Καθώς η κυβέρνηση πέφτει από κακή επιλογή σε χειρότερη επιλογή σε όλα τα μέτωπα, οικονομικά, διαχειριστικά, εθνικά και διεθνή, και καθώς η δημοφιλία Μητσοτάκη, παρά τις ομολογουμένως φιλότιμες προσπάθειες των φίλιων media και δημοσκοπικών να κάνουν το άσπρο-μαύρο, πέφτει στα τάρταρα, το πολιτικό τοπίο, αν βρισκόμασταν σε μια οποιουδήποτε τύπου “κανονικότητα”, θα “μύριζε” αλλαγή σκηνικού. Και μάλιστα... νωρίτερα παρά αργότερα.
Ωστόσο, εκεί που βρισκόμαστε τώρα με μια αντιπολίτευση δίχως πολιτική πρόταση, πολυδιασπασμένη σε μικρά φέουδα και μακριά από την προβληματική της κοινωνίας, ο Μητσοτάκης παραμένει (με όλα τα προβλήματα που ήδη θίξαμε ελαφρώς) η Νο1 επιλογή και η Ν.Δ. πρώτο κόμμα. Όχι με τις διαφορές που δίνουν οι φίλιες δημοσκοπικές, αυτά είναι επιστημονική φαντασία, αλλά σαφώς μπροστά από τους αντιπάλους της. Τους σημερινούς αντιπάλους της τουλάχιστον, διότι... το πολιτικό τοπίο βρίσκεται υπό αναδιαμόρφωση και μάλιστα... γρήγορη.
Πριν από λίγο καιρό είχαμε κάνει μια επισκόπηση της κατάστασης, ενώ είχαμε ως μόνο πιθανό την επιστροφή Τσίπρα (που ακόμη δεν είχε βεβαίως ανακοινωθεί). Τώρα που έχουμε όχι μόνο δεδομένη την επιστροφή Τσίπρα (με ανακοίνωση), αλλά και τη δημιουργία κόμματος από την Καρυστιανού, καθώς και το ότι “μαγειρεύεται” κίνηση με Σαμαρά στα δεξιά, μπορούμε να μιλήσουμε με περισσότερα στοιχεία και να κάνουμε λίγο πιο στέρεες και ουσιώδεις εκτιμήσεις.
Κίνηση Τσίπρα
Ο πρώην πρωθυπουργός της “Πρώτη φορά Αριστερά” έθεσε τις πολύ αδρές γραμμές της κίνησής του στην παρουσίαση του βιβλίου του. Εκεί μάθαμε ότι θα φέρει ξανά τον χαρακτηρισμό της “Αριστεράς” αν και δε γνωρίζουμε κατά πόσον αυτό θα αντικατοπτρισθεί και στο όνομα του σχήματος ή απλώς θα... υπονοείται τρόπον τινά. Γνωρίζουμε ότι γίνονται κάποιες κινήσεις αυτόν τον καιρό, ωστόσο το ότι δεν έχουν εμφανιστεί διαρροές πέρα από κάποιες προφανώς καθοδηγούμενες “εκτιμήσεις σκοπιμότητας” (λ.χ. προ δύο εβδομάδων εμφανίστηκαν σχόλια σε δύο-τρία φίλια της Ν.Δ. Μέσα ότι «επανεξετάζει ο Τσίπρας τη δημιουργία του νέου φορέα») δείχνει ότι τα πράγματα έχουν κρατηθεί σε ένα επίπεδο που να μην επιτρέπει πρόωρα ξεμπροστιάσματα.
