Απόψεις

Οι νέοι θεσμοί της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας

Η Ελλάδα, στο πλαίσιο της ενεργητικής, πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, που εφαρμόζει τα τελευταία τρία χρόνια, έχει καθιερώσει τους θεσμούς των τριμερών και τετραμερών Συνόδων Κορυφής και συναντήσεων, με μόνιμα πλέον χαρακτηριστικά, στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, πέρα από τη Σύνοδο Κορυφής των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Γράφει η Χρυσάνθη Καμπουράκη*

Έχει δημιουργηθεί ένας μόνιμος μηχανισμός, που συντονίζεται από τα υπουργεία Εξωτερικών, για την πρακτική προώθηση των σχεδιασμών των συνεργαζόμενων κρατών. Αναδεικνύεται διευρυμένη και πολυδιάστατη η συνεργασία της Ελλάδας με τις χώρες των περιοχών αυτών, εξυπηρετούνται κοινοί στόχοι, αμοιβαία συμφέροντα και προάγονται η σταθερότητα και η ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.

Η Ελλάδα ενισχύει το γεωπολιτικό ρόλο της, τη διπλωματική ισχύ της και ανάγεται σε πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας, σε ένα ιδιαίτερα αποσταθεροποιημένο χώρο.

Ακολουθώντας μια πολιτική ευθύνης και πρωτοβουλιών, επιλέγει τη στρατηγική διακρατική προσέγγιση και τον γόνιμο διάλογο αντιμετώπισης των προβλημάτων, διεκδίκησης δικαιωμάτων και υπεράσπισης του Διεθνούς Δικαίου, ως αξιόπιστος και αξιόμαχος σύμμαχος και εταίρος. Χτίζει συμμαχίες, ενισχύει τους δεσμούς φιλίας και προωθεί οικονομικές και πολιτισμικές συνέργειες έξω από τον ευρωπαϊκό χώρο, με τα γειτονικά κράτη της Ανατολικής Μεσογείου, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, την Ιορδανία και την Κύπρο, με την οποία στήνουν, ως κράτη-μέλη της Ε.Ε., γέφυρες επικοινωνίας των χωρών της Μέσης Ανατολής με την Ευρώπη. Οι επαφές αυτές μεταξύ μελών των κυβερνήσεων έχουν την υποστήριξη των ΗΠΑ και της Ε.Ε., η οποία θα χρηματοδοτήσει και ένα μέρος των σχεδιαζόμενων υποδομών. Στις επαφές, τους απασχολούν οι περιφερειακές εξελίξεις, οι σημερινές προκλήσεις, το προσφυγικό, το συριακό, το παλαιστινιακό και το κυπριακό ζήτημα, και ταυτόχρονα οι οικονομικές και επιστημονικές συνέργειες. Υπογράφουν συμφωνίες αμοιβαίων ενδιαφερόντων και οφελών, καθώς και διακηρύξεις κατά της τρομοκρατίας, κατά των συρράξεων και της φτώχιας, που ενισχύουν τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές.

Στην κορυφή της ατζέντας των συναντήσεων αυτών τοποθετείται η ενεργειακή συνεργασία, που αφορά στην αξιοποίηση και τη μεταφορά του φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής Μεσογείου στην Ευρώπη μέσω της Ελλάδας, η οποία ανάγεται σε ενεργειακό κόμβο με πολλαπλά οικονομικά και γεωστρατηγικά οφέλη. Πιο συγκεκριμένα, κατά την 3η τριμερή, τον Ιούνιο του 2017, στη Θεσσαλονίκη - η πρώτη είχε πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο του 2016 στη Λευκωσία και η δεύτερη τον Δεκέμβριο του 2016 στην Ιερουσαλήμ - η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ υπέγραψαν την ιστορική συμφωνία κατασκευής του αγωγού East Med, μια επανάσταση στον τομέα της ενέργειας, μεταφοράς φυσικού αερίου από Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα στην Ευρώπη. Τότε αποφασίστηκε επίσης η μελέτη και η κατασκευή του υποθαλάσσιου, ηλεκτρικού καλωδίου EuroAsia Interconnector, για την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα, καθιστώντας την Κρήτη ενεργειακά αυτόνομη. Η επόμενη τριμερής Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου φιλοξενήθηκε τον Νοέμβριο του 2017 στη Λευκωσία, ενώ η τριμερής με την Ιορδανία έγινε τον Ιανουάριο του 2018.

