Αγαπητερές αναγνώστριες, αγαπητεροί αναγνώστες, «ώρα σας καλή!».
Με μια λέξη από την μπαινάμικη κρητολαλιά μας πλάθουμε μια μαντινάδα.
Ανάσταση, λαμπρόσκολα τ’ Απρίλη το κανίσκι,
με φως ψυχής ο καθαείς να σκουτελοβαρίσκει.
Η λέξη που επιλέξαμε και θα “ξεκαρπουλίσουμε” από τη σημερινή μας μαντινάδα είναι η λέξη “λαμπρόσκολα”. Σύνθετη λέξη: Λαμπρή και σκόλη - λαμπρόσκολα, που σηματοδοτούν τις λαμπριάτικες γιορτές, τις εορταστικές ημέρες του Πάσχα. Παράγωγο είναι και το ρήμα “λαμπροσκολιάζω”, που σημαίνει περνώ τις ημέρες του Πάσχα.
Η ανοιξιάτικη είσοδος του ξανθού Απρίλη στον κύκλο του χρόνου συνοδεύεται με νικητήριες ωδές για τη μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, τη Λαμπρή. Είναι το χαροποιό κανίσκι του, το δώρο του στη χριστιανική λατρευτική ζωή.
Οι παρακάτω κρητικόλαλοι 15σύλλαβοι στίχοι πηγάζουν από τις λαμπρόσκολες ημέρες του Απρίλη:
Απρίλης ’νεμπουκώνεται να κάμει το κολάι
στην ομορφάδα τσ’ άνοιξης τη φύση για να πάει.
Δε ντου χαλά η γι-άνοιξη του γιου τζη το χατίρι
μοσκοβολιές και χρώματα στένουνε πανεγύρι.
Ο σπάρτος, η φασκομηλιά, θύμος και χαμομήλι
περαματούν και φαίνουνε τα ξόμπλια του Απρίλη.
Η γι-άνοιξη τη φορεσά ντύνεται τη μ-πλουμάτη
κι έχει τελάλη τον υγιό το μήνα Λαμπριάτη.
Απείς θα φύγει να σβηστεί τ’ ολόγιομο φεγγάρι
πρώτη ντελόγο Κυριακή φέρνει Λαμπρής χαμπάρι.
Είν’ εβδομάδα Βαγιανή πριχού ’πό τη Μεγάλη
Λάζαρο και ανάσταση στη Βηθανία ψάλλει.
Οι χρόνοι τα εθίματα πρίχου να τ’ αλαργάρου
Σαββάτο εγροικούντανε κάλαντα του Λαζάρου.
Στα κάλαντα νοικοκερά τη μ-πόρτα τζη δε γ-κλείνει
τσι καλαντάρηδες κερνά αβγό γή λαζαρίνι.
Η Βαγιανή η Κυριακή μος και δα ξημερώσει
η εκκλησά με τσι βαγιές και δάφνες θα γεμώσει.
Η λειτρουγιά η Βαγιανή απήτιμος σκολάσει
βάγια θα πάρει ο χρισιανός για το εικονοστάσι.
Τη Βαγιανή τη γ-Κυριακή και η νηστεία χάρη
κάνει σ’ όσους νηστεύγουνε, λέει να φάνε ψάρι.
Άφτει Δευτέρα σα θα ’ρθεί του Πάθους τη λαμπάδα
και αρχινίζει τοτεσάς Μεγάλη Εβδομάδα.
Βαρές δουλειές ξωτάρικες ετότεσάς ξαργούνε
τα σπίθια έχουνε σειρά εδά να διαρμιστούνε.
Η κάθα μια νοικοκερά θα πιάσει να διαρμίσει
και το χωργιό ολόκληρο ασβέστη θα μυρίσει.
Δευτέρα πρώτη αγρυπνιά τση εβδομάδας δίδει
«Ιδού Νυμφίος έρχεται» στση νύχτας το σκοτίδι.
Μεγάλη Τρίτη οντέ ’ρθεί βυζαντινό ξαμάρι
ο ψάλτης τση Κασσιανής θα ψάλει το τροπάρι.
Το Μέγα το Ευκέλαιο τη Μεγαλοτετράδη
σταυρώνει, αλείφει ο παπάς το χρισιανό με λάδι.
Μεγάλη Πέφτη κόκκινο ποτές δεν έχει πάψη
έχει δουλειές αρίφνητες, έχει αβγά να βάψει.
Τση Πέφτης την αργατινή η εκκλησά γεμώνει
με δώδεκα ευαγγέλια ο γιαχουντής σταυρώνει.
Στο πέμπτο ευαγγέλιο ο χρισιανός φρουκάται
για να γροικήσει θλιφτικά το «Σήμερον κρεμάται...».
Πενθεί Μεγάλη Παρασκή και του Χριστού η μάνα
κι ολημερνίς νεκροχτυπά σήμερο η καμπάνα.
Βιόλες, μερθιές και γιασεμιά, λεμοναθοί και κρίνα
του μοσκοεπιτάφιου πλέκου ντη γ-κολαΐνα.
Σα σήμερο γροικούντανε και του «Χριστού τα Πάθη»
στου μισεμού τα ξέχασε ο χρόνος το καλάθι.
«Σήμερο μαύρος ουρανός, σήμερο μαύρη μέρα...»
πατούλιες λέγα γ-κοπελιώ μ’ ένα σταυρό στη χέρα.
Σκώνουν τον επιτάφιο ντεληκανήδω ώμοι
’νημένου ντη μ-περιφορά οι στράτες και οι δρόμοι.
Άμα σκολάσ’ η εκκλησά οι επιτρόποι που ’ναι
τον επιτάφιο δαμινά πιάνουνε και μαδούνε.
Τα μύρα που μαδήσανε βάνουνε στο πανιέρι
στη λειτρουγιά τσ’ Ανάστασης τση πρώτης να τα φέρει.
Παπάς στη μ-πρωτανάσταση τα μύρα θα σκορπίσει
ο σκούφος και η μπροσποδιά γλακά για να γεμίσει.
Προβέρνει αποδιαφώτιστα η ταχινή Σαββάτου
μαντατοφόρος έρχεται τση νίκης του θανάτου.
Η ψη τ’ αθρώπου σήμερο σα ντο ξεπετασάρι
τσ’ Ανάστασης και τση χαράς τσι στράτες έχει πάρει.
Λαμπραναστάσιμες ευκές στα διάπαντα μηνούνε
τσ’ Ανάστασης γενόκαλα στα σπίθια σας να μπούνε.
ΚΑΛΑ ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!!!
