Απόψεις

Το ταξίδι του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ και η ελληνική διπλωματία

Αναφέρομαι στο πρόσφατο ταξίδι του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, όπου οι πάντες αντιλήφθηκαν τον αμήχανο πρωθυπουργό της Ελλάδας μπροστά στον ψυχρότατο πρόεδρο των ΗΠΑ. Και μακάρι αυτή η αμηχανία να μη μας κοστίσει. Μακάρι δε να μη μας κοστίσει και η απροσδόκητη δήλωση του πρωθυπουργού για τη «δολοφονία Σουλεϊμανί». Ευχόμαστε να μην εμπλακούμε “εκεί που δε χωράμε”! Μακριά η Ελλάδα από τα λόγω της «δολοφονίας Σουλεϊμανί» διαλαμβανόμενα στην ευρύτερη περιοχή!


Εκείνο όμως που εντυπωσιάζει είναι ότι πρέπει οπωσδήποτε «κάποια ΜΜΕ» να υποτιμήσουν τη νοημοσύνη του πολίτη και να του εμφανίσουν ότι ο πρωθυπουργός δεν ήταν «αμήχανος» στη συνάντησή του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ούτε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε πως δεν άκουσε την τοποθέτηση του πρωθυπουργού αναφορικώς με την Τουρκία, ενώ προκλητικά ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέστρεψε το πρόσωπό του!..

*Γράφει ο Πέτρος Μηλιαράκης


Με τούτη την προδιάθεση ας εστιάσουμε αρχικώς στην επιστήμη της προπαγάνδας. Η προπαγάνδα λειτουργεί εκεί που παρατηρούνται διαφορετικές και αντιφατικές απόψεις, όπου οι άνθρωποι έχουν την τάση να θεωρούν τις μεν ορθές, τις δε εσφαλμένες. Επομένως η προπαγάνδα δεν μπορεί να συγχέεται με την παιδεία. Η παιδεία αποβλέπει στην ελεύθερη ανάπτυξη της κρίσης, ενώ η προπαγάνδα αποβλέπει στο αντίθετο. Η παιδεία διδάσκει τον άνθρωπο “πώς” να σκέπτεται, ενώ η προπαγάνδα διδάσκει τον άνθρωπο “τι” να σκέπτεται.

Αντί του “όλου” το “μέρος”

Σύμφωνα με τη “γνωσιολογική αντίληψη” της προπαγάνδας, στην οποία στηρίζεται και η αποτελεσματικότητά της, είναι προφανές ότι απαιτείται μια μέθοδος. Η μεθοδολογία δε της προπαγάνδας αποβλέπει σε δύο κύριους σκοπούς: Ο πρώτος είναι ο εντοπισμός της προσοχής στο ηθελημένο “μέρος” από το “όλον - και κύριον” - και ο δεύτερος είναι η μόνιμη διατήρηση αυτού του εντοπισμού. Εδώ τίθεται, με επιχειρούμενο αποπροσανατολισμό, να πειστούμε ότι: ο πρωθυπουργός «έθεσε το εθνικό θέμα». Η αποτυχία όμως του θέματος όπως τέθηκε... δε συναρτάται με το “κύριον”. Και τούτο γιατί το “κύριον” είναι η στάση του προέδρου των ΗΠΑ. Υπ’ όψιν ότι το “όλον” αφορά: α) τόσο στην τοποθέτηση του θέματος, όσο και β) στην ανταπόκριση της άλλης πλευράς. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να γίνεται συζήτηση για το “μέρος”. Έτσι όμως η προπαγάνδα στοχεύει στο να δημιουργεί “ηθελημένη πλάνη”.

Οι διεθνείς σχέσεις και ο πρωθυπουργός

Ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης μετέβη στις ΗΠΑ παντελώς απροετοίμαστος και αυτό δεν είναι μόνο δική του ευθύνη. Πρωτίστως η εικόνα που εμφάνισε ο πρωθυπουργός αφορά στην ελληνική διπλωματική υπηρεσία και στους ad hoc συμβούλους του, όποιοι/όποιες είναι αυτοί/αυτές. Με τούτη την επισημείωση υπ’ όψιν του κυβερνητικού επιτελείου τα εξής:
Η Ελλάδα επιδιώκει την εμπέδωση της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της φιλίας μεταξύ των λαών και των κρατών, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 2 του Συντάγματος. Ωστόσο, αυτή η κατεύθυνση διαμόρφωσης πολιτικής γραμμής ουδεμία νομική σημασία έχει, αν και τίθεται με αυξημένης τυπικής ισχύος διάταξη. Και τούτο γιατί η συνταγματική αυτή διάταξη έχει περισσότερο κοινωνιολογική, παρά νομική, σημασία (βλ. Γ. Τενεκίδης, “Κοινωνιολογία των διεθνών σχέσεων”, σελ. 27-29).
Ο “κοινωνιολογικός” συνεπώς χαρακτήρας της παρ. 2 του άρθρου 2 του Συντάγματος και η νομική σχετικοποίησή του καταλείπουν χώρο δράσης στις μεθοδολογίες και συστηματοποιήσεις των πρακτικών (προφανώς εξωνομικών) των διεθνών σχέσεων. Προκειμένου να εκτιμήσουμε με τρόπο επιστημονικό την προετοιμασία των αρμοδίων για την επίσκεψη του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, χρήσιμο είναι να προσεγγίσουμε τις “Σχολές Σκέψης” που αφορούν στην επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων. Η προσέγγιση αυτή επιβάλλει τα παρακάτω...

