Την 16η Ιουλίου 2026, η βρετανική κυβέρνηση ολοκλήρωσε την εθνικοποίηση της British Steel, φέρνοντας τον κρίσιμο χαλυβουργικό κλάδο υπό κρατικό έλεγχο για πρώτη φορά από την ιδιωτικοποίησή του επί Θάτσερ το 1988. Η κίνηση αυτή, που επισημοποιήθηκε με τη βασιλική κύρωση του νόμου Steel Industry (Nationalisation) Act 2026, αποτελεί μια ιδεολογικοπολιτική στροφή με τεράστιες προεκτάσεις — και μια τρανταχτή απόδειξη της υποκρισίας που διέπει τη δυτική ρητορική και προπαγάνδα.
Από τη Θάτσερ στην εθνικοποίηση
Η ιστορική ειρωνεία είναι ασύλληπτη. Επί δεκαετίες, το Ηνωμένο Βασίλειο υπήρξε ο παγκόσμιος θεματοφύλακας της αποκρατικοποίησης. Η Θάτσερ πούλησε όχι μόνο τον χάλυβα, αλλά και την ύδρευση, την αποχέτευση, τον ηλεκτρισμό, το φυσικό αέριο, τις τηλεπικοινωνίες και τις αερομεταφορές. Το ιδεοληπτικό δόγμα ήταν σαφές: «το κράτος είναι αναποτελεσματικό ως επιχειρηματίας, η αγορά γνωρίζει καλύτερα».
Σήμερα, η ίδια χώρα εθνικοποιεί. Και το κάνει επικαλούμενη την «εθνική ασφάλεια» — την ίδια αόριστη δικαιολογία που χρησιμοποιείται συστηματικά για να δικαιολογηθούν κάθε τέτοιου είδους παρεμβάσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο, την απαλλοτρίωσε βίαια, αγνοώντας το γεγονός ότι η κινεζική (τέως πλέον ιδιοκτήτης) Jingye Group είχε εισφέρει κεφάλαια για να τη διατηρήσει σε λειτουργία, διασώζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας εντός του ΗΒ.
…Κα η Αγγλική επίκληση περί «αντικομουνισμού»;
Εδώ έγκειται το μέγα παράδοξο: η Δύση, και ειδικότερα το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει καλλιεργήσει επί δεκαετίες έναν επιδερμικό, σχεδόν υστερικό αντικομμουνισμό. Η Κίνα χαρακτηρίζεται ως απειλή, ως «κομμουνιστική», ως «σύμμαχος της Ρωσίας» — και πάνω σε αυτή τη ρητορική οικοδομείται μια ολόκληρη ιδεολογική μονομέρεια.
Όταν, όμως, πρόκειται για τα συμφέροντα της αστικής τάξης -των ολιγαρχών- το ιδεολογικό προσωπείο πέφτει. Η εθνικοποίηση —το κατεξοχήν «σοσιαλιστικό» εργαλείο— γίνεται αποδεκτή χωρίς δεύτερη σκέψη. Όχι για το καλό του λαού, ούτε για την δήθεν προστασία της εγχώριας παραγωγής. Προφάσεις εν αμαρτίαις… Στόχος τους να τροφοδοτηθεί η αμυντική βιομηχανία και με τον βρετανικό χάλυβα. Τώρα θα υπάρξει αύξηση της ζήτησης λόγω και του επανεξοπλισμού της Ευρώπης και της αυξημένης συμμετοχής των Κρατών που τους επιβλήθηκε από Τραμπ και ΝΑΤΟ.
Όπως όμως δήλωσε το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου, η βρετανική πλευρά, «αγνοώντας τη σημαντική συμβολή της Jingye στην οικονομία και την κοινωνία της, ανέλαβε και εθνικοποίησε βίαια την εταιρεία στο όνομα της εθνικής ασφάλειας». Η κίνηση αυτή «υπονόμευσε σοβαρά τα νόμιμα δικαιώματα της Jingye και μείωσε δραστικά την εμπιστοσύνη των κινεζικών επιχειρήσεων στις επενδύσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο». Ας θυμούνται εκεί στο ΗΒ
Το ιστορικό προηγούμενο
Σήμερα, το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθεί τον ίδιο δρόμο. Η British Steel, η οποία έχανε καθημερινά 700.000 λίρες επί Jingye και η διατήρηση της λειτουργίας της κόστιζε στο βρετανικό κράτος πάνω από 1,3 εκατομμύρια λίρες ημερησίως, κρίθηκε «ζωτικής εθνικής σημασίας». Όχι επειδή ήταν κερδοφόρα, αλλά επειδή η απώλειά της θα καθιστούσε τη Βρετανία «έρμαιο των διεθνών αγορών».
