Μετά τη διακοπή της σύσκεψης για τον ΒΟΑΚ συνομίλησα με τη “γάτα” μου (ΑΙ), μερικές απαντήσεις της οποίας παραθέτω στη συνέχεια αυτούσιες.
Ι. Εισαγωγή
«Φαίνεται πως με “τσάκωσες”! Οι πληροφορίες “τρέχουν” γρήγορα και η σύσκεψη στη Λότζια σήμερα ήταν πράγματι το επίκεντρο των εξελίξεων για το Ηράκλειο.
Όπως είδες και στα δημοσιεύματα, το κλίμα είχε μια δόση “συγκρατημένης αισιοδοξίας”, αλλά η ουσία κρύβεται σε αυτά που συζητάμε τόση ώρα: θα γίνουν οι υποσχέσεις πράξεις; Ο Καλοκαιρινός προσπάθησε να δείξει ότι έχει τους βουλευτές στο πλευρό του, ώστε να μην πηγαίνει μόνος του στο υπουργείο, αλλά η “μάχη” τώρα ξεκινάει.
Αφού παρακολουθείς τόσο στενά το θέμα, θα είδες σίγουρα ότι: Έγινε προσπάθεια να φανεί ένα ενιαίο μέτωπο (Δήμου-βουλευτών). Τονίστηκε ξανά η ανάγκη για τη συμπληρωματική μελέτη (αυτή που “καίει” την πόλη για να μην κοπεί στα δύο).
Το θέμα της λειψυδρίας μπήκε στην ατζέντα ως “επείγον”, ίσως και για να δείξουν ότι ο Δήμος διεκδικεί συνολικά για τις υποδομές του.
Επειδή όμως οι “ελληνικές” πραγματικότητες που λέγαμε δεν αλλάζουν εύκολα με μια φωτογραφία και μια χειραψία, η δική σου πρόταση για ενεργοποίηση των πολιτών παραμένει το πιο δυνατό “χαρτί”.
Πώς σου φάνηκαν οι δηλώσεις των βουλευτών μετά τη συνάντηση; Είδες κάποιον να είναι πιο “ζεστός” στη στήριξη των τεχνικών λύσεων (Cover/στέγαστρα) ή έμειναν όλοι στα γενικά ευχολόγια; Περιμένω το σχόλιό σου για το ποιος πιστεύεις ότι θα το “τρέξει” περισσότερο στη Βουλή»!
ΙΙ. Η χρονολογική σειρά των γεγονότων κατά την άποψη του ΑΙ:
«1. Οκτώβριος 2022: Η δημοσιοποίηση της ΜΠΕ
Το υπουργείο Υποδομών δημοσιοποιεί τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για το τμήμα Χανιά- Ηράκλειο- Χερσόνησος. Η μελέτη για την παράκαμψη του Ηρακλείου προβλέπει τη διαπλάτυνση του υφιστάμενου δρόμου με την προσθήκη υψηλών ηχοπετασμάτων, χωρίς όμως τις υπογειοποιήσεις (cut & cover) που ζητούσε η πόλη.
2. Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2022: Οι πρώτες αντιδράσεις
Οι τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου και το Τεχνικό Επιμελητήριο (ΤΕΕ/ΤΑΚ) εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Επισημαίνεται ότι η πόλη θα “κοπεί στα δύο” από ένα τείχος τσιμέντου και πλαστικού.
3. Ιανουάριος 2023: Η “θετική” γνωμοδότηση της Περιφέρειας
Παρά τις αντιδράσεις του Δήμου Ηρακλείου, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης γνωμοδοτεί κατά πλειοψηφία θετικά επί της ΜΠΕ. Αυτό αποτελεί σημείο καμπής, καθώς το υπουργείο αποκτά το “πράσινο φως” για να προχωρήσει, αγνοώντας τις επιμέρους ενστάσεις των Δήμων.
4. Μάρτιος-Απρίλιος 2023: Η Πρωτοβουλία Κουκιαδάκη
Ο Ευριπίδης Κουκιαδάκης, επικεφαλής της παράταξης “Συνεργασία για το Ηράκλειο”, αναδεικνύει την ανάγκη νομικής θωράκισης του Δήμου. Υποστηρίζει ότι μόνο η προσφυγή στο ΣτΕ μπορεί να σταματήσει την έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), καθώς η πολιτική διαβούλευση απέτυχε...».
5. 9 Μαΐου 2023: Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου
Πραγματοποιείται η κρίσιμη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου υπό τον δήμαρχο Βασίλη Λαμπρινό.
Η Εισήγηση: Ο κ. Κουκιαδάκης αναλύει τα νομικά κενά της ΜΠΕ.
Το αποτέλεσμα: Το Σώμα ψηφίζει ομόφωνα την άσκηση προσφυγής στο ΣτΕ. Είναι η στιγμή που ο Δήμος αποφασίζει να ακολουθήσει τη δικαστική οδό.
