Η 30ή Ιουνίου 2026 καταγράφεται στην ιστορία της παγκόσμιας πολιτικής οικονομίας ως η ημέρα που το εταιρικό κεφάλαιο δημιούργησε το δικό του νόμισμα. Η ανακοίνωση του Open USD από 149 εταιρικούς κολοσσούς—συμπεριλαμβανομένων των Visa, Mastercard, BlackRock, Google, Stripe, Coinbase, BNY, Standard Chartered και Samsung—είναι μια τεχνολογική και χρηματοοικονομική καινοτομία, αλλά είναι η συσπείρωση του παγκόσμιου εταιρικού κατεστημένου για τη δημιουργία μιας παράλληλης, ιδιωτικής υποδομής εξουσίας, που παρακάμπτει τα κράτη, τις κεντρικές τράπεζες και τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Η Νέα Στρατηγική Εταιρικού Διεθνισμού
Το Open USD εγκαινιάζει μια νέα στρατηγική εταιρικού διεθνισμού. Πρόκειται για μια υπερεθνική συμμαχία εταιρικών συμφερόντων, η οποία λειτουργεί πέρα και πάνω από τα εθνικά σύνορα.
Η στρατηγική αυτή στηρίζεται σε τρεις πυλώνες. Πρώτον, στη συμμετοχική διακυβέρνηση: το Open USD διοικείται από το Open Standard, ένα ανεξάρτητο διοικητικό συμβούλιο που απαρτίζεται από τις ίδιες τις συμμετέχουσες εταιρείες. Δεύτερον, στη διανομή των εσόδων από τα αποθεματικά: τα κέρδη από τους τόκους των αμερικανικών ομολόγων επιστρέφονται στους συνεργάτες, αντί να καρπώνονται από έναν μοναδικό εκδότη. Τρίτον, στη μηδενική χρέωση έκδοσης και εξαργύρωσης, που καθιστά το σύστημα εξαιρετικά ελκυστικό για επιχειρήσεις κάθε μεγέθους.
Το μήνυμα που στέλνεται τόσο προς την Ουάσιγκτον όσο και προς τις υπόλοιπες πρωτεύουσες του κόσμου είναι σαφές: το πραγματικό αφεντικό δεν βρίσκεται στο Καπιτώλιο, αλλά στα διοικητικά συμβούλια των πολυεθνικών. Όταν το αμερικανικό δημόσιο χρέος προσεγγίζει τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια και το πολιτικό σύστημα αποδεικνύεται ανίκανο να το διαχειριστεί, το εταιρικό κεφάλαιο αναλαμβάνει δράση. Δεν ζητά άδεια. Δημιουργεί το δικό του νόμισμα, τους δικούς του κανόνες, τη δική του υποδομή.
Το Παγκόσμιο Εταιρικό Καρτέλ και η Διάσπαση των BRICS
Η πλέον εντυπωσιακή πτυχή του Open USD είναι η συμμετοχή εταιρειών από χώρες που ανήκουν ή συνεργάζονται με το μπλοκ των BRICS. Τράπεζες από τη Βραζιλία, τη Νότια Αφρική, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία και άλλες ασιατικές χώρες έχουν ενταχθεί στο δίκτυο.
Αυτό αποτελεί μια στρατηγική αποδόμησης του κράτους-έθνους από τα θεμέλιά του. Όταν η εγχώρια ελίτ μιας χώρας των BRICS κερδίζει από τη διανομή εσόδων του Open USD, τα συμφέροντά της μετατοπίζονται από το εθνικό κράτος προς το παγκόσμιο εταιρικό καρτέλ. Το μήνυμα προς τη Ρωσία και την Κίνα είναι κρυστάλλινο: «Μπορείτε να ελέγχετε τα εδάφη σας, αλλά εμείς ελέγχουμε μέρος των οικονομικών ροών και των επιχειρήσεών σας».
Παράλληλα, η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο επιστροφής στο σύστημα διακανονισμού σε δολάρια ΗΠΑ στο πλαίσιο μιας πιθανής οικονομικής συμφωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ, ενώ η Ινδία αντιστέκεται στην ώθηση για απο-δολαριοποίηση εντός των BRICS. Ακόμη και η Κίνα, παρά τη στρατηγική της για μείωση της έκθεσης σε δολάρια, βλέπει συνεργαζόμενες με τις δικές της εταιρείες να συμμετέχουν σε ένα σχήμα που ενισχύει την κυριαρχία του δολαρίου.
