Σε αυτήν την απόσταση ανάμεσα στην πολιτική σκηνή και την κοινωνική πραγματικότητα αναδεικνύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος από τους δύο κόσμους καθορίζει τελικά τον άλλον;
Νέα κόμματα, παλιοί πρωταγωνιστές, συγκρούσεις, μεταγραφές και πολιτικά παιχνίδια και πολίτες που μετρούν ακρίβεια, χρέη, πλειστηριασμούς, ανασφάλεια και παιδιά που αναζητούν μέλλον μακριά από την πατρίδα τους.
Πολιτική που αλλάζει, αλλά δεν πείθει εύκολα, όπως λέει και ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης Νίκος Παπαδάκης, καθώς η κοινωνία βρίσκεται ένα βήμα μπροστά και οι απαιτήσεις-ανησυχίες της ξεπερνούν συγκυρίες, σχήματα και πολιτικά βήματα.
Απόσταση ανάμεσα στην παραγωγή πολιτικής και στην εμπειρία της καθημερινότητας
Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται το πολιτικό κενό: η απόσταση ανάμεσα στην παραγωγή πολιτικής και στην εμπειρία της καθημερινότητας. Άλλωστε, το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι η αντιπαράθεση.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πολιτική αντιπαράθεση και η ένταση δε φαίνεται να αρκούν για να διαμορφώσουν πειστικές απαντήσεις.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται δεν αφορά το ποιος θα επικρατήσει επικοινωνιακά, αλλά ποιος μπορεί να διατυπώσει μια ρεαλιστική και εφαρμόσιμη πρόταση διακυβέρνησης, που να αγγίζει συγκεκριμένα προβλήματα: εισόδημα, εργασία, στέγη, καθημερινότητα.
Με άλλα λόγια, το ζητούμενο μετατοπίζεται από το πολιτικό «ποιος» στο πρακτικό «πώς».
Από τη μία πλευρά η πολιτική. Τα νέα κόμματα. Οι νέες συμμαχίες. Οι παλιοί αντίπαλοι που γίνονται συνομιλητές. Οι παλιοί φίλοι που συγκυβέρνησαν, συγκρούστηκαν, απομακρύνθηκαν και σήμερα αναζητούν ξανά κοινό βηματισμό. Οι δημοσκοπήσεις. Οι μετακινήσεις στελεχών. Οι παραιτήσεις. Οι διαγραφές. Οι προσωπικές στρατηγικές. Οι καθημερινές αντιπαραθέσεις στα τηλεοπτικά παράθυρα.
Από την άλλη πλευρά η κοινωνία. Που δεν ξυπνά το πρωί αναρωτώμενη ποιος θα συνεργαστεί με ποιον και ποιος θα βρεθεί απέναντι σε ποιον στις επόμενες εκλογές, αλλά αναρωτώμενη αν θα φτάσουν τα χρήματα μέχρι το τέλος του μήνα. Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Η αδιάκοπη εσωστρέφεια
Γιατί όσο το πολιτικό σύστημα αναλώνεται σε μια αδιάκοπη εσωστρέφεια, οι πολίτες βιώνουν μια καθημερινότητα που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Ο πληθωρισμός ανεβαίνει. Οι τιμές στα τρόφιμα συνεχίζουν την ανοδική πορεία τους. Οι υπηρεσίες ακριβαίνουν. Η ενέργεια επιστρέφει δυναμικά ως απειλή για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Τα καύσιμα στην Κρήτη παραμένουν από τα ακριβότερα της χώρας και κάθε νέα αύξηση στη διεθνή τιμή του πετρελαίου μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε νέα επιβάρυνση για τους πολίτες.
Το καλάθι του νοικοκυριού δε γεμίζει με πολιτικά συνθήματα.
Ούτε το ενοίκιο πληρώνεται με κομματικές ανακοινώσεις.
Ούτε οι λογαριασμοί μειώνονται μέσα από τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις.
Κι όμως, η δημόσια συζήτηση μοιάζει πολλές φορές να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από τους πολιτικούς πρωταγωνιστές και όχι γύρω από τα προβλήματα που υποτίθεται ότι καλούνται να λύσουν.