Σε επίπεδο προθέσεων, φαίνεται ότι ο Τσίπρας θα κινηθεί ως “ομπρέλα” στον χώρο της Αριστεράς, αν και διάφορα σχήματα, όπως λ.χ. ο Βαρουφάκης και η Κωνσταντοπούλου, δε βρίσκονται “εντός πλάνων”. Αλλά ο Τσίπρας φιλοδοξεί να λειτουργήσει και πέραν των δεδομένων κομματικών συσχετισμών, άλλωστε... εκεί βρίσκεται το “ψωμί”, στην τεράστια αποχή (κυρίως από την τάξη των μισθωτών και των αριστερογενών ψηφοφόρων) και δευτερευόντως και να “τσιμπήσει” ό,τι “αριστερόστροφο” έχει απομείνει στο ευρισκόμενο σε δεξιά περιδίνηση ΠΑΣΟΚ. Δυνητικά αυτό που ενδεχομένως μπορεί να περιμένει, εφόσον γίνουν σωστές επιλογές προσώπων και ανάλογο πλασάρισμα, είναι ένα 20% στις επόμενες εκλογές, αν θέλετε και μία προσωπική εκτίμηση, ωστόσο αυτό ένα μεγάλο συν/πλην (και κυρίως “πλην”). Βεβαίως μια κίνηση Τσίπρα θα υπονομευτεί αναγκαστικά από την κίνηση Καρυστιανού, παρότι η τελευταία κινείται στον πολιτικό αντίποδά του, καθώς θα του αφαιρέσει κάμποσους “διαμαρτυρόμενους ψηφοφόρους” και φέρεται να μαζεύει απολιτίκ ψήφους απ’ όλες τις πολιτικές δεξαμενές.
Νομίζω περιττό είναι να σημειώσουμε ότι ο Τσίπρας δεν είναι “άφθαρτος”, αλλά έχει στην πλάτη του πρωθυπουργικές θητείες και μπόλικη λάσπη από το μιντιακό σύστημα, κάτι που τον καθιστά αρκετά ευάλωτο, αλλά αυτό είναι θέμα θωράκισής του από το νέο, δικό του, σύστημα υποστήριξης που θα στηθεί γύρω του.
Κίνηση Καρυστιανού
Από μάνα που αγωνίζεται να βρει δικαίωση για τον άδικο χαμό του παιδιού της, μέχρι πολιτικός... ένα βήμα δρόμος. Η Μαρία Καρυστιανού, η γυναίκα που οι περισσότεροι Έλληνες θαύμασαν για το κουράγιο, την επιμονή και την αποφασιστικότητά της στην αναζήτηση δικαιοσύνης για τα θύματα των Τεμπών, έχει αποφασίσει οριστικά να μπει στον πολιτικό στίβο και μάλιστα με έναν πολιτικό φορέα που θα δηλώσει... πλήρως απολιτικός. Αν θέλετε, η πρώτη “πολιτική συνέντευξη” Καρυστιανού μού θύμισε τον... Θεοδωράκη και το Ποτάμι του.
Αυτό δε σημαίνει ότι δεν έχει πολιτικό στίγμα βεβαίως. Τα πρώτα πρόσωπα που ακούστηκαν για τον νέο φορέα, είτε σε επίπεδο επαφών είτε στελέχωσης του “think tank” που σκοπεύει να δημιουργήσει, ανήκουν κυρίως στον συντηρητικό/εθνικιστικό χώρο. Κάτι αν θέλετε αναμενόμενο, η Καρυστιανού ήταν προ τραγωδίας ψηφοφόρος της Ν.Δ. και η οικογένειά της είναι συντηρητική. Ένα “μονοθεματικό” κόμμα - που απλώς θα εκφράζει την αγανάκτηση του κόσμου για την τραγωδία των Τεμπών και τη συγκάλυψη που ακολούθησε - δεν μπορεί να πάει πέρα από μια επιτυχημένη παρουσία στην πρώτη του εκλογική αναμέτρηση.
