Αγαπητερές αναγνώστριες, αγαπητεροί αναγνώστες, «ώρα σας καλή»!!!
Με μια λέξη από την μπαινάμικη κρητολαλιά μας πλάθουμε μια μαντινάδα:
Τον νου μαζί με την καρδιά τον έχω συζεμένο,
σύντραμε ν’ αλωνέψομε τσ’ αγάπης το σπαρμένο.
Η λέξη που επιλέχτηκε και θα “ξεκαρπουλίσουμε” από τη σημερινή μας μαντινάδα είναι η λέξη “αλωνεύω”, αλλά και οι λέξεις “συζεύγω” και “σπαρμένο”.
Αλωνεύγω σημαίνει ότι βρίσκομαι στο αλώνι (το αρχαιοελληνικό αλώνιον) και αλωνίζω, δηλαδή ενεργώ να γίνει ο διαχωρισμός των καρπών των δημητριακών από τα στάχυα. Ο διαχωρισμός αυτός γίνεται σήμερα με τις σύγχρονες θεριζοαλωνιστικές μηχανές. Ο παραδοσιακός τρόπος απαιτούσε και σ’ αυτή την κοπιαστική γεωργική εργασία τη συνδρομή των ζώων (βοδιών, γαϊδουριών), καθώς και του βασικού εργαλείου αλωνίσματος, του βωλόσυρου. Μέρες ζεστές, με κάψα, απαιτούνταν για να πραγματοποιηθεί το αλώνισμα, οι λεγόμενες αλωνόμερες. Στις κλειστές αγροτικές κοινωνίες το αλώνισμα αποτελούσε βασικό πυλώνα, μιας και εξασφάλιζε τον καρπό για να παραχθεί το αλεύρι, να πορευτεί η διατροφή κι η ζήση. Η εργασία αυτή, το αλώνισμα, έγινε σάντολος-νονός για τον δεύτερο μήνα του καλοκαιριού, τον Ιούλιο ή Δευτερόλη, που επονομάστηκε και Αλωνάρης.
Πληθερές είναι οι θύμησες εκείνων που έζησαν και βίωσαν τ’ αλωνέματα που διατηρήθηκαν ως τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Καθισμένοι πάνω στον βωλόσυρο και τα άκακα τα βόδια να ακολουθούν ήρεμα, μπραγά, την κυκλική πορεία του αλωνιού και να υπενθυμίζουν κατ’ αυτόν τον τρόπο κι άλλους κύκλους της ζωής. Και κοντά στο αλώνι και κάποιο δέντρο που είχε φυτευτεί σκοπίμως για να χαρίζει τον παχύ τον ασκιανό στους, συμμετέχοντες στην ιερή εργασία του αλωνίσματος την ώρα που δε βρίσκονταν πάνω στον βωλόσυρο, καθώς οι θερμές του ήλιου ακτίνες δεν επέτρεπαν την πολύωρη παραμονή στον βωλόσυρο. Απαραίτητη και λίγη δροσιστική χαρά στη λάβρα του καλοκαιριού, που πρόσφερε το πήλινο σταμνί με το νερό του. Και, για να «περνά η ώρα», αστεία και πειράγματα, αθιβολές και σόρδινα συντρόφευαν και διασκέδαζαν την αλωνική πατούλια.
Στον μακρύ κατάλογο των αναμνήσεων του βωλόσυρου συγκαταλέγεται και η προσωπική μου, καθώς πάνω στον βωλόσυρο καθόμουν όταν ειδοποιήθηκα να πάω στο κοινοτικό τηλέφωνο, όπου πληροφορήθηκα την εισαγωγή μου στο γυμνάσιο, μετά από επιτυχείς εξετάσεις.
Η λ. “αλωνεύγω” έχει και μεταφορική σημασία. Στη φρ. «Δε γατέχεις είντα αλωνεύγεις» σημαίνει δεν ξέρεις τι λες, μιλείς απερίσκεπτα.
Λέμε επίσης ότι αλωνεύγει κάποιος όταν περιφέρεται άσκοπα εδώ κι εκεί.
Και ερχόμαστε στη λέξη “συζεύγω”. Τη σύνθετη λέξη από το συν + αρχ. ζεύγνυμι που σημαίνει βάζω κάτω από τον ίδιο ζυγό. Τα βόδια για να σύρουν τον βωλόσυρο πρέπει ασφαλώς να είναι δύο, ζευγάρι, κάτω από τον ζυγό που θα τα υποχρεώνει να ακολουθούν την ίδια πορεία στο αλώνι. Είναι συζεμένα για να επιτευχθεί ο σκοπός του αλωνίσματος.
«Το νου μαζί με την καρδιά τον έχω συζεμένο», λέει η σημερινή μας μαντινάδα, με μεταφορική σημασία, νους και καρδιά πάνε μαζί-μαζί, ταιριαστά και μόβουλα δηλαδή.
Το σπαρμένο που παράγεται από τη λ. σπέρνω δηλώνει όλα τα σιτηρά που έχουν σπαρθεί και όταν έρθει ο καιρός του αλωνίσματος έχουν θεριστεί και μεταφερθεί κοντά στο αλώνι, στοιβάζονται σε θημωνιές κάθε είδος χωριστά, μέχρι να έρθει η άγια ώρα να δώσουν στη φαμελιά τον ευλογημένο καρπό τους.
Με το καλό να ξανανταμώσουμε!!!
Σε όλες και σε όλους σας εύχομαι το καλό σας
’σαμέ την άλλη τη βολά ακριβοχαιρετώ σας!!!!!
