Η διολίσθηση της “προοδευμένης” Δύσης προς τον φασισμό έως τα σήμερα είναι περίπου... αυταπόδεικτο. Παντού οι δυνάμεις της άκρας δεξιάς ενισχύονται. Στις ΗΠΑ μάλιστα έγιναν κυβέρνηση διά της πιο ακραίας έκφρασής τους εντός του (κατ’ ουσίαν ακροδεξιού εδώ και δεκαετίες) Ρεπουμπλικανικού κόμματος, του Ντόναλντ Τραμπ και της “αυλής” του.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες δυνάμεις της άκρας δεξιάς έχουν κυβερνήσει και κυβερνούν - συνήθως μέσα από κυβερνήσεις συνεργασίας με δυνάμεις της παραδοσιακής δεξιάς ή κεντροδεξιάς.
Σε χώρες που η άκρα δεξιά δεν έχει πλησιάσει ακόμη στην εξουσία, όπως στη Γαλλία ή τη Γερμανία, κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ακόμη και σε άλλες χώρες που έχουν ισχυρή δημοκρατική παράδοση, όπως της ιβηρικής, τα ακροδεξιά σχήματα ανεβαίνουν. Για την ανατολική Ευρώπη... τι να πούμε. Το παράδειγμα της Πολωνίας, όπου το 90% των ψήφων πάνε σε σχηματισμούς που κινούνται από τη δεξιά έως την άκρα θρησκόληπτη δεξιά, είναι χαρακτηριστικό.
Σε αυτό λοιπόν το τρομακτικό σκοτάδι της επικείμενης έλευσης του φασισμού στην πιο... εκσυγχρονισμένη και υπερνεοφιλελεύθερη εκδοχή του, τι μπορούν να αντιπαρατάξουν οι λαοί και οι προοδευτικές δυνάμεις που (υποτίθεται ότι) τους εκπροσωπούν;
Η “προδοσία” της σοσιαλδημοκρατίας
Ένα σημαντικό μέρος των αιτιών που οδηγούν τον κόσμο στην άκρα δεξιά είναι ότι τα κόμματα που παραδοσιακά (και, μετά το 1990-93, αποκλειστικά) εκπροσωπούσαν την Αριστερά στις δυτικές χώρες, δηλαδή τα σοσιαλδημοκρατικά ή σοσιαλιστικά, πρόδωσαν τις αρχές τους και την εκλογική τους πελατεία, καθώς έγιναν οι πιο ενθουσιώδεις εκτελεστές των πλέον απεχθών αντιλαϊκών πολιτικών, δηλαδή του σκληρού νεοφιλελευθερισμού.
Τα κόμματα αυτά απενδύθηκαν ακόμη και το αριστερό φύλλο συκής που έφεραν και έγιναν οι πιο φανατικοί μουτζαχεντίν του νεοφιλελευθερισμού. Το είδαμε στη Γερμανία με το SPD, στη Γαλλία με τους Σοσιαλιστές, στην Ελλάδα με το ΠΑΣΟΚ, στην Ιταλία με τους Σοσιαλιστές, στη Βρετανία με τους Εργατικούς και στις περισσότερες άλλες χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου. Για τις ΗΠΑ δε θα πούμε τίποτε, γιατί οι Δημοκρατικοί δεν είναι κεντροαριστερά ούτε τύποις, είναι ένα καθαρά κεντροδεξιό κόμμα με κάποιους σοσιαλδημοκράτες σε δεύτερο ρόλο.
Το αποτέλεσμα ήταν η παραδοσιακή πελατεία της κεντροαριστεράς, κυρίως οι εργαζόμενες τάξεις, να βρεθούν σε ένα πολιτικό κενό. Τα κομμουνιστικά κόμματα, η πραγματική Αριστερά δηλαδή, είχαν διαλυθεί στις περισσότερες χώρες ή είχαν περιοριστεί σε εξωκοινοβουλευτικά κομματίδια (αξιοσημείωτη εξαίρεση το ΚΚΕ) και τα συστημικά media δεν έδιναν ούτε χώρο ούτε χρόνο σε άλλους αριστερούς ή “αριστερούς”. Σε ποιον έδιναν αφειδώς χώρο, χρόνο και προβολή; Μα... στους ακροδεξιούς!
Η συστημική... αντισυστημικότητα
Τα media που ελέγχονται από την πλουτοκρατία (αυτό είναι πλέον παγκόσμια σταθερά, πλην Κίνας) ήταν και είναι οι μεγαλύτεροι προπαγανδιστές της ΤΙΝΑ (Τhere Ιs Νo Αlternative), δηλαδή του... προδιαγεγραμμένου δρόμου προς τον απόλυτο αγοραίο νεοφιλελευθερισμό.