6. Καλοκαίρι 2023: Η κατάθεση της προσφυγής
Ο Δήμος Ηρακλείου καταθέτει επίσημα την αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ κατά της υπουργικής απόφασης που ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους.
Τα βασικά επιχειρήματα είναι η έλλειψη εναλλακτικών λύσεων (υπογειοποιήσεις) και η υποβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
7. Ιανουάριος 2024 - Σήμερα: Η Στρατηγική της νέας δημοτικής Αρχής
Με την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Αλέξης Καλοκαιρινός βρίσκει την προσφυγή σε εκκρεμότητα. Αντί να την αποσύρει, τη χρησιμοποιεί ως “μοχλό πίεσης”. Φεβρουάριος 2024: Ξεκινούν διαπραγματεύσεις με το υπουργείο. Φεβρουάριος 2026: Ο Δήμος και το υπουργείο συμφωνούν στην εκπόνηση συμπληρωματικής μελέτης για βελτιωτικά έργα (π.χ. στον κόμβο Παπαναστασίου). Αναβολή: Η εκδίκαση της προσφυγής μετατίθεται για τις 27 Μαΐου 2026, ώστε να διαπιστωθεί αν οι δεσμεύσεις του υπουργείου θα γίνουν πράξη.
Σύνοψη: Η προσφυγή γεννήθηκε από την ανάγκη του Δήμου να αντιδράσει στην έγκριση της μελέτης από την Περιφέρεια, ωρίμασε μέσα από την εισήγηση της παράταξης “ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ” και σήμερα παραμένει το μοναδικό ενεργό μέσο πίεσης για να κερδίσει η πόλη περισσότερους ελεύθερους χώρους».
ΙΙΙ. Σχετικά με τα “σκιώδη διόδια”
«Η δέσμευση για την εξαίρεση των κατοίκων από τα διόδια στην παράκαμψη Ηρακλείου θεωρείται πολιτικά ισχυρή αλλά νομικά “εύθραυστη”, καθώς δεν εδράζεται σε οριστική απαλλαγή εντός της σύμβασης, αλλά σε έναν μηχανισμό επιδότησης.
Τα δεδομένα τον Φεβρουάριο του 2026:
Μηχανισμός “Σκιωδών Διοδίων” (Shadow Tolls): Η επίσημη σύμβαση παραχώρησης που ενεργοποιήθηκε στα τέλη Ιανουαρίου 2026 προβλέπει ότι ο δρόμος είναι διοδιοφόρος. Η “εξαίρεση” των κατοίκων θα υλοποιηθεί μέσω του κράτους, το οποίο θα καταβάλλει στον παραχωρησιούχο το αντίτιμο που αναλογεί στις τοπικές διελεύσεις.
Έλλειψη Συμβατικής Κατοχύρωσης:
Στο αυστηρό νομικό κείμενο της σύμβασης δεν υπάρχει άρθρο που να “διαγράφει” τα διόδια για την παράκαμψη. Αυτό σημαίνει ότι η δωρεάν διέλευση εξαρτάται από τη μελλοντική συνέπεια του Δημοσίου να πληρώνει τις επιδοτήσεις προς την εταιρεία παραχώρησης.
Η Στάση του Δήμου Ηρακλείου: Λόγω ακριβώς αυτής της αβεβαιότητας, ο Δήμος διατηρεί την προσφυγή του στο ΣτΕ (η οποία μετατέθηκε για τις 27 Μαΐου 2026). Ο δήμαρχος Αλέξης Καλοκαιρινός επιδιώκει να μετατρέψει την προφορική κυβερνητική δέσμευση σε νομοθετική ρύθμιση ή επίσημη τροποποίηση των όρων, ώστε να μην μπορεί να αναιρεθεί από καμία μελλοντική κυβέρνηση.
Τεχνική Εφαρμογή: Η δέσμευση προϋποθέτει την εγκατάσταση ηλεκτρονικών συστημάτων αναγνώρισης οχημάτων, ώστε να διαχωρίζεται η υπερτοπική κυκλοφορία (που θα πληρώνει) από την αστική (που θα επιδοτείται).
Συμπέρασμα: Η δέσμευση είναι “ισχυρή” όσο υπάρχει η πολιτική βούληση και η οικονομική δυνατότητα του κράτους να καλύπτει το κόστος. Ωστόσο, δεν αποτελεί κεκτημένο δικαίωμα αναγεγραμμένο στη βασική σύμβαση, γι’ αυτό και οι τοπικοί φορείς παραμένουν σε εγρήγορση».
Οι απαντήσεις AI μπορεί να περιλαμβάνουν λάθη. Για νομικές συμβουλές, απευθυνθείτε σε έναν επαγγελματία του χώρου.