Ο Νέος Παγκόσμιος Καταμερισμός Εργασίας και οι Νέες Παραγωγικές Δυνάμεις
Το Open USD αποκτά το πραγματικό του νόημα όταν συνδεθεί με τον Νέο Παγκόσμιο Καταμερισμό Εργασίας και τις Νέες Ποιοτικά Παραγωγικές Δυνάμεις—μια έννοια που η Κίνα έχει θέσει στο επίκεντρο της στρατηγικής της για τη 15η Πενταετία (2026–2030).
Οι Νέες Ποιοτικά Παραγωγικές Δυνάμεις περιλαμβάνουν την Τεχνητή Νοημοσύνη, τους προηγμένους ημιαγωγούς, την κβαντική επιστήμη, τη βιοτεχνολογία, τα νέα υλικά και το 5G. Αυτοί είναι οι νέοι παραγωγικοί συντελεστές της εποχής μας. Ο έλεγχός τους—και η ικανότητα άντλησης αξίας από αυτούς—καθορίζει ποιος θα επιβάλει τους όρους του νέου παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας.
Το Open USD είναι το ψηφιακό λειτουργικό σύστημα πάνω στο οποίο θα διεξάγεται το παγκόσμιο εμπόριο γνώσης, δεδομένων και καινοτομίας. Είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου το εταιρικό καρτέλ ιδιοποιείται την άυλη αξία που παράγεται από τις νέες τεχνολογίες, κλειδώνοντας τον έλεγχο των υποδομών της γνώσης.
Η Θεωρία του ΑΕΠ Γνώσης και η Ιδιοποίηση της Κοινωνικής Γνώσης
Η θεωρία μου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος Γνώσης (ΑΕΠΓ) αποκτά εδώ τη μέγιστη αξία της. Το παραδοσιακό ΑΕΠ βλέπει στο Open USD μια νέα χρηματοοικονομική υπηρεσία. Το ΑΕΠΓ, αντίθετα, αποκαλύπτει τις τρεις διαστάσεις της αξίας που παράγεται:
Η άμεση παραγωγή γνώσης (Κ1)—η ανάπτυξη νέων πρωτοκόλλων, αλγορίθμων, έξυπνων συμβολαίων και κρυπτογραφικών μεθόδων—ιδιοποιείται από το καρτέλ. Οι τομείς έντασης γνώσης (Κ2)—τράπεζες, fintech, εμπόριο, υποδομές—ενοποιούνται υπό τον έλεγχό του. Και η κοινωνική γνώση και οι ανοιχτές υποδομές (Κ3)—η συνεργατική, συλλογική γνώση που παράγεται από την ευρεία συμμετοχή—εγκλωβίζεται σε ένα κλειστό, μονοπωλιακό πλαίσιο.
Πρόκειται για τη μετάβαση από το «προϊόν» στην «πλατφόρμα», από την ιδιόκτητη υπηρεσία στην ανοιχτή υποδομή—υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι η συμμετοχή επιτρέπεται μόνο σε όσους αποδέχονται τους όρους του καρτέλ. Το Open USD, δηλαδή, αποτελεί μια ιδιοποίηση της συλλογικής κοινωνικής γνώσης από τα μονοπώλια.
Η Προϊούσα Υποχώρηση του Έθνους-Κράτους
Η δημιουργία του Open USD σηματοδοτεί την κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας υποχώρησης του έθνους-κράτους. Η δυναμική που είχε αναπτυχθεί υπέρ του κράτους—ιδιαίτερα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με το μοντέλο του κράτους πρόνοιας και τον ρόλο του κράτους στην οικονομική ανάπτυξη—έχει αντιστραφεί. Οι αποφάσεις που παλαιότερα λαμβάνονταν σε κοινοβούλια και υπουργικά συμβούλια, λαμβάνονται πλέον σε διοικητικά συμβούλια πολυεθνικών.
Η παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού, την οποία ο Παπανδρέου περιέγραψε ήδη από το 1991, έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της: η διεθνοποίηση της αγοράς έχει μετατραπεί σε διεθνοποίηση της εξουσίας. Το Open USD είναι η ζωντανή απόδειξη ότι τα κράτη έχουν χάσει το μονοπώλιο του χρήματος—μια από τις θεμελιώδεις λειτουργίες της κρατικής κυριαρχίας.