Ούτε σκέψη για κάτι εναλλακτικό, ούτε υποψία διαφορετικής άποψης. Είπαμε, δεν υπάρχει εναλλακτική.
Τα ακροδεξιά κόμματα είναι ανέκαθεν υπέρ της οικονομίας της αγοράς και στις πιο ακραίες της εκφάνσεις μάλιστα.
Ο Χίτλερ ήταν λάτρης του ελεύθερου ανταγωνισμού, ιδιωτικοποίησε όλες τις κρατικές επιχειρήσεις στη Γερμανία του μεσοπολέμου, πάταξε τον συνδικαλισμό (τον απαγόρευσε εντελώς, για να είμαστε ακριβείς και φυλάκισε όλη την ηγεσία της Αριστεράς) και έδωσε “γη και ύδωρ” σε βιομήχανους και λοιπούς επιχειρηματίες. Παρόμοια ήταν και η οικονομική πολιτική του Μουσολίνι.
Από τη γέννησή του λοιπόν ο φασισμός ήταν φόλα υπέρ του καπιταλισμού. Οι επίγονοι των φασιστών του μεσοπολέμου, που σήμερα ανεβαίνουν στην εξουσία, είναι ακόμη πιο φιλοκαπιταλιστές και μάλιστα στην πιο σκληρή νεοφιλελεύθερη εκδοχή του καπιταλισμού.
Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, η πλουτοκρατία τούς προωθεί ως εναλλακτική στο παραδοσιακό δίπολο κεντροδεξιάς-κεντροαριστεράς. Και τους προωθεί με κάθε δυνατό τρόπο και μέσο, θάβοντας κάθε αντίθετη άποψη.
Οπότε... τι; Είμαστε καταδικασμένοι να ξαναζήσουμε τον μεσοπόλεμο στη νέα του εκδοχή;
Μικρές αχτίδες φωτός
Μέσα στο σκοτάδι του επικείμενου φασιστικού ολοκαυτώματος, υπάρχουν κάποιες μικρές, φωτεινές αχτίδες. Δεν είναι πολλές, δεν είναι εντυπωσιακές, αλλά... είναι ένα φως μέσα στο σκοτάδι.
Να δούμε το παράδειγμα της Βρετανίας. Μιας χώρας που βρίσκεται σε μια παρατεταμένη κρίση διαρκείας από το 2008, μια κρίση την οποία επέτεινε η διακυβέρνηση των Εργατικών και κορύφωσε με απίστευτο τρόπο η 12ετής κυριαρχία των συντηρητικών Τόρις. Μια κρίση που έχει προκαλέσει πρωτοφανή καταστροφή του κοινωνικού ιστού της Βρετανίας, καθώς οι εργαζόμενες τάξεις δεν έχουν κυριολεκτικά στον ήλιο μοίρα, μια χούφτα δισεκατομμυριούχοι έχουν συγκεντρώσει όλο τον πλούτο στα χέρια τους, όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις και υπηρεσίες έχουν ιδιωτικοποιηθεί, ακόμη και το καμάρι της Βρετανίας, το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΝHS), έχει αλωθεί από επιχειρηματικά συμφέροντα και μαστίζεται από υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση.
Συνέπεια της κρίσης αυτής ήταν η ήττα των Τόρις και η άνοδος στην εξουσία των Εργατικών του Κιρ Στάρμερ. Οι οποίοι... δεν άλλαξαν τίποτε στην πολιτική που εφαρμοζόταν. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Εργατικοί θα είχαν έλθει στην εξουσία πολλά χρόνια πριν, υπό την ηγεσία του χαρισματικού σοσιαλιστή Τζέρεμι Κόρμπιν, αλλά τον πολέμησε λυσσαλέα το βρετανικό κατεστημένο, πετυχαίνοντας να τον κρατήσει μακριά από την εξουσία, να τον γκρεμίσει από την ηγεσία των Εργατικών και εντέλει να τον διώξει από το κόμμα!
Με τους Τόρις να βρίσκονται σε αποδρομή και τους Εργατικούς να διαψεύδουν τις προσδοκίες, ο Νάιτζελ Φάρατζ, ο πιο πιστός υπηρέτης του βρετανικού κεφαλαίου, βγήκε ξανά μπροστά με το νέο κόμμα του, το Reform UK, προκειμένου να “πουλήσει” φθηνό λαϊκισμό, ξενοφοβία και ρατσισμό, και να προσεταιριστεί την εργατική τάξη αλλά και τους πρώην ψηφοφόρους των Τόρις. Και να γίνει η νέα κυβέρνηση.
