία συνεργάζεται με την Χαμάς. Αν και αυτο δεν αρεσει ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, υπάρχει πάντα η ελπίδα οτι με την Τουρκία η Χαμάς θα αλλάξει στάση, δηλαδή θα:

Αναγνωρίσει το Ισραήλ

Θα αποκηρύξει τη βία και

Θα τηρήσει όλες τις διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Παλαιστινιακής Αρχής και του Ισραήλ.

Ισραήλ

Στην πραγματικότητα ηταν το Ισραήλ και όχι ο αραβικός κόσμος που εγινε για πρωτη φορα κομβικό σημειο στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας στην Μέση Ανατολή. Το επίκεντρο της σχέσης αυτης εμφανίστηκε τον Φεβρουαριο του 96 οταν το Τουρκικό Γενικό Επιτελείο Στρατου ανακοίνωσε οτι ειχε κλείσει μια συμφωνία κοινών ασκήσεων με τον Ισραηλινό Στρατό (IDF).

Ωστόσο μεταγενέστερες διαφωνίες για τη Γάζα, το Ιράν, και το περιστατικό του Mavi Marmara τον Μάιο του 2010 ηταν καθοριστικές στην επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ.

ΗΠΑ, Ισραήλ, Τουρκία

Οι ανησυχίες των ΗΠΑ σχετικά με την περιοχή ειναι:

Η ένταση που επικρατεί στην περιοχή λόγω του φυσικού αερίου στα ανοικτά της Κύπρου δημιουργεί ανησυχίες για μια πιθανή συγκρουση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.

Επίσης οι ΗΠΑ θα πρεπει να συνεργαστουν με την Κύπρο και την Τουρκία για την αποφυγη μιας πιθανής αντιπαραθεσης στο θέμα του φυσικού αερίου

Ωστόσο σύμφωνα με την έκθεση φαίνεται οτι οι ΗΠΑ εχουν λόγους να ελπίζουν σε μια επαναδύνδεση Τουρκίας/ Ισραήλ καθώς

Παρά την υποβάθμιση των σχέσεων Τουρκίας/ Ισραήλ οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών εχουν αυξηθεί. Οι εισαγωγές Ισραηλινών προϊόντων έχουν αυξηθεί κατά 54%, και οι εξαγωγές προς το Ισραήλ κατα 24%.

Η Ευρωπαική Ενωση και το ΝΑΤΟ

Παραμένει, ωστόσο, ότι ο Πρόεδρος Γκιουλ κατά τη σύντομη θητεία του ως πρωθυπουργός στα τέλη του 2002 και στις αρχές του 2003 και στη συνέχεια ο πρωθυπουργός Ερντογάν αρχικά υποστήριξαν ένθερμα την προσπάθεια της Τουρκίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Απο τότε όμως η σχέση της Αγκυρας με τις Βρυξελλές ειναι γενικώς δυσάρεστη.

Για να προσχωρήσει στην ΕΕ, η Τουρκία πρέπει να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τα τριάντα πέντε κεφάλαια του κοινοτικού δικαίου.

Η Τουρκία και η ΕΕ έχουν ανοίξει και κλείσει μόνο ένα κεφάλαιο, και μεμονωμένες κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν τοποθετηθεί κατά της Τουρκίας σε μια ποικιλία από άλλα κεφάλαια, όπως για παράδειγμα κεφάλαια που έχουν να κάνουν με την δικαιοσύνη, την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η τουρκία για την συμμετοχή της στην ΕΕ σχετίζονται κυρίως με την Κύπρο αλλα και τις ακόμα-αμφιβόλου ανθρώπινες πρακτικές της για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις να δώσει μεγαλύτερη πολιτιστική και γλωσσική ελευθερία στους Κούρδους της Τουρκίας, και τη μαζική μεταφορά πόρων από την ΕΕ πρός την Τουρκία που θα ήταν αναγκαία για την τελική ισοροποία της τουρκικής οικονομίας - ακόμη και με όλο το δυναμισμό της, υπάρχει μεγάλη διαφορά του κατά κεφαλήν εισοδήματος μεταξύ της Τουρκίας και των κρατών μελών της ΕΕ.

Ωστόσο, για πολλές ευρωπαϊκές χώρες αυτα τα επιχειρήματα ειναι απλά μια δικαιολογία για την αληθεια η οποία ειναι οτι πολυ απλά δεν θέλουν την Τουρκία στην ΕΕ.

Η ΕΕ δεν θέλει να κατηγορηθεί ότι είναι αντι-μουσουλμανική, και η Τουρκία δεν θέλει να δώσει στην ΕΕ μια εύκολη διέξοδο από αυτό το δίλημα.

Ταυτόχρονα, όμως, η ευθύνη βαραίνει την Τουρκία να τηρίσει της δεσμεύσεις της προς τις Βρυξέλλες, οι οποίες περιλαμβάνουν συνεχή πολιτική μεταρρύθμιση και το άνοιγμα των τουρκικών λιμανιών σε κυπριακά σκάφη.