Οπότε... χρειάζεται κάτι παραπάνω. Το εθνικιστικό περίβλημα πουλάει και καθώς υπάρχουν κάποιοι δεξιοί που δεν έχουν φθαρεί στις μυλόπετρες της εξουσίας ή στον βόθρο της ακροδεξιάς σιχαμάρας που εκπροσωπούν κάποια κόμματα που βρίσκονται στον χώρο σήμερα, σημαίνει ότι υπάρχει μια “μαγιά”. Βεβαίως έχει ακουστεί (και το επιβεβαίωσε και ο ίδιος) ο (πρώην, πλέον) ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Φαραντούρης, που καλοβλέπει ένταξη στον νέο φορέα, αλλά είναι επί του παρόντος ο μοναδικός του λεγόμενου “προοδευτικού” χώρου. Το κόμμα θα πλασαριστεί ως “πολυσυλλεκτικό” και με αίτημα την “κάθαρση” και τη “δικαιοσύνη” - συνθήματα που κατά κανόνα δε φέρνουν κανένα πραγματικό πολιτικό αποτέλεσμα, απλώς λειτουργούν αποπροσανατολιστικά. Ωστόσο, μπορούν να κάνουν την εκλογική διαφορά τουλάχιστον στην πρώτη αναμέτρηση στην οποία θα συμμετέχει.
Η κίνηση βεβαίως προδίδει εξαρχής τα πολιτικά της χαρακτηριστικά: αντί για οργανώσεις βάσης, “επιτροπές σοφών” που θα λειτουργούν πατερναλιστικά εκ των άνω. Αντί για κάλεσμα σε ανθρώπους της προσφοράς απ’ όλους τους χώρους, ζήτηση για «γερά βιογραφικά με εμπειρία της αγοράς» (λόγια της Καρυστιανού αυτά).
Το ότι το κόμμα Καρυστιανού (ανεξαρτήτως του αν ηγηθεί η ίδια ή όχι) θα κινείται στον χώρο αυτό είναι κακά νέα για τη Ν.Δ., αφού όπως και να ’χει μπορεί να αποκριθεί στα “θέλω” κάποιων που έχουν πάρει αποστάσεις από τη Ν.Δ. του Μητσοτάκη τον τελευταίο ένα-ενάμιση χρόνο και θα έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν την αποδοκιμασία τους διά ενός φορέα που δε θα είναι μακριά τους ιδεολογικά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη “πολιτική” συνέντευξη της Καρυστιανού περιείχε και μια οξεία επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα, κάτι που... μας λέει πάρα πολλά.
Αυτή τη στιγμή, οι δημοσκοπικές δίνουν το “ταβάνι” της κίνησης Καρυστιανού εξαιρετικά υψηλό, έως και 30%. Υψηλότερα από του Τσίπρα και φυσικά πολύ υψηλότερα από του Σαμαρά. Το αν θα πιάσει αυτό το “ταβάνι” εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων, που δεν είναι όλοι υπό τον έλεγχο των πρωτεργατών της κίνησης. Πάντως, θα βρει εύκολα χρηματοδότες και προβολή από μερίδα των media, οπότε... και αυτό θα μετρήσει.
Κίνηση Σαμαρά
Ο Αντώνης Σαμαράς φερόταν εδώ και καιρό να είναι έτοιμος να προχωρήσει την κίνησή του, ωστόσο η τραγωδία χτύπησε την οικογένειά του και το πένθος έβαλε “στον πάγο” κάθε σχέδιο. Κάποια στιγμή βεβαίως θα αρχίσουν οι κινήσεις και δη σε δημόσιο επίπεδο. Σύμφωνα μάλιστα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ίσως και να προκύψει κάτι σε επίπεδο προθέσεων εντός του Ιανουαρίου ή στις αρχές Φεβρουαρίου, την ώρα ωστόσο που το μήνυμα του πρώην πρωθυπουργού για τη νέα χρονιά ήταν άκρως πολιτικό και γεμάτο “βολές”.
Δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι ο Σαμαράς θα ιδρύσει πολιτικό φορέα, λένε κάποιοι γνωρίζοντες, καθώς μάλιστα δε θέλει και να αποκόψει πλήρως τους δεσμούς του με τη Νέα Δημοκρατία - άλλωστε θεωρεί την "εποχή Μητσοτάκη" μια παρένθεση, η οποία θα κάνει τον κύκλο της. Και υπάρχει και το πολιτικό μέλλον του υιού Σαμαρά, που προετοιμάζεται για να πάρει τη θέση του πατέρα του στη σκηνή και ο καλύτερος τρόπος είναι μέσα από το κατεξοχήν δεξιό κόμμα της χώρας.
