Ανάπτυξη που στηρίζεται στην κατανάλωση είναι πήλινη και δεν μπορεί να σε πάει μακριά.
Κι όταν οι πόροι που την τροφοδοτούν (κοινοτικοί στην περίπτωση της Ελλάδας) πάψουν να υπάρχουν, η πραγματικότητα γίνεται τραγική. Τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. δείχνουν ότι στο τρίτο τρίμηνο του 2025 η αύξηση του ΑΕΠ ήταν κυρίως αποτέλεσμα της αύξησης της κατανάλωσης, ιδιωτικής (2,4%) και δημόσιας (1%), ενώ οι συνολικές επενδύσεις - παρά το επενδυτικό κενό - μειώθηκαν κατά 9%.
Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ακόμα ότι ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αυξήθηκε κατά 12,8%, στηριζόμενος κατά βάση στα ακίνητα (άλλες κατασκευές 17,9% και κατοικίες 25,4%), δηλαδή στο ίδιο οικονομικό μοντέλο που μας χρεωκόπησε και δε μας επιτρέπει να ανακάμψουμε.
Αν δε σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, θα ζούμε συνεχώς το ίδιο αδιέξοδο, που συνίσταται σε υπερφορολόγηση, πληθωρισμό, χαμηλή ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα της εργασίας, που για να αυξηθούν χρειάζονται παραγωγικές επενδύσεις, τις οποίες δεν έχουμε και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία.
Υπάρχει η λανθασμένη εικόνα ότι το ευρώ δεν υποτιμάται όπως γινόταν παλαιότερα με τη δραχμή, κάτι που ασφαλώς δεν ισχύει. Υποτιμάται με άλλο τρόπο και η ισοτιμία σε μία νομισματική ένωση εκφράζεται μέσω της αγοραστικής αξίας των μισθών. Και οι μισθοί σε μια οικονομία χωρίς επενδύσεις δεν αυξάνονται βιώσιμα. Οι όποιες αυξήσεις δοθούν που πάνε πάνω από την παραγωγικότητα, συν τον μέσο κοινοτικό πληθωρισμό, οδηγούν σε μείωση της ανταγωνιστικότητας, μείωση των εξαγωγών και σε ακόμα μεγαλύτερη δυστυχία. Δηλαδή, αυξάνονται οι εισαγωγές και διευρύνεται το εμπορικό έλλειμμα. Το τελευταίο μειώθηκε κατά 6,9% στο 11μηνο, αλλά μόνο λόγω της πτώσης των τιμών του πετρελαίου, αφού χωρίς τα πετρελαιοειδή αυξήθηκε κατά 1%.
Παρέμεινε στα δυσθεώρητα επίπεδα των 29,9 δισ., τεκμηριώνοντας πως όσο δεν παράγουμε, θα βουλιάζουμε. Και όσο το εμπορικό έλλειμμα παραμένει σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνεται και το συνολικό εξωτερικό ισοζύγιο, με αποτέλεσμα όλο αυτό να αυξάνει το εξωτερικό χρέος, που σήμερα ανέρχεται στα 584 δισ., από 410 δισ. το 2018.
Οι προβλέψεις για τη μεγέθυνση του ΑΕΠ το 2026 κατά 2,4%, από 2,2% το 2025 (όταν προβλεπόταν 2,3%), είναι εξαιρετικά επισφαλείς, καθώς για να επιτευχθεί θα πρέπει στο 4ο τρίμηνο του 2025 η ανάπτυξη να αγγίξει το 3%. Το ονομαστικό ΑΕΠ προβλέπεται το 2026 να ανέλθει στα 260 δισ., από 248,6 δισ. το 2025 και 236,7 το 2024. Το πραγματικό όμως θα διαμορφωθεί περί τα 43 δισ. χαμηλότερα το 2025, στα περίπου 205 δισ., πολύ χαμηλότερα δηλαδή από το 2010. Και εάν διακοπεί η χρήση του φθηνού ρωσικού αερίου που αποτελεί ακόμη το μεγαλύτερο ποσοστό της κατανάλωσής μας και αντικατασταθεί από το πανάκριβο LNG, θα υπάρξει ξανά αστοχία στην πρόβλεψη.