Η Κρήτη, ως εμπορικό και πολιτισμικό κέντρο της Μεσογείου, ως σημαντικός ενεργειακός πυλώνας, με σπουδαίο γεωστρατηγικό ρόλο και γέφυρα μεταξύ των τριών χωρών, ήταν ο οικοδεσπότης της 6ης τριμερούς Συνόδου Κορυφής Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου στην Ελούντα, την περασμένη Τετάρτη 10 Οκτωβρίου. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας, ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Φατάχ Αλ Σίσι, συνοδευόμενοι από τους υπουργούς Εξωτερικών και Ενέργειας, συζήτησαν το ενεργειακό μέλλον των χωρών τους, με αιχμή την έρευνα και εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, τους αγωγούς και την οριοθέτηση της ΑΟΖ, στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας. Το δε υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο EuroAfrica Interconnector διασύνδεσης Αιγύπτου-Κύπρου-Ελλάδας με ηλεκτρικά δίκτυα της Ευρώπης τονίστηκε ότι θα μπορούσε να συνδεθεί με το EuroAsia, που προβλέπει διασύνδεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας, συμμετέχοντας με αυτόν τον τρόπο και η Αίγυπτος στους ενεργειακούς αυτούς σχεδιασμούς, που διαμορφώνουν έναν ισχυρό ενεργειακό χάρτη. Τους απασχόλησαν επιπλέον θέματα οικονομικής συνεργασίας και ασφάλειας, αλλά και οι πολλαπλές κρίσεις που ταλανίζουν την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Στις διμερείς επαφές των αντιπροσωπιών Ελλάδας-Αιγύπτου υπογράφτηκαν συμφωνίες αύξησης των ελληνικών εξαγωγών και των ελληνικών επενδύσεων στην Αίγυπτο, που ευνοούνται από την κατασκευή της δεύτερης Διώρυγας του Σουέζ και τη δημιουργία του “νέου Καΐρου”. Εστίασαν οι τρεις αποστολές στη διευρυμένη συνεργασία τους στην οικονομία, την ψηφιακή πολιτική και το περιβάλλον και υπέγραψαν τριμερή μνημόνια συνεργασίας, που αφορούν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στις επενδύσεις, στις μεταφορές, στην τεχνική συνεργασία των τελωνείων, στην τεχνογνωσία και στην εκπαίδευση.

Η Αίγυπτος, σημειωτέον, μετά και την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων, μεγαλύτερων από εκείνων του ZOP, παίζει “αναντικατάστατο”, πρωταγωνιστικό ενεργειακό ρόλο στην περιοχή, ενώ πρόσφατα η Αίγυπτος και η Κύπρος υπέγραψαν συμφωνία κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου σύνδεσης των κοιτασμάτων τους. Παράλληλα η Ελλάδα και η Αίγυπτος στηρίζουν την Κύπρο στην αξιοποίηση της ΑΟΖ και τις εξορύξεις, «έναντι οποιασδήποτε απειλής», αποδοκιμάζοντας τις τουρκικές προκλήσεις και την παραβίαση των διεθνών συνθηκών, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου στην ενεργειακή ασφάλεια και στο παγκόσμιο εμπόριο. Στο Κυπριακό θέμα τάχθηκαν υπέρ μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης, στο Συριακό υπέρ μιας πολιτικής λύσης και στην ανάγκη αποκατάστασης της σταθερότητας στη Λιβύη. Αναγνωρίστηκε ακόμα η ανάγκη συνεργασίας των χωρών προέλευσης, διέλευσης και προορισμού των προσφύγων για την αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος και κρίθηκε κρίσιμης σημασίας η σχέση Ενωμένης Ευρώπης και Αιγύπτου, συμφωνώντας να στηριχτεί η σύγκληση Συνόδου Κορυφής Ε.Ε.-Αραβικού Συνδέσμου στην Αίγυπτο τον Φεβρουάριο.

Αποφασίστηκε επιπρόσθετα η δημιουργία μόνιμης Γραμματείας της τριμερούς συνεργασίας, με έδρα την Κύπρο, για τον καλύτερο συντονισμό των δράσεών τους, καθώς επίσης η δημιουργία νέων σχημάτων συνεργασίας με τρίτες χώρες. Ο Έλληνας πρωθυπουργός πρότεινε η Κρήτη να αποτελεί μόνιμο τόπο συνάντησης, λόγω του κομβικού ενεργειακού και της γεωστρατηγικής αξίας της στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη.

Επομένως η ελληνική πολιτική ηγεσία με τα διακρατικά σχήματα συνεργασίας, που προωθεί, αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, η οποία παίζει κρίσιμο, αναβαθμισμένο ρόλο στις διακρατικές επαφές, μέσα από πρωτοποριακές πρωτοβουλίες εκσυγχρονισμού και συνανάπτυξης, ενισχύοντας το διεθνές κύρος της, σχεδιάζοντας με όραμα, τόλμη και ρεαλισμό το μέλλον της.

* Η Χρυσάνθη Καμπουράκη μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής ΣΥΡΙΖΑ Ηρακλείου και διαμερισματική σύμβουλος του Δήμου.

Σχόλια