Οπότε... θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει με την κίνηση Σαμαρά, αν θα μετεξελιχθεί σε κόμμα ή όχι και με ποιους όρους.
Η “δεξιά υπερφόρτωση”
Είναι εύκολο να διαπιστώσουμε από τα παραπάνω, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη κάποιες ακόμη εξελίξεις που “τρέχουν”, ότι βλέπουμε μια “δεξιά υπερφόρτωση” στο ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Στο κοινοβούλιο υπάρχει βεβαίως η κυρίαρχη Νέα Δημοκρατία, που είναι κυβέρνηση και παραμένει πρώτη δύναμη (ελλείψει σοβαρής εναλλακτικής, θα πείτε, αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα). Δεύτερο κόμμα στη “δεξιά πολυκατοικία” (ελαφρώς ακροδεξιό βασικά) είναι η Ελληνική Λύση του Βελόπουλου, που στις δημοσκοπήσεις είναι σταθερά κοντά στο 10%.
Το τρίτο δεξιό κοινοβουλευτικό κόμμα (επίσης ακροδεξιό) είναι η ΝIKH, που έχει ένα πολύ συγκεκριμένο κοινό, το οποίο συνεχίζει να προσελκύει, ανεξαρτήτως "πειρασμών".
Ακόμη ένα (πολύ ακροδεξιό) κόμμα εξελέγη στις προηγούμενες εκλογές, αλλά έκτοτε οι “Σπαρτιάτες” έχουν πάψει να υπάρχουν ως οργανωμένος πολιτικός φορέας, έχοντας αφήσει βεβαίως αρκετούς “ορφανούς” βουλευτές, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους ψηφίζουν τα νομοσχέδια της Ν.Δ. και στηρίζουν την κυβέρνηση.
Αυτά είναι τα εντός του κοινοβουλίου δεξιά κόμματα. Στον προθάλαμο περιμένει η Φωνή Λογικής της Λατινοπούλου, η οποία κατόρθωσε να εκλεγεί στην Ευρωβουλή στην πρώτη της εκλογική παρουσία και φιλοδοξεί ότι θα καταφέρει να ξεπεράσει τον οξύτατο ανταγωνισμό στον χώρο και με “όπλο” την άφθονη χρηματοδότηση και προβολή που της προσφέρει το σύστημα, να μπει στην επόμενη Βουλή.
Φυσικά οι τέρμα ακροδεξιοί - Κασιδιάρηδες και λοιποί - προετοιμάζουν τη δική τους πολιτική πρόταση και μοιραία θα κατέλθουν κι εκείνοι στις επόμενες εκλογές και βεβαίως έχουν ένα συγκεκριμένο κοινό που θα τους ακολουθήσει και πιθανότατα θα τους ξαναβάλει στη Βουλή.
Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά και την κίνηση Σαμαρά (εφόσον ευοδωθεί), καθώς και ένα ή δύο ακόμη σχήματα που σίγουρα θα κατέλθουν στις εκλογές με φιλοδοξίες (έστω και για μια “καλή εμφάνιση”, δηλαδή ένα ποσοστό κοντά στο 1%), μιλάμε για μια πραγματική υπερφόρτωση στη δεξιά πτέρυγα του πολιτικού μας συστήματος. Τόσο χρόνια λέγαμε για την πολυδιάσπαση των “δημοκρατικών δυνάμεων” και κυρίως της Αριστεράς, αλλά... η Δεξιά πλέον έχει τα πρωτεία στο “κάθε τάση και κόμμα, κάθε αρχηγίσκος και παράταξη”.
Και με τα δεδομένα που αναφέραμε παραπάνω, υπάρχουν τουλάχιστον και δυνητικά έξι δεξιά κόμματα που φιλοδοξούν να