Το ενδεχόμενο εμφάνισης εναλλακτικών ψηφιακών νομισμάτων
Η εταιρική κυριαρχία που εγκαινιάζει το Open USD δεν είναι, ωστόσο, μονόδρομος. Ήδη διαφαίνονται ενδείξεις ότι άλλοι τομείς της παγκόσμιας οικονομίας αναζητούν τις δικές τους εναλλακτικές.
Στον χώρο της ναυτιλίας, για παράδειγμα, η κυκλοφορία stablecoin της Παναμά με στόχο τις διασυνοριακές συναλλαγές, οι πρωτοβουλίες της GSBN για την tokenisation των φορτωτικών εγγράφων, αλλά και το ιρανικό «Hormuz Safe» για την ασφάλιση πλοίων μέσω κρυπτονομισμάτων, δείχνουν ότι ο τομέας της ναυτιλίας κινείται προς τη δημιουργία δικών του ψηφιακών εργαλείων. Ένα υποθετικό «Γαλάζιο» ψηφιακό νόμισμα, με αντίκρισμα ένα καλάθι νομισμάτων (δολάριο-ευρώ-γιουάν), θα μπορούσε να αποτελέσει μια εναλλακτική λύση, προσφέροντας στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις ένα ουδέτερο, σταθερό μέσο συναλλαγής, ανεξάρτητο τόσο από το εταιρικό καρτέλ του Open USD όσο και από τις πολιτικές των κεντρικών τραπεζών. Ιδού πεδίο για τον Ελληνικό Εφοπλισμό.
Αντίστοιχα, στον πρωτογενή τομέα παραγωγής, ένα «Πράσινο» ψηφιακό νόμισμα θα μπορούσε να συνδέσει παραγωγούς- καταναλωτές-βιομηχανία-εφοδιαστικές αλυσίδες σε ένα παγκόσμιο δίκτυο, με αντίκρισμα ένα ανάλογο καλάθι νομισμάτων ή ακόμη και μια δέσμη εμπορευμάτων.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορούν αυτές οι πρωτοβουλίες να αναπτυχθούν ως πραγματικές εναλλακτικές, ή θα απορροφηθούν και θα ενσωματωθούν στο παγκόσμιο εταιρικό καρτέλ;
Η Εταιρική Αυτοκρατορία VS Δημοκρατίας
Το Open USD είναι η εμπροσθοφυλακή μιας νέας εταιρικής αυτοκρατορίας. Δημιουργήθηκε για να αποφέρει στους μετόχους μερικά δισεκατομμύρια επιπλέον έσοδα, αλλά κυρίως για να διασφαλίσει ότι η μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία της γνώσης, των δεδομένων και της καινοτομίας θα ελέγχεται από ένα συγκεκριμένο καπιταλιστικό εταιρικό ολιγοπώλιο.
Το παγκόσμιο εταιρικό καρτέλ που συγκροτεί το Open USD, εφαρμόζοντας μια νέα στρατηγική εταιρικού διεθνισμού, επιχειρεί να ιδιοποιηθεί τις Νέες Ποιοτικά Παραγωγικές Δυνάμεις και να επιβάλει τον Νέο Παγκόσμιο Καταμερισμό Εργασίας σύμφωνα με τους δικούς του όρους. Αποκαλύπτουμε ότι η αξία που παράγεται—η γνώση, η συνεργασία, οι ανοιχτές υποδομές—ιδιοποιείται από τα μονοπώλια.
Η απάντηση σε αυτή την πρόκληση, όπως υποστήριξε ο Ανδρέας Παπανδρέου, δεν μπορεί να είναι η άρνηση της τεχνολογίας ή η απομόνωση. Μπορεί να είναι μόνο η διεκδίκηση του ελέγχου των υποδομών γνώσης μέσω δημόσιων, δημοκρατικών θεσμών. Ένα δημόσιο ψηφιακό νόμισμα, δημόσιες πλατφόρμες δεδομένων, δημόσια διαχείριση των υποδομών επικοινωνίας—αυτά είναι τα εργαλεία που μπορούν να αντισταθούν στην εταιρική αιχμαλωσία του κράτους.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό—και που ο Παπανδρέου άφησε ως πρόκληση—είναι αν οι σημερινές προοδευτικές δυνάμεις έχουν τη βούληση και τη δυνατότητα να απαντήσουν σε αυτό το νέο, υπερεθνικό εταιρικό καθεστώς, πριν αυτό κλείσει οριστικά τον κύκλο της κυριαρχίας του.
* Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK)»