Οι “Σχολές Σκέψης”

Πρώτη ιστορικά “Σχολή” ήταν η “Σχολή του Ιδεαλισμού” με κήρυκα της τον πολιτειολόγο (τέως) πρόεδρο των ΗΠΑ Woodrow Wilson και “συμμέτοχους” τον Νικόλα Πολίτη (σύμβουλο και φίλο του Ελευθέριου Βενιζέλου), τον Hans Kelsen κ.ά. Κύρια βάση της Σχολής αυτής ήταν η δεσμευτικότητα και ο σεβασμός στους κανόνες του δημόσιου Διεθνούς Δικαίου. Εξυπακούεται ότι ειδικότερα στις ημέρες μας η Σχολή αυτή είναι παρωχημένη. Συνεπώς καλόν είναι να επιδιώκουμε μεν και μάλιστα με τρόπο εμφαντικό την τήρηση του δημόσιου Διεθνούς Δικαίου, ωστόσο, όμως, από μόνη της αυτή η διαδικασία δεν αρκεί. Άλλωστε:
Η μειωμένη αποτελεσματικότητα της “Κοινωνίας των Εθνών”, που άρχισε να επιδεινώνεται από τις σε πολλές περιπτώσεις απραξία των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), άρχισε να αναδεικνύεται ως νέα Σχολή, η “Σχολή του Ρεαλισμού”, με πρωτοπόρους τους Harold Nicolson, Frederick Schuman κ.ά., και συστηματικούς ερευνητές τούς George Schwarzenberger με το έργο του “Power politics” και τον “πολύ” Hans Morgenthau με το έργο του “Politics Among Nations-The Struggle for Power and Peace”.

Ο “πολύς” H. Kissinger

Κορυφαίος, όμως, σήμερα εκφραστής της “Σχολής του Ρεαλισμού” είναι ο γνωστός σε όλους μας Henry Kissinger (βλ., άλλωστε, το εντυπωσιακό έργο του “Diplomacy”, 1994). Όταν όμως η θεωρία “εντόπισε” και η πράξη “διαπίστωσε” πως υφίσταται μια “Παγκόσμια Τάξη” και μάλλον ότι δομούνται “Παγκόσμιες Αρχές” (World Order Models Project = WOMP), η επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων, καταγράφοντας και το γεγονός ότι οι μειονότητες, τα Κινήματα Αυτοδιάθεσης, οι Μη Κυβερνητικοί Οργανισμοί υπεισέρχονται στη σφαίρα των διεθνών σχέσεων, ανέδειξε τους διεθνολόγους “πλουραλιστές” με σημείο αναφοράς στη σκέψη τους ότι στο διεθνές πεδίο υφίσταται μια “πολυκεντρική” κοινωνία με κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς δρώντες. Έτσι ιδρύθηκε η “Σχολή του Πλουραλισμού”. Συνεπώς όταν ασκούμε διπλωματία ερευνούμε τη συγκυρία ευρύτερα, και όλους τους δρώντες. Αυτό δε συνέβη από τις αρμόδιες υπηρεσίες στην προετοιμασία του πρωθυπουργού στο πρόσφατο ταξίδι του στις ΗΠΑ (περιττό να τονιστεί ότι ο γράφων είναι θιασώτης της “Σχολής του Πλουραλισμού”, καθόσον και η “Σχολή του Ρεαλισμού” είναι ήδη ξεπερασμένη).

Ο πρωθυπουργός να αντιδράσει άμεσα

Τα γεωπολιτικά δεδομένα, οι οικονομικοί παράγοντες, τα μέσα άμυνας, η κοινή γνώμη, οι ομάδες που ασκούν πίεση, οι απώτερες επιδιώξεις της εξωτερικής πολιτικής του κράτους που επισκέπτεται ο εκάστοτε πρωθυπουργός και κυρίως η εξυπηρέτηση του εθνικού μας συμφέροντος συνιστούν τα κατεξοχήν στοιχεία “κρίσης” για τη συστηματοποίηση της λειτουργίας και αποστολής της ελληνικής διπλωματίας, κυρίως όταν εκπροσωπείται από τον πρόεδρο της κυβέρνησης, ο οποίος έχει και τη γενική ευθύνη της εκπροσώπησης της χώρας. Ως εκ τούτου η ελληνική εξωτερική πολιτική και διπλωματική δράση οφείλει μεν να μελετά τους κανόνες του δημόσιου Διεθνούς Δικαίου, αλλά ταυτοχρόνως οφείλει και να συνεκτιμά ολοένα και περισσότερο τις συστηματικές προσεγγίσεις του σύγχρονου επιστημονικού κλάδου των διεθνών σχέσεων της “Σχολής του Πλουραλισμού” και να στέλνει τον εκάστοτε πρωθυπουργό σε κρίσιμες αποστολές, μετά όμως από εμβάθυνση και μελέτη των δεδομένων, ώστε, με βάση τη γενικότερη και ειδικότερη θεώρηση και μελέτη των πραγμάτων, να υφίσταται “συγκεκριμένη επί τούτω ατζέντα”!
Οι κύριοι του κυβερνητικού επιτελείου και της ad hoc για το συγκεκριμένο ταξίδι διπλωματικής υπηρεσίας με τον όρο “επί τούτω ατζέντα” (δοτική του σκοπού) κατανοούν τι εννοώ! Στην προκειμένη περίπτωση η “επί τούτω ατζέντα” αφορούσε αόριστες δηλώσεις για την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας, ένθερμες χειραψίες, ένθερμες συναντήσεις με ομογενείς και σε εγκάρδιο περιβάλλον γεύματα με ευχές και προπόσεις με ούζο! Ο πρωθυπουργός πρέπει να ελέγξει επειγόντως τους ad hoc διπλωματικούς επιτελείς του!..

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Χώρας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC-EU).

ΤΑ ΝΕΑ του neakriti.gr ΣΤΟ Google News

Τα δημοφιλέστερα του 24ώρου

Σχόλια