Το τελευταίο αυτό ζήτημα, ειδικότερα, είναι εξαιρετικά ευαίσθητο δεδομένο της σύγκρουσης στην Κύπρο και την ευρέως διαδεδομένη αφήγηση στην Τουρκία, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ΕΕ ότι η Άγκυρα και η τουρκική κοινότητα του νησιού έκαναν ό, τι μπορούσαν για την επίλυση του πρόβληματος ψηφίζοντας συντριπτικά υπέρ του σχεδίου Ανάν. Για τους Τούρκους, το γεγονός ότι η Κύπρος είχε ήδη κερδίσει την είσοδο στην ΕΕ υπονομεύει την αξιοπιστία των Βρυξελλών, και αποθαρρύνει έναν λογικό διάλογο μεταξύ των δυο.

ΝΑΤΟ και Ελλάδα

Τα ίδια ερωτήματα τέθηκαν σχετικά με τη θέση της Τουρκίας στη Δύση ή την Ανατολή με τη δέσμευση της Άγκυρας στο μέλλον του ΝΑΤΟ.

Επιπλέον, η Ελλάδα- σύμμαχος του ΝΑΤΟ- έχει εκφράσει την ανησυχία της για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο, η οποία ισχυρίζεται οτι έχει παραβιάσει τον ελληνικό εναέριο χώρο και τα χωρικά υδατα με πιο επιθετικούς τρόπους από ότι παλιά. Οι Τούρκοι ισχυρίζονται οτι οι περιπολίες τους ειναι απλώς ρουτινα χωρίς καμία επιθετική στάση.

Το αν οι ισχυρισμοί της Ελλάδας για τους Τουρκους έχουν κάποια βάση ή οχι, η Άγκυρα σίγουρα δεν αναζητά την διακοπή των σχέσεων της απο το ΝΑΤΟ δημιουργόντας προβλήματα στο Αιγαίο.

Συμφωνα με την έκθεση των ΗΠΑ:

Η Ελλάδα λογω της πολιτικής και οικονομικής κρίσης που περνάει δεν αποτελεί καμία απειλή για την Τουρκία.

Η Τουρκία θα πρέπει να αποφύγει οτιδήποτε υποδηλώνει ότι επιδιώκει να επωφεληθεί των σημερινών προβλημάτων της Αθήνας.

Επιπλέον, ειναι μεγάλες οι πιθανότητες για κάποιο 'ατυχημα' που θα ηταν καταστροφικό για τις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας και θα καταστούσε πιο δύσκολη μια λύση για τις ανταγωνιστικές εδαφικές αξιώσεις στο Αιγαίο.

Επί του παρόντος, το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει η Ουάσιγκτον σχετικά με τις σχέσεις Ελλάδας / Τουρκίας είναι:

Nα βασιστεί στα προηγούμενα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που καθιέρωσαν.

Και στην άμεση επικοινωνία μεταξύ των τουρκικών και ελληνικών ενόπλων δυνάμεων με τη δημιουργία μιας τριμερούς στρατιωτικής ομάδας ανώτερων αξιωματικών του ναυτικού και της αεροπορίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία, και την Ελλάδα για την πρόληψη εδαφικών παραβιάσεων.

Συμπέρασμα

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Τουρκία ήταν ανέκαθεν ένας σημαντικός, αν και μερικές φορές περίπλοκος, σύμμαχος. Ως αποτέλεσμα πρεπει να γίνει κάθε προσπάθεια προκειμένου η στρατηγική σχέση ΗΠΑ- Τουρκίας να γίνει πραγματικότητα. Το χάσιμο αυτης της ευκαιρίας θα σήμαινε το χάσιμο μιας ιστορικής ευκαιρίας μεταξύ Ουασινγκτον και Αγκυρας και ενώς συνεταιρισμού με πορεία την Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και μια ολόκληρη γενιά.

—————————————————————————————-

Φετουλάχ Γκιουλέν: Ο «πνευματικός» του Ερντογάν που προβληματίζει και τις ΗΠΑ

Η αμερικανική έκθεση για την Τουρκία ,που παρουσιάζει από χθες το Onalert, περιλαμβάνει ξεχωριστό κεφάλαιο για το "κίνημα Γκιουλέν", που φαίνεται ότι προβληματίζει.

Σύμφωνα με όσα γράφει στην έκθεσή της η "ομάδα εργασίας" υπό την Μαντλίν Ολμπράϊτ

"Tο κίνημα Γκιουλέν, το οποίο πήρε το όνομά του από τον ιδρυτή του Φετουλάχ Γκιουλέν, είναι μια πηγή διαμάχης στην Τουρκία.

Για να κοσμικούς, οι "Γκιουλενιστές" αποτελούν απειλή για τα κοσμικά θεμέλια της Τουρκικής Δημοκρατίας. Για τους υποστηρικτές του Γκιουλέν είναι απλά μια ήπια οργάνωση που ασχολείται με μια ανοικτή και ανεκτική ερμηνεία του Ισλάμ, μέσω της εκπαίδευσης και άλλων έργων".