Ποιος μιλά σήμερα για τον μικρομεσαίο επαγγελματία που προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του;
Ποιος μιλά για τον εργαζόμενο που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας;
Ποιος μιλά για τους χιλιάδες ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν με τον φόβο των χρεών και των πλειστηριασμών;
Ποιος μιλά για τις οικογένειες που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές και ακόμη περιμένουν αποκαταστάσεις, έργα και αποζημιώσεις;
Ποιος μιλά για τα νέα παιδιά που σπουδάζουν και εργάζονται ταυτόχρονα για να τα βγάλουν πέρα;
Ποιος μιλά για τη γενιά που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη;
Γιατί πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι.
Πίσω από κάθε στατιστική υπάρχει μια οικογένεια.
Πίσω από κάθε ποσοστό ανεργίας, φτώχιας ή πληθωρισμού υπάρχει μια πραγματική ζωή.
Και αυτές οι ζωές μοιάζουν να βρίσκονται όλο και πιο μακριά από την πολιτική συζήτηση.
Η κοινωνία ένα βήμα μπροστά από το πολιτικό σύστημα
Ίσως γι' αυτό έχει ιδιαίτερη αξία η παρατήρηση του καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Νίκου Παπαδάκη, ότι «η κοινωνία βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από το πολιτικό σύστημα».
Γιατί πράγματι οι πολίτες φαίνεται να έχουν προχωρήσει.
Έχουν κουραστεί από τις τεχνητές συγκρούσεις.
Έχουν κουραστεί από τη μόνιμη πόλωση.
Έχουν κουραστεί από την προσπάθεια να χωριστούν ξανά σε στρατόπεδα.
Η πολιτική εξακολουθεί να επενδύει στο θυμικό. Στον θυμό, στην αγανάκτηση, στην αντιπαράθεση. Η κοινωνία όμως αναζητά πλέον κάτι διαφορετικό.
Αναζητά αποτελέσματα.
Θέλει να ακούσει πώς θα αποκτήσει πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγη.
Πώς θα αυξηθεί το πραγματικό εισόδημα.
Πώς θα μειωθεί το κόστος ζωής.
Πώς θα δημιουργηθούν καλύτερες θέσεις εργασίας.
Πώς θα επιστρέψουν οι νέοι που έφυγαν.
Πώς θα μπορέσουν τα παιδιά της να ονειρευτούν ξανά μέσα στη χώρα τους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση για το πολιτικό σύστημα.
Όχι να κερδίσει μια δημοσκόπηση.
Όχι να κυριαρχήσει στον κύκλο των ειδήσεων.
Όχι να εξασφαλίσει μερικές ακόμη ημέρες δημοσιότητας.
Αλλά να ξαναβρεί τον λόγο ύπαρξής του.
Διότι ο ρόλος της πολιτικής δεν είναι να συντηρεί τον διχασμό.
Δεν είναι να παράγει μόνιμα εχθρούς.
Δεν είναι να εγκλωβίζει τους πολίτες σε ένα ατελείωτο παιχνίδι αντιπαραθέσεων.
Ο ρόλος της πολιτικής είναι να λύνει προβλήματα.
Να δημιουργεί προοπτική.
Να δίνει ελπίδα.
Να χτίζει εμπιστοσύνη.
Να βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων.
Και σήμερα αυτή η αποστολή μοιάζει πιο αναγκαία από ποτέ.
Γιατί η κοινωνία δείχνει να αντιλαμβάνεται κάτι που το πολιτικό σύστημα ακόμη δυσκολεύεται να κατανοήσει: ότι η σταθερότητα χωρίς προοπτική δεν αρκεί και ότι η διαμαρτυρία χωρίς λύσεις δεν οδηγεί πουθενά.
Οι πολίτες δε ζητούν θαύματα.
Ζητούν σοβαρότητα.
Ζητούν ειλικρίνεια.
Ζητούν σχέδιο.
Ζητούν αποτελεσματικότητα.
Ζητούν να αισθανθούν ότι κάποιος καταλαβαίνει πραγματικά όσα βιώνουν.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο πολιτικό μήνυμα της εποχής μας.
Ότι η κοινωνία έχει ήδη προχωρήσει μπροστά.
Το ερώτημα είναι αν η πολιτική θα βρει τον τρόπο να την ακολουθήσει ή αν θα συνεχίσει να την κοιτά από απόσταση, εγκλωβισμένη στις δικές της μικρές μάχες, την ώρα που η πραγματική ζωή δίνει καθημερινά τις μεγάλες.
