Γράφει η Μαρία Γιαμπουλάκη*
Η υγεία, η οικονομική παραγωγικότητα, η κοινωνική συνοχή, η ατομική πορεία ζωής σχετίζονται με την ευημερία και την ευζωία με μία σχέση αμφίδρομη. Η οικονομική αβεβαιότητα, ο μετασχηματισμός της εργασίας, η γεωπολιτική αστάθεια και οι δυσλειτουργίες που έχουν προκύψει μαζί με τις ευκαιρίες της τεχνολογικής ανάπτυξης, αποτελούν σύγχρονες προκλήσεις για τους νέους.
Στη διεθνή βιβλιογραφία η ευζωία και η ευημερία των νέων σχετίζονται με ένα εύρος διαφορετικών παραγόντων οι οποίοι αφορούν την καλή υγεία και διατροφή, τις θετικές αξίας και τις προσωπικές σχέσεις, τη σύνδεση με την κοινότητα, την ασφάλεια και το υποστηρικτικό περιβάλλον, την μάθηση και την εκπαίδευση. Επιπλέον, σημαντική συνεισφορά στην ευημερία των νέων έχει η καλλιέργεια σημαντικών δεξιοτήτων και χαρακτηριστικών προσωπικότητας που βοηθούν το άτομο ν’ αντιμετωπίζει τις προκλήσεις αλλά και να διαμορφώνει, στο βαθμό που αυτό εξαρτάται από τον ίδιο, την προσωπική του πορεία ζωής. Η ανθεκτικότητα και η προσαρμοστικότητα, η αυτονομία στη λήψη αποφάσεων, η επιμονή στους στόχους και η κριτική σκέψη είναι μεταξύ των βασικών παραγόντων που συμβάλλουν στην ευζωία του ατόμου.
To ευρωπαϊκό έργο ERASMUS+ με τίτλο WellMe στοχεύει στη βελτίωση της ευημερίας και της ψυχικής υγείας των νέων, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους που ζουν σε αγροτικές και μικρές τοπικές κοινότητες. Η αποστολή του έργου είναι να ενδυναμωθούν οι νέοι με τις γνώσεις, τα εργαλεία και τις ευκαιρίες που χρειάζονται για να χτίσουν ανθεκτικότητα, να καλλιεργήσουν τη δημιουργικότητά τους και να ευδοκιμήσουν τόσο προσωπικά όσο και κοινωνικά.
Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου πραγματοποιήθηκε έρευνα, η οποία εξέτασε την ευζωία και την ευημερία των νέων σε τέσσερις Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα. Κάποια από τα συμπεράσματα της έρευνας, η οποία λόγω μικρού δείγματος έχει κάποιους περιορισμούς είναι ότι η οικογένεια παραμένει -αν όχι ο κρισιμότερος- ένας από τους κρισιμότερους παράγοντες ανθεκτικότητας και υποστήριξης. Η έρευνα εξέτασε την ευζωία των νέων στην Ελλάδα, την Πολωνία, την Κύπρο και την Ισπανία και κάποια εκ των συμπερασμάτων είναι:
Η Πολωνία επιτυγχάνει την υψηλότερη συνολική βαθμολογία ευημερίας (103,4/125) σε αντίθεση με την Ελλάδα η οποία καταγράφει τη χαμηλότερη συνολική βαθμολογία ευημερίας (96,8/125) και ιδιαίτερα χαμηλές βαθμολογίες στις διαστάσεις «Μάθηση και Δεξιότητες» (17,2/25), κάτι που συνάδει με τις τεκμηριωμένες προκλήσεις στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μετά την παρατεταμένη οικονομική κρίση.
Οι νέοι παραμένουν ανθεκτικοί στην Ελλάδα
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο από την έρευνα είναι ότι παρότι η Ελλάδα συγκεντρώνει την χαμηλότερη βαθμολογία στην ευζωία, οι βαθμολογίες που συγκέντρωσε στις διαστάσεις «Ενεργητικότητα και Ανθεκτικότητα» (20,1/25) παραμένουν σχετικά ισχυρές, υποδηλώνοντας ότι οι ψυχολογικοί πόροι λειτουργούν ως προστατευτικό φράγμα έναντι των δυσμενών οικονομικών συνθηκών.
Ένα επιπλέον στοιχείο που κρίνεται αξιόλογο είναι ότι η «Ασφάλεια και το Υποστηρικτικό Περιβάλλον» παρουσιάζει αξιοσημείωτα σταθερές υψηλές βαθμολογίες σε όλες τις χώρες και αποτελεί τη μόνη διάσταση χωρίς στατιστικά σημαντικές διακρατικές διαφορές. Αυτή η καθολική ισχύς υποδηλώνει ότι τα συστήματα υποστήριξης από την οικογένεια και την κοινότητα παραμένουν ισχυρά σε διάφορα ευρωπαϊκά πλαίσια.
Τέλος, η υγεία και η διατροφή αναδείχθηκε ως μια καθολική ευπάθεια, καταγράφοντας τις χαμηλότερες ή σχεδόν χαμηλότερες βαθμολογίες και στις τέσσερις χώρες, γεγονός που υποδηλώνει συστηματικές περιφερειακές προκλήσεις που υπερβαίνουν τα εθνικά πολιτικά πλαίσια.
Η συγκεκριμένη έρευνα έχει γίνει επιστημονική δημοσίευση με τίτλο «Youth Wellbeing Across Four European Countries: A Comparative Cross-National Analysis of Multidimensional Development Patterns» και οι αναγνώστες που επιθυμούν μπορούν να διαβάσουν περισσότερα στο συγκεκριμένο επιστημονικό άρθρο.
Συμπερασματικά, αν δεχθούμε ότι η ευζωία και η ευημερία αποτελούν τον στόχο κάθε κοινωνίας τότε ένα ολιστικό πλαίσιο πολιτικών και δράσεων, που δεν έχει λάβει υπόψιν την υπάρχουσα οικογενειακή και κοινωνική υποστήριξη, θα πρέπει να σχεδιαστεί προκειμένου ο στόχος να επιτευχθεί. Η ολιστική προσέγγιση θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με οριζόντιες και κάθετες συνεργασίες εμπλεκόμενων φορέων. Οι μεμονωμένες, αποσπασματικές και ασύνδετες πολιτικές δεν επιτυγχάνουν την ενίσχυση της ευζωίας των νέων.
Στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθεί ενημερωτική εκδήλωση την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου στις 17:30 στο HUB του Επιμελητηρίου Ηρακλείου (Κορωναίου 14, Ηράκλειο) με ελεύθερη είσοδο. Εταίρος στο συγκεκριμένο έργο από την Ελλάδα, είναι το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης «Ευρωπαϊκή Πρόοδος»
*Η Μαρία Γιαμπουλάκη είναι η διαχειρίστρια του έργου για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Προόδου.
