Αγαπητερές αναγνώστριες, αγαπητεροί αναγνώστες «ώρα σας καλή»!!!
Με μια λέξη από την μπαινάμικη κρητολαλιά μας πλάθουμε μια μαντινάδα:
Μ’ άλογο γιοργαλίδικο θα βγω να σεργιανίσω,
ν’ αποθαμάξω να χαρώ τον κόσμο που θ’ αφήσω.
Η λέξη που επιλέχτηκε και θα “ξεκαρπουλίσουμε” από τη σημερινή μας μαντινάδα είναι η λέξη γιοργαλίδικο, άλογο γιοργαλίδικο. Το μικρόσωμο κρητικό άλογο με το χαρακτηριστικό βάδισμα, τον τριποδισμό, βάδισμα το οποίο είναι πολύ άνετο για τον αναβάτη, δεν τον τραντάζει, δεν τον ταρακουνεί καθόλου. Η λέξη γιοργαλίδικο παράγεται από την τουρκ. Yorga που σημαίνει τον τριποδισμό. Λέγοντας τριποδισμό εννοούμε εκείνο το βάδισμα του αλόγου που όταν περπατά σηκώνει τα δύο δεξιά και κατόπιν τα δύο αριστερά πόδια του. Βάδισμα σε δύο χρόνους. Ο τριποδισμός ονομάζεται και πλαγιοτροχασμός.
Διαφορετικό βάδισμα ο τριποδισμός, διαφορετικό ο τροχασμός. Κατά τον τροχασμό το άλογο κινεί τα δύο διαγώνια πόδια του ταυτόχρονα. Με τον τριποδισμό, επαναλαμβάνουμε, κινούνται τα δύο δεξιά πόδια και μετά τα δύο αριστερά. Μ’ αυτό τον ιδιαίτερο τρόπο βαδίσματος παρέχεται ασφάλεια και για το άλογο και για τον αναβάτη, διότι δεν υπάρχουν πολλοί κραδασμοί. Ο χαρακτηριστικός αυτός τρόπος βαδίσματος δίδει τη δυνατότητα στο γιοργαλίδικο άλογο να μη συναντά ιδιαίτερες δυσκολίες στην ανάβασή του στ’ ανάπλαγα των κρητικών βουνών ακόμη κι αν είναι κακοτράχαλα. Λέγεται ότι ο αναβάτης γιοργαλίδικου αλόγου μπορούσε να κρατεί στο χέρι του ένα γεμάτο ποτήρι νερό και να διανύσει ικανή απόσταση χωρίς να χυθεί σταγόνα. Ο τριποδισμός είναι κληρονομικό χαρακτηριστικό.
Η συγκεκριμένη αυτή ράτσα, το κρητικό άλογο, ζει στο νησί εδώ και χιλιάδες χρόνια. Πιθανόν να είναι και η αρχαιότερη ευρωπαϊκή ράτσα, καθώς εκτρέφεται από την προμινωική εποχή. Το γιοργαλίδικο ή γεωργαλίδικο άλογο λέγεται και μεσαρίτικο άλογο, καθώς προέρχεται από την περιοχή της Μεσαράς, αλλά διαδόθηκε και σε άλλες περιοχές της Κρήτης. Είναι γνωστό ότι αγαπήθηκε και για τα χαρακτηριστικά και τον χαρακτήρα του, αλλά και για την αντοχή του και τη συνδρομή του σε εργασίες από τη μινωική εποχή.
Το γιοργαλίδικο είναι μικρόσωμο άλογο με 1,40 ως 1,60 μ. ύψος, λεπτό είναι το κεφάλι και τα πόδια του, αδύνατος ο λαιμός του, η χαίτη του πλούσια και μακριά η ουρά του. Το χρώμα του είναι σκούρο καφέ ή γκριζωπό. Το μυώδες σώμα του το καθιστά αρκετά ανθεκτικό και αρκετά γιοργαλίδικα άλογα στάλθηκαν στο μέτωπο της Αλβανίας κατά τον πόλεμο του ’40 στα βουνά και στις λαγκαδιές των μαχών και πρόσφεραν εξαιρετική συνδρομή στους ηρωικούς αγωνιστές, τους αγωνιστές του «ΟΧΙ», που αντιπατούσαν σθεναρά στην εισβολή του φασισμού στην πατρίδα μας.
Στους περαζούμενους καιρούς ήταν ο βασικός πιστός και απαραίτητος συνεργάτης των ανθρώπων της εξοχής και της εργασίας. Στις μέρες μας εκτρέφεται όχι για «παροχή εργασιών», αλλά για λόγους επίδειξης σε αγώνες ιππασίας και συντροφιάς και κατ’ αυτόν τον τρόπο διαιωνίζεται η πανάρχαια αυτή ράτσα. Σημαντικές υπηρεσίες στη διαιώνιση του είδους προσφέρουν ιππικοί σύλλογοι με την εκτροφή τους και τη συμμετοχή τους σε αγώνες επίδειξης και θα ήταν βέβαια κρίμα αν εξαφανιζόταν η πανάρχαια αυτή ράτσα του κρητικού αλόγου, που θα μπορούσε να διατυπωθεί η άποψη ότι αποτελεί τμήμα της κληρονομιάς μας.
Μ’ άλογο γιοργαλίδικο θα βγω να σεργιανίσω
ν’ αποθαμάξω να χαρώ τον κόσμο που θ’ αφήσω.
Με το καλό να ξανανταμώσομε!
Σε όλες και σε όλους σας εύχομαι το καλό σας
’σαμέ την άλλη τη βολά ακριβοχαιρετώ σας!!!!!
