Οι διακοπές δεν ήταν ποτέ δεδομένες για όλους. Πάντα υπήρχαν εκείνοι που δεν μπορούσαν να φύγουν, που έμεναν πίσω μετρώντας έξοδα, υποχρεώσεις και αντοχές.
Απλώς σήμερα, αυτή η κατηγορία μοιάζει να μεγαλώνει όλο και περισσότερο. Οι διακοπές, για πολλούς, θυμίζουν πια όνειρο θερινής νυκτός.
Κι αυτό το όνειρο γίνεται πραγματικότητα μόνο αν έχεις την τύχη να διαθέτεις “προικισμένους” φίλους με σπίτια σε παραθαλάσσιες περιοχές. Για όλους τους υπόλοιπους, η έννοια της απόδρασης έχει μετατραπεί σε δύσκολη εξίσωση.
Τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Ένα απλό ταξίδι σε κάποιο νησί μπορεί να κοστίσει όσο ένα αεροπορικό εισιτήριο για το εξωτερικό - αν όχι περισσότερο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η διαμονή αποτελεί έναν ακόμη βραχνά. Ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης ζητούν τιμές που δύσκολα ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα του μέσου Έλληνα.
Και ας πούμε ότι ξεπερνάς αυτά τα εμπόδια και φτάνεις στον προορισμό σου. Τότε και μόνο τότε συνειδητοποιείς ότι το κόστος δε σταματά εκεί. Η καθημερινή διατροφή, ένας καφές, ένα γεύμα σε μια ταβέρνα, ακόμη και τα βασικά έξοδα διαμονής, έχουν αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό που η ξεγνοιασιά δίνει τη θέση της στο συνεχές μέτρημα. Οι διακοπές, αντί να είναι περίοδος χαλάρωσης, καταλήγουν να είναι μια διαρκής άσκηση οικονομικής επιβίωσης και άγχους.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχουν και οι υποχρεώσεις που “τρέχουν” πίσω. Λογαριασμοί, δάνεια, ενοίκια, καθημερινές ανάγκες που δεν μπαίνουν σε παύση επειδή είναι καλοκαίρι. Για πολλούς, το βάρος αυτών των υποχρεώσεων είναι τόσο μεγάλο που δεν αφήνει καν το περιθώριο να σκεφτούν σοβαρά τις διακοπές. Η ιδέα και μόνο μοιάζει πολυτέλεια.
Αλλάξαν... τα διλήμματα
Πάνε οι εποχές που το δίλημμα ήταν «Σκιάθο να πάω ή Πάρο;». Πλέον, το ερώτημα έχει περιοριστεί δραματικά: «Μπορώ να φύγω έστω για ένα σαββατοκύριακο;».
Εάν η απάντηση είναι θετική, τότε η επιλογή είναι μία. Όσο πιο κοντά γίνεται, με όσο το δυνατόν λιγότερα έξοδα.
Ένα μικρό διάλειμμα, περισσότερο για να πεις ότι «έφυγες» παρά για να ξεκουραστείς πραγματικά. Και όχι αυτό δεν αφορά μόνο όσους ταξιδεύουν οικογενειακά, αφού ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση και για ένα μεγάλο μέρος της νεολαίας. Νέοι άνθρωποι που εργάζονται σκληρά “σεζόν”, όχι για να απολαύσουν τη ζωή, αλλά για να στηρίξουν την οικογένεια και να καλύψουν τα “σπασμένα” του χειμώνα. Γι’ αυτούς, οι διακοπές δεν είναι απλώς περιορισμένες, είναι ανύπαρκτες. Το καλοκαίρι περνά μέσα από βάρδιες, υπερωρίες και μια συνεχή προσπάθεια να κρατηθεί η ισορροπία.
Και αν οι νέοι δυσκολεύονται, τι να πει κανείς για τους συνταξιούχους; Σε έναν τόπο όπου καταφθάνουν συνταξιούχοι απ’ όλη την Ευρώπη για να απολαύσουν τον ήλιο, τη θάλασσα, οι Έλληνες συνταξιούχοι βρίσκονται σε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Με τις συντάξεις που λαμβάνουν, συχνά δεν έχουν τη δυνατότητα ούτε για ένα απλό τριήμερο στον κοντινότερο προορισμό. Είναι μια αντίθεση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
Και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια ακόμη πικρή διαπίστωση. Τα τουριστικά πακέτα που κλείνονται από το εξωτερικό για την Ελλάδα είναι συχνά πολύ φθηνότερα από αυτά που ζητούν τα ίδια ξενοδοχεία από τους Έλληνες. Ο ίδιος προορισμός, η ίδια υπηρεσία, διαφορετική τιμή - και μάλιστα σε βάρος των ντόπιων. Ένα φαινόμενο που γεννά εύλογα ερωτήματα και ενισχύει το αίσθημα αδικίας.
Οι πιο απλές επιλογές
Κάπως έτσι, η εικόνα των διακοπών αλλάζει. Αντί για οργανωμένα ταξίδια και πολυήμερες αποδράσεις, επιστρέφουμε σε πιο απλές, σχεδόν νοσταλγικές επιλογές. Καρπουζάκι στο μπαλκόνι ή μια κοντινή παραλία με την ομπρέλα, τα τάπερ και τα πλαστικά καρεκλάκια στο πορτμπαγκάζ. Ίσως τελικά εκεί να βρίσκεται και μια μορφή αυθεντικής χαράς, αλλά δεν παύει να είναι επιλογή ανάγκης και όχι ελευθερίας.
Άλλωστε, έτσι δε μεγαλώσαμε πολλοί από εμάς, κάπου εκεί στη δεκαετία του ’80; Με απλότητα, με λιγότερα, αλλά με μια αίσθηση ότι τα πράγματα προχωρούν μπροστά. Σήμερα, όμως, η αίσθηση είναι διαφορετική. Δεν πρόκειται για επιστροφή σε αξίες, αλλά για επιστροφή λόγω περιορισμών. Και αυτό αλλάζει εντελώς το νόημα. Και όχι σίγουρα προς το καλύτερο.