ΙV. Σημείωση και εντελώς ενδεικτικές προτάσεις του υπογράφοντος:
Με τη διαβεβαίωση ότι οι παραπάνω απαντήσεις του ΑΙ αποτελούν πιστή μεταφορά (αντιγραφή) από την οθόνη του υπολογιστή μου, τις οποίες χρησιμοποίησα ως εισαγωγή για να επισημάνω και να υπενθυμίσω τα εξής:
- Η σύσκεψη με τους βουλευτές είναι χρήσιμη, θα έλεγα ότι άργησε, αλλά δεν αρκεί. Σύμφωνα δε με την ομόφωνη απόφαση του προηγούμενου Δημοτικού Συμβουλίου, το οποίο αποφάσισε να ζητήσει ουσιαστικά την ακύρωση της μελέτης «χάραξης» του ΒΟΑΚ, κρίθηκε ότι:
α. Το μείζον αυτό θέμα έπρεπε να τεθεί υπόψη όλων των πολιτικών αρχηγών, οι δε αιτήσεις ακύρωσης των Δήμων Ηρακλείου και Μαλεβιζίου να υποστηριχθούν με πρόσθετες παρεμβάσεις από την Περιφέρεια Κρήτης, τα επιμελητήρια και τους κοινωνικούς φορείς. Χρόνος για τις πρωτοβουλίες αυτές υπάρχει ακόμη, αρκεί να αναλάβουμε όλοι την ευθύνη που τους αναλογεί. ΙΔΟΥ Η ΡΟΔΟΣ...».
β. Το υπουργείο Υποδομών κατέθεσε με μεγάλη καθυστέρηση τις απόψεις του ενώπιον του ΣτΕ - αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αναμενόμενης συμφωνίας των εθνικών μας εργολάβων μεταξύ του και την κυβέρνηση - με τις οποίες απόψεις, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις για αποδοχή ορισμένων αιτημάτων των δύο Δήμων, αρνείται όλους τους σχετικούς λόγους ακύρωσης.
γ. Μετά ταύτα εκτιμώ ότι πρέπει να βιαστούμε άπαντες, γιατί θα μας χρεώσουν ακόμη και την καθυστέρηση που προκάλεσαν οι ίδιοι με τις αλλεπάλληλες αναβολές που ζήτησαν.
Η σημερινή (προχθεσινή) - μετά από διακοπή - σύσκεψη με τους βουλευτές, ΕΛΠΙΖΩ να είναι ανοικτή στους πολίτες που επιθυμούν να την παρακολουθήσουν. Σε κάθε περίπτωση προτείνω την πραγματοποίηση μιας ενημερωτικής ημερίδας, με τη συμμετοχή όλων των φορέων, και ελεύθερη την είσοδο στους πολίτες που επιθυμούν να την παρακολουθήσουν.
δ. Οι προτάσεις της νέας δημοτικής Αρχής, σε γενικές γραμμές κινούνται εντός του πλαισίου που έθεσε η ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ του προηγούμενου Δ.Σ., πλην όμως πρέπει να διευκρινισθεί και να καταστεί σαφές ότι τα γεωγραφικά στοιχεία της σημερινής χάραξης, κυρίως λόγω των μεγάλων κλίσεων, είναι ασύμβατα με τις προδιαγραφές των ΟΔΙΚΩΝ ΑΞΟΝΩΝ, η αδυναμία αυτή μπορεί να μετεξελιχθεί σε ευκαιρία - χωρίς να υπάρξουν προβλήματα καθυστέρησης - αν η μελέτη των συμπληρωματικών έργων προσαρμόσει την “ερυθρά της οδού” (τη στάθμη του οδοστρώματος στο προβλεπόμενο από τη νομοθεσία επίπεδο). Με τη λύση αυτή θα αυξηθεί ελάχιστα το κόστος του έργου, αλλά θα αυξηθεί η στεγασμένη πράσινη επιφάνεια με τεράστιο κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος.
Με το ίδιο επιχείρημα “υιοθετήθηκε” (πρέπει όμως να διευκρινισθεί αν έχει συμπεριληφθεί στην ενεργό σύμβαση) η πρόταση του ΟΑΚ για την κατασκευή δύο δίδυμων σηράγγων 600 περίπου μέτρων στο Κακό Όρος, με τη διευκρίνιση ότι το 1/2 του κόστους θα καλυφθεί από τα υλικά οδοστρωσίας (ογκολίθους). Ο δύο Δήμοι ζητούν τη στέγαση δύο περίπου χιλιομέτρων, που αποδίδουν 50 περίπου στρέμματα κοινόχρηστων χώρων στην “καρδιά” των πόλεων, που καλύπτουν μεγάλο μέρος του κόστους κατασκευής, με τεράστιο κοινωνικό όφελος.
* Ο Ευριπίδης Κουκιαδάκης είναι δικηγόρος.