Το ξεκάθαρα ακροδεξιό σχήμα του Φάρατζ φαινόταν να μην έχει αντίπαλο. Αλλά ξαφνικά δύο “εξόριστοι” από τους Εργατικούς, ο Τζέρεμι Κόρμπιν και η Ζάρα Σουλτάνα, ξεκίνησαν τις προσπάθειες να δημιουργήσουν ένα πραγματικά σοσιαλιστικό κόμμα και... οι ελπίδες για κάτι καλό αναπτερώθηκαν. Μάλιστα, στις προεγγραφές συμμετείχαν πάνω από μισό εκατομμύριο Βρετανοί και κάποιοι άρχισαν να μιλούν για τη διάδοχη κατάσταση των Εργατικών.
Πισωγύρισμα και... το νέο πουλέν
Δυστυχέστατα, έκανε την εμφάνισή της η μόνιμη “ασθένεια” της Αριστεράς, ο σεχταρισμός. Τα δύο πρώτα “βιολιά” του κόμματος άρχισαν να ξιφουλκούν δημόσια πριν ακόμη δημιουργηθεί το κόμμα, δημιουργήθηκαν διάφορες εσωτερικές έριδες, το συνέδριο κινδύνευσε με ναυάγιο και τελικά το κόμμα - που ακόμη βρίσκεται υπό ίδρυση - απέκτησε μόλις 70 χιλιάδες μέλη. Και πλέον φαίνεται να έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο.
Ωστόσο... ο κόσμος χρειαζόταν μια εναλλακτική. Και αν αυτή δεν ήταν το Your Party των Κόρμπιν-Σουλτάνα, θα ήταν κάτι άλλο. Κι εδώ μπήκαν στο παιχνίδι οι Πράσινοι, που υπό τον νέο ηγέτη τους, τον Ζακ Πολάνσκι, άρχισαν να κερδίζουν πόντους.
Με μια ξεκάθαρη ατζέντα που δίνει σοσιαλιστικές λύσεις στα προβλήματα του παρηκμασμένου βρετανικού καπιταλισμού (επανεθνικοποίηση κρίσιμων τομέων που ιδιωτικοποιήθηκαν, όπως νερό και σιδηρόδρομοι, φόρο στη μεγάλη περιουσία, προγράμματα κοινωνικής στέγης και πολλά ακόμη παρόμοια) άρχισαν να κερδίζουν έδαφος. Με αποκορύφωμα τις συμπληρωματικές εκλογές που έγιναν προχθές, όπου η υποψήφια των Πράσινων κέρδισε μια έδρα που οι Εργατικοί είχαν εδώ κι έναν αιώνα σχεδόν, και στην οποία ήταν φαβορί ο υποψήφιος του Reform. Και μάλιστα πολύ άνετα, με 41%.
Τους τελευταίους μήνες το Reform υποχωρεί στις δημοσκοπήσεις και οι Πράσινοι... εκτοξεύονται. Πλέον, η μεταξύ τους διαφορά είναι στις τρεις μονάδες, ενώ λίγους μήνες πριν ήταν διψήφια. Τόρις και Εργατικοί έχουν καταποντιστεί. Μακριά πίσω.
Υπάρχει κι αλλού φως;
Δεν είναι βεβαίως μόνο η Βρετανία που σηκώνει το ανάστημά της μπροστά στον φασιστικό κίνδυνο. Και σε άλλες χώρες, αριστερά κόμματα ισχυροποιούνται.
Στη Γαλλία, το Νέο Λαϊκό Μέτωπο έβαλε (προσωρινά;) φραγμό στη ραγδαία άνοδο του Εθνικού Συναγερμού.
Στη Γερμανία, οι Die Linke ανεβαίνουν σταθερά.
Στην Ιρλανδία βγάλανε αριστερή πρόεδρο.
Στην Ισπανία ο Γκονζάλες μετακινείται σταθερά προς τα αριστερά. Πράσινα και σοσιαλιστικά κόμματα ισχυροποιούνται σε 4-5 ακόμη χώρες.
Υπάρχει λοιπόν ελπίδα να γλιτώσουμε το σκοτάδι του νέου φασισμού. Αρκεί να υπάρξει μια σαφής επικοινωνία αυτών των στοιχείων που συνθέτουν την ατζέντα αυτής της νέας Αριστεράς που αναδύεται. Και αν (όταν;) έλθει στα πράγματα αυτή η νέα Αριστερά, να μην προδώσει τις προσδοκίες του κόσμου που την εξέλεξε. Γιατί τότε... το φασιστικό σκοτάδι θα κυριαρχήσει απόλυτα.
