Το πρόσφατο έγκλημα σε ένα από τα δεκάδες παραπήγματα του Ηρακλείου δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό. Ήταν μια κραυγή. Μια ωμή υπενθύμιση, ότι κάτω από τη βιτρίνα της τουριστικής ανάπτυξης, των ρεκόρ αφίξεων και των επενδύσεων υπάρχει μια παράλληλη πόλη. Μια πόλη από λαμαρίνες, νάιλον, πρόχειρα ξύλα και απόγνωση, και αυτή η πόλη δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως αόρατη.
Τα παραπήγματα που ξεφυτρώνουν σε διάφορα σημεία του αστικού ιστού δεν είναι απλώς πρόχειρες κατοικίες. Είναι υγειονομικές βόμβες. Χωρίς αποχέτευση, χωρίς τρεχούμενο νερό, χωρίς ρεύμα, χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής. Συσσωρευμένα σκουπίδια, τρωκτικά, αυτοσχέδιες εστίες φωτιάς, καλώδια-παγίδες. Μια σπίθα αρκεί για να θρηνήσουμε κι άλλα θύματα.
Μια μόλυνση αρκεί για να απειληθούν όχι μόνο όσοι ζουν εκεί, αλλά και οι γύρω γειτονιές. Οι αρμόδιες Αρχές δηλώνουν ότι παρακολουθούν, ότι υπάρχει σχέδιο, ότι το θέμα είναι σύνθετο. Προφανώς και είναι σύνθετο. Η φτώχια, η κοινωνική περιθωριοποίηση, η έλλειψη στέγης, οι μεταναστευτικές ροές δε λύνονται με ένα συνεργείο που θα γκρεμίσει λαμαρίνες. Η αδράνεια, λοιπόν, δεν είναι λύση. Είναι συνενοχή.
Το ερώτημα είναι απλό και σκληρό: Ποιος έχει την ευθύνη; Ο Δήμος; Η Περιφέρεια; Το κράτος; Όλοι μαζί; Και αν όλοι μαζί έχουν ένα κομμάτι της ευθύνης, γιατί κανείς δεν αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για μια ολιστική παρέμβαση; Για οργανωμένη καταγραφή των ανθρώπων που ζουν σε αυτές τις συνθήκες. Για αξιοπρεπείς δομές φιλοξενίας.
Για κοινωνική υποστήριξη, υγειονομικό έλεγχο, ένταξη. Για πραγματικό σχέδιο και όχι για διαχείριση της εικόνας. Διότι, ας μην κρυβόμαστε, όσο τα παραπήγματα βρίσκονται μακριά από τα φώτα, το πρόβλημα θάβεται. Όταν όμως συμβεί ένα έγκλημα, τότε ξαφνικά όλοι ανακαλύπτουν την ύπαρξή τους. Δηλώσεις, συσκέψεις, διαβεβαιώσεις και μετά; Σιωπή. Μέχρι το επόμενο περιστατικό.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ανθρωπιστικό. Είναι και βαθιά ζήτημα δημόσιας υγείας και ασφάλειας. Δεν μπορεί μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη να ανέχεται εστίες ακραίας εξαθλίωσης στο εσωτερικό της. Δεν μπορεί να συζητά για έξυπνες πόλεις και βιώσιμη ανάπτυξη, όταν άνθρωποι ζουν χωρίς τα στοιχειώδη. Η αντίφαση είναι εκκωφαντική.
Δυστυχώς στο Ηράκλειο επικρατεί η άποψη πως στις μεγάλες πόλεις συμβαίνουν αυτά. Μόνο που εδώ υπάρχει μια βασική διαφορά: γιατί τόσα χρόνια δεν έχει γίνει το παραμικρό με αυτές τις υγειονομικές βόμβες, που αποτελούν μια ανοικτή πληγή στην ίδια την ανθρωπιά μας. Αυτές οι μικρές “φαβέλες” σε διάφορα σημεία του Μεγάλου Κάστρου μάς θυμίζουν ότι το Ηράκλειο γιγαντώνεται και μαζί του γιγαντώνονται και όλες οι παθογένειες που έχουν οι υδροκέφαλες πόλεις. Αλήθεια αυτό, αυτοί που πρέπει το έχουν κατανοήσει;
Χρειάζεται πολιτικό θάρρος. Χρειάζεται να ειπωθούν αλήθειες που ίσως κοστίζουν. Ότι δε γίνεται να αφήνεις ανθρώπους στο περιθώριο και να περιμένεις κοινωνική ειρήνη. Ότι η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από την καταστολή. Ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι πολυτέλεια. Το Ηράκλειο δεν αξίζει να συνηθίσει την εικόνα των παραπηγμάτων ως κανονικότητα. Δεν αξίζει να ξυπνά κάθε τόσο με ειδήσεις εγκλημάτων που γεννιούνται μέσα στην εγκατάλειψη.
Η πόλη οφείλει να κοιτάξει κατάματα το πρόβλημα και να το αντιμετωπίσει με σχέδιο, συνεργασία και αποφασιστικότητα. Γιατί κάθε λαμαρίνα που τρίζει στον αέρα δεν είναι απλώς ένα πρόχειρο κατάλυμα. Είναι μια υπενθύμιση ότι κάπου, ως κοινωνία, αποτύχαμε και όσο καθυστερούμε, το τίμημα θα γίνεται βαρύτερο.
Επειδή λοιπόν οι Κρητικοί έχουμε φιλότιμο, πριν βιώσουμε το επόμενο περιστατικό, καλό θα ήταν να μετρήσουμε αυτά τα παραπήγματα, μιας και μετά το έγκλημα στα Καμίνια το πρόβλημα φάνηκε ξεκάθαρα.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως λίγες μέρες πριν είχε εντοπιστεί νεκρή και μια γυναίκα σε παράπηγμα στην Αγία Τριάδα. Αλήθεια, πόσο ακόμα μπορούμε να αντέξουμε την “άστεγη ανθρωπιά”;
