Απόψεις

Και το μαχαίρι να σου έχουνε στο λαιμό, να κάνεις το σωστό

Η συγκλονιστική ιστορία θάρρους από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο

Στάθηκα τυχερός με τους δασκάλους μου: Από την πρώτη Δημοτικού μέχρι τα μεταπτυχιακά μού έτυχαν αρκετοί φωτισμένοι δάσκαλοι. Κι ήμουνα ακόμη πιο τυχερός, που οι γονείς μου από μικρό με είχαν μάθει να έχω ανοιχτά τα αυτιά μου όταν μιλούσε ο δάσκαλος. Μα απ’ όλους τους δασκάλους μου πιο πολύ θυμούμαι την κυρία Μαρίκα, που την είχα δασκάλα πέντε χρόνια στο Δημοτικό. Κυρίως για τις διδακτικές ιστορίες που μας έλεγε, και τις έλεγε τόσο ωραία και παραστατικά, που σφραγίζανε το παιδικό μας μυαλό. Θα ξεχωρίσω σήμερα μία από αυτές και θα σας την πω, σαν ένα μικρό μνημόσυνο γι’ αυτήν την αξέχαστη δασκάλα.

*Γράφει ο Βασίλης Ορφανός

Η κυρία Μαρίκα είχε πάρει το πτυχίο της λίγο πριν ξεσπάσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Το ’40 τη βρήκε δασκάλα σε ένα σχολείο στη Μεσαρά, νομίζω κάπου στο Μονοφάτσι, διθέσιο ήταν, αλλά σκοτώθηκε στην Αλβανία ο συνάδελφός της, κι έτσι όλα τα χρόνια της Κατοχής εκείνη δίδασκε σε όλες τις τάξεις, όποτε βέβαια έρχονταν τα παιδιά. Μας έλεγε συχνά ιστορίες από εκείνη την εποχή, αλλά αυτή που θα σας πω είναι η πιο συγκλονιστική.

Ένας συνεργάτης των Γερμανών (υπήρξαν δυστυχώς κι αυτοί) είχε καρφώσει έναν χωριανό, Φραγκή με τ’ όνομα, ότι είχε στο σπίτι του όπλα που προορίζονταν για τους αντάρτες. Ήρθαν οι Γερμανοί στο χωριό, μαζέψανε όλο τον κόσμο και τον κλείσανε στο σχολείο, και αυτοί πήγανε στο σπίτι του Φραγκή, άνω κάτω το κάνανε, μέσα έξω, στο στάβλο, στο κοτέτσι, σκάψανε το πατητήρι, σπάσανε τα λαδοπίθαρα, μέχρι τα κεραμίδια βγάλανε από τη στέγη, μα το μόνο που βρήκανε ήταν ένας σκουριασμένος γκρας, ενθύμιο του παππού του από τον Μακεδονικό Αγώνα.

Πήρανε λοιπόν οι Γερμανοί τον Φραγκή και τον πήγανε λίγο πιο έξω από το χωριό, στο λεγόμενο «Κοινοτικό Πηγάηδι». Εκεί τον ανάγκασαν να ανεβαίνει και να κατεβαίνει σε ένα στρατιωτικό φορτηγό, κι ένας τον χτυπούσε με το βούρδουλα όταν ανέβαινε, κι ένας με το κοντάκι του όπλου όταν κατέβαινε, και τον βασανίζανε να τους πει πού έχει κρυμμένα τα όπλα.

Σαράντα φορές τον ανεβάσανε και σαράντα τον κατεβάσανε, ένα σακί σάρκες τον είχανε καταντήσει από το ξύλο. Γύρω γύρω είχε μαζευτεί το χωριό (ήταν εκεί και η δασκάλα μου) και έβλεπαν το θλιβερό θέαμα, αλλά πού να πλησιάσει κανείς· μια κάνη σημάδευε προς το μέρος τους.

