Κάθε καλοκαίρι πανηγυρίζουμε τα νέα ρεκόρ. Ακόμη και φέτος μέσα σε μια εξαιρετικά ρευστή συνθήκη, η εικόνα για τη χώρα μας παραμένει - προς το παρόν - θετική. Σε γενικές γραμμές όμως πίσω από τα εντυπωσιακά στατιστικά, το φαινόμενο “τουρισμός χωρίς εργαζόμενους” παγιώθηκε ως αποτέλεσμα συσσωρευμένης κρίσης που έφτασε στο αποκορύφωμά της.
Πάνω-κάτω το κλίμα που διαμορφώνεται ετησίως είναι ξεκάθαρα υπέρ μας: Περισσότεροι επισκέπτες, περισσότερα έσοδα, ακόμη μεγαλύτερη “επιτυχία”. Πίσω από τη βιτρίνα του τουρισμού, όμως, η βαριά μας βιομηχανία άδειασε από το πιο βασικό στοιχείο, τους εργαζόμενους, ως φυσική συνέπεια μιας πραγματικότητας που υποχωρούσε διαρκώς κάτω από το χαλί.
Δυστυχώς, οι καταγγελίες για εργοδοτικές αυθαιρεσίες απέκτησαν χαρακτήρα διαχρονικότητας. Υπερωρίες που δεν πληρώνονταν, συμβάσεις που δεν τηρούνταν, μια καθημερινότητα εξάντλησης χωρίς αντίκρισμα.
Ενώ λοιπόν η χώρα κατέρριπτε ρεκόρ σε έσοδα, οι εποχικοί εργαζόμενοι έβλεπαν μειώσεις μισθών και εκτράχυνση των συνθηκών εργασίας. Η «ανάπτυξη» δεν έφτασε ποτέ σε αυτούς.
Η Πολιτεία, από την πλευρά της, εμφανίστηκε κατώτερη των περιστάσεων με αποσπασματικά ή και καθόλου μέτρα, τα οποία παγίωσαν την αίσθηση εμπαιγμού.
Έτσι το μήνυμα που έφτανε διαρκώς στους εργαζόμενους ήταν σαφές: προσαρμοστείτε ή αποχωρήστε. Και τελικά το έπραξαν και όντως αποχώρησαν.
Τα τελευταία χρόνια, η τουριστική “μηχανή” λειτουργεί με δεκάδες χιλιάδες κενά. Επιχειρήσεις δε βρίσκουν προσωπικό και ως εκ τούτου υπηρεσίες υποβαθμίζονται, με αποτέλεσμα η πίεση μοιραία να αυξάνεται για όσους μένουν.
Το αφήγημα της “έλλειψης εργατικών χεριών” καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα: δε λείπουν οι άνθρωποι, αλλά οι συνθήκες που θα τους κρατήσουν. Ίσως για πρώτη φορά οι εργαζόμενοι απάντησαν συλλογικά. Όχι με απεργίες, αλλά με σταδιακή αποχώρηση. Με μια σιωπηλή άρνηση να συνεχιστεί ένα μοντέλο που τους αντιμετωπίζει κατ’ αυτόν τον τρόπο. Εδώ δεν πρόκειται για έλλειψη διάθεσης για εργασία, αλλά για μια συνειδητή επιλογή απομάκρυνσης από ένα περιβάλλον που δεν προσφέρει ούτε ασφάλεια ούτε προοπτική.
Προφανώς όλα τα παραπάνω δεν ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις και δεν είναι όλοι οι επιχειρηματίες το ίδιο. Η γενική εικόνα όμως οδηγεί στο προφανές: Ο τουρισμός χρειάζεται πρωτίστως ανθρώπους οι οποίοι να θέλουν να βρίσκονται εκεί, όμως όταν η καθημερινή εξάντληση χωρίς αντίκρισμα αποτελεί κανονικότητα, τότε η αποχώρηση δεν είναι επιλογή πολυτέλειας, αλλά ζήτημα επιβίωσης και αξιοπρέπειας.