Στην έκθεση γίνεται αναφορά στο παρελθόν Γκιουλέν για τον οποίο αναφέρουν ότι "απέκτησε βαθιά γνώση των κοσμικών επιστημών, της λογοτεχνίας, της ιστορίας και της φιλοσοφίας.

Είναι επηρεασμένος από δυτικούς φιλόσοφους όπως ο Αλμπέρ Καμί και τον Jean-Paul Sartre.

Η φιλοσοφία και το κίνημά του, συνδυάζουν την πνευματικότητα με μια επιβλητική γνώση των κοσμικών επιστημών.Τα μηνύματα του Γκιουλέν είναι εμποτισμένα με αντικομμουνιστικά και εθνικιστικά αισθήματα. Θεωρεί το τουρκικό κράτος θεματοφύλακα του Ισλάμ, με αποστολή να το προστατεύσει από τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς κομμουνιστικούς εχθρούς".

Στη συνέχεια γίνονται αναφορές στις διώξεις που υπέστη από τους κοσμικούς και τελικά αναγκάστηκε για να αποφύγει την φυλάκιση να καταφύγει στις ΗΠΑ. Όλα αυτά αφού η οργάνωσή του πρώτα είχε αποκτήσει ΜΜΕ αλλά και είχε μπει για τα καλά στο σύστημα της ιδιωτικής εκπαίδευσης.

Οι αμερικανοί σημειώνουν ότι οι "υποστηρικτές του Γκιουλέν του συμπίπτουν με τους υποστηρικτές του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Σύμφωνα με τους επικριτές, το κίνημα Γκιουλέν προσπάθησε να οικειοποιηθεί την πολιτική ατζέντα του ΑΚΡ μέσα από τις στενές σχέσεις με την ηγεσία του κόμματος. Οι φήμες αφθονούν σχετικά με τους  φερόμενους δεσμούς του κινήματος Γκιουνέλ με διάφορους υπουργούς της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων βέβαια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Πρόεδρου Αμπντουλάχ Γκιούλ.

Ένας πρώην Τούρκος υπουργός Εσωτερικών ισχυρίστηκε ότι οι οπαδοί του Γκιουλέν αποτελούν το 70% της τουρκικής αστυνομίας. Οι αντίπαλοί του επεισημαίνουν ότι ο Γκιουλέν έχει τον έλεγχο του κόμματος Ερντογάν και του κοινοβουλίου και θεωρούν ότι η κοσμική τάξη είναι σε κίνδυνο στην Τουρκία. Η υποστήριξη που παρέχουν στον Ερντογάν τα ΜΜΕ που ελέγχει δίνουν βαρύτητα σ΄ αυτές τις εκτιμήσεις.

Το AKP από την άλλη έχει επίσης διευκολύνει την εισαγωγή της σκέψης του Γκιουνέλ στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Το κίνημα Γκιουλέν και το ΑΚΡ έχουν ευθυγραμμιστεί σε δύο σημαντικά ουσιαστικά θέματα πολιτικής. Η πρώτη έχει να κάνει με την αποδοχή της παγκοσμιοποίησης και την υποστήριξη ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωσης και η δεύτερη η ενσωμάτωση θρησκευτικών

μειονοτήτων στην τουρκική κοινωνία, η οποία συνδέεται με την έμφαση που δίνει ο Γκιουλέν

στον διαθρησκευτικό διάλογο.

"Παρά την προφανή αμοιβαία στήριξη, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις έντασης μεταξύ του εξέχοντα θεολόγου και του πρωθυπουργού Ερντογάν",επισημαίνουν οι Αμερικανοί αναφέροντας διαφορετικές προσεγγίσεις τους σε μια σειρά θεμάτων όπως για παράδειγμα ο χειρισμός της υπόθεσης του Mavi Marmara.

Η προφανής επιρροή του Γκιουλέν στην τουρκική πολιτική, σε συνδυασμό με τη μυστικότητα που τον περιβάλλει Φετουλάχ Γκιουλέν,προκαλεί υποψίες για τους στόχους του.

Η κεντρική πηγή της διαμάχης γύρω από τον Φετουλάχ Γκιουλέν είναι ότι, όποια και αν είναι η κοσμοθεωρία του, προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τα όργανα του κράτους για να την κατηχήσει. Ένα "κήρυγμά" από τα τα ραδιοτητλεοπτικά μέσα που ελέγχει ανέφερε:

"Θα πρέπει να προχωρήσουμε μέχρι τις αρτηρίες του συστήματος, χωρίς κανένας να αντιληφθεί την ύπαρξή σας μέχρι να φτάσετε σε όλα τα κέντρα εξουσίας. . . Εσείς πρέπει να περιμένετε έως ότου έχετε όλη την κρατική εξουσία…"

"Η καχυποψία γύρω από το κίνημα Γκιουλέν", υποστηρίζουν οι αμερικανοί "προκύπτει σχεδόν αποκλειστικά από τους δεσμούς του με το κυβερνών ΑΚΡ, με μια μυστικότητα που φθάνει να έχει σχεδόν συνωμοτικό χαρακτήρα".

Πηγή: onalert.gr

Σχόλια