Ξεχώρισε τότε μέσα από το φοβισμένο πλήθος μια γυναίκα με ένα κύπελο νερό στο χέρι. Με σταθερό βήμα προχώρησε προς τον Φραγκή, «Ράους! Ράους!», γρύλισε ο Γερμανός με το όπλο στραμμένο απάνω της. «Ίντα ράους και ξεράους» του λέει σαν να μάλωνε το δικό της παιδί, «θα τονε σκοτώσετε που θα τονε σκοτώσετε, να μην έχετε σκιας το κρίμα πως επήγε διψασμένος». Άπλωσε αργά το άλλο χέρι της, παραμέρισε την κάνη του όπλου σαν να ήταν κλαδί που της έφραζε το δρόμο, και προχώρησε προς τον Φραγκή χωρίς να κοιτάξει πίσω της.

Δεν ξέρουμε τι κατάλαβε ο Γερμανός στρατιώτης, αλλά την άφησε να περάσει, την άφησαν και οι άλλοι να πλησιάσει στο αυτοκίνητο. Έφερε το κύπελο στα χείλη του Φραγκή, μα αυτός ούτε να πιει δεν μπορούσε. Την κοίταξε μόνο αμίλητος, και τα μάτια του ήταν γεμάτα δάκρυα και αίμα.

Τον πήρανε ύστερα τον Φραγκή οι Γερμανοί, τον πήγαν αλλού και τον εκτέλεσαν. Κι όταν οι χωριανοί ρωτήσανε μετά τη γυναίκα με το κύπελο «Μα καλά δε φοβήθηκες;», «Η καρδιά μου το ξέρει» τους είπε, «αλλά και το μαχαίρι στο λαιμό να μου έχουνε, εγώ το σωστό θα το κάμω».

Σκληρή ιστορία, θα μου πείτε. Πολύ σκληρή μάλιστα για να τη λες σε παιδιά δέκα χρονών. Μα εμένα μου αρέσει να τη θυμούμαι όποτε πρέπει να πάρω μια σημαντική απόφαση. Κι ας μην έχω ̶ ευτυχώς ̶ μια κάνη να με σημαδεύει.

Υ.Γ. Ο καταδότης εισέπραξε αργότερα το μισθό της προδοσίας του, και μάλιστα εις διπλούν: Τον σκότωσαν οι Γερμανοί όταν χάλασε η συνεργασία τους. Αλλά και οι χωριανοί του τον σβήσανε από τις κουβέντες τους. Όπως το λέει ο φίλος Κώστας Καργάκης με άψογους δεκαπεντασύλλαβους για τη μοίρα του δωσίλογου: Μπροστά και πίσω ο θάνατος καρτέρι τού ’χει στήσει, / από μαχαίρι και ντροπή θα διπλοθανατήσει.

 *Λίγα λόγια για τον Βασίλη Ορφανό:

Ο Βασίλης Ορφανός είναι εκπαιδευτικός – ψυχολόγος.

Με σπουδές στην Παιδαγωγική Ακαδημία Ηρακλείου, στο Πανεπιστήμιο Paris V- Rene Descartes (maitrise και D.E.A. Ψυχολογίας) και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (πτυχίο Βυζαντινού και Νεοελληνικού Τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής). Υπηρέτησε στην εκπαίδευση ως δάσκαλος Δημοτικού, ως καθηγητής γαλλικής και ως καθηγητής ψυχολογικών και παιδαγωγικών μαθημάτων σε σχολές επιμόρφωσης δασκάλων και νηπιαγωγών. Έχουν δημοσιευθεί άρθρα του για παιδαγωγικά, ψυχολογικά και φιλολογικά θέματα.

Έχει ασχοληθεί συστηματικά με την Ψυχανάλυση λακανικής κατεύθυνσης. Το 2014 εκδόθηκε από τη Βικελαία Βιβλιοθήκη το βιβλίο του "Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό ιδίωμα"

Σχόλια