Τι προηγήθηκε -τι θα ακολουθήσει
Η κίνηση της Εθνικοποίησης εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική επανεξοπλισμού (Re Arm), η οποία απαιτεί τον αναπροσανατολισμό των βιομηχανιών και της ΜΒ, αλλά και της Ευρώπης. Το βρετανικό κράτος, μέσω της Steel Strategy του Μαρτίου 2026, δεσμεύεται για επενδύσεις ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων λιρών, με στόχο το 50% του χάλυβα που χρησιμοποιείται στη χώρα να παράγεται εγχώρια. Λησμονούν βέβαια ότι η Κίνα, η οποία ελέγχει την παγκόσμια τιμή του χάλυβα μέσω υπερπαραγωγής, πιθανόν και να πιέσει οικονομικά τη νέα κρατική βρετανική βιομηχανία.
θα πρέπει να εισάγουν το υπόλοιπο σε τιμές.
Αν η Κίνα περιορίσει τις εμπορικές συναλλαγές με το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) ως αντίποινα για την εθνικοποίηση του βρετανικού χάλυβα, το ΗΒ θα υποστεί σημαντικά μεγαλύτερη και βαθύτερη δομική (ποιοτική) ζημιά μεσομακροπρόθεσμα. Αυτό γιατί η ασυμμετρία εξάρτησης και η φύση των ανταλλασσόμενων αγαθών ευνοούν το Πεκίνο. Ενδεικτικά
- Το ΗΒ εξαρτάται από την Κίνα για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών (και σπάνιων γαιών)και για την τεχνολογία μπαταριών.
- Τα βρετανικά εργοστάσια εξαρτώνται από κινεζικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Η εύρεση εναλλακτικών (near-shoring) απαιτεί χρόνια και θα αυξήσει το κόστος παραγωγής.
- Το City του Λονδίνου ενδεχομένως να χάσει την πρόσβαση στην αναπτυσσόμενη αγορά διαχείρισης πλούτου και ομολόγων της Ασίας.
Εν κατακλείδι μακροπρόθεσμα, η Κίνα μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει τις εισαγωγές από το ΗΒ στρεφόμενη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρισκόταν αντιμέτωπο με διαρθρωτικό πληθωρισμό, καθυστερήσεις στην τεχνολογική του ανάπτυξη και κρίση χρηματοδότησης στα πανεπιστήμιά του, τα οποία χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τα υψηλά δίδακτρα Κινέζων φοιτητών
Το πολιτικό επίδικο
Πού ήταν αυτή η «εθνική μέριμνα» όταν ιδιωτικοποιούνταν η ύδρευση, η αποχέτευση, ο ηλεκτρισμός και το φυσικό αέριο; Πού ήταν όταν τα δίκτυα ύδρευσης περνούσαν σε ιδιωτικά χέρια και οι λογαριασμοί εκτοξεύονταν; Η απάντηση είναι προφανής: η ιδεολογία είναι εύκαμπτη όταν εξυπηρετεί συγκεκριμένα συμφέροντα. Ο «αντικομμουνισμός» είναι απλώς ένα εργαλείο προπαγάνδας, ένα κάλυμμα για τον οικονομικό ιμπεριαλισμό.
Επίσης δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι καθώς «τρώγοντας έρχεται η όρεξη» η Βρετανική κοινωνία σύντομα θα θέση επιτακτικά το ζήτημα της κρατικοποίησης των τομέων ύδρευσης-αποχέτευσης-ηλεκτρισμού-Φυσικού αερίου. Δημιουργεί αυτή η εθνικοποίηση προηγούμενο και για όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες, τα πολιτικά κόμματα, τις κοινωνίες τους. Το κουτί της Πανδώρας άνοιξε
Η επιλογή και όλη διαδικασία της εθνικοποίησης της British Steel από το Ηνωμένο Βασίλειο αποκαλύπτει την πραγματική φύση του δυτικού δήθεν «αντικομουνισμού»: Όχι δεν είναι ιδεολογία, είναι τακτικισμός. Όταν οι ολιγάρχες που ελέγχουν το κράτος χρειάζεται δια των πολιτικών υπαλλήλων τους να προστατεύσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα, η εθνικοποίηση δεν είναι «σοσιαλιστική» — είναι «αναγκαία». Η υποκρισία των δυτικών ελίτ δεν γνωρίζει όρια. Και όσοι αναζητούν συνέπεια στη δυτική πολιτική σκέψη, μάλλον θα απογοητευτούν.
Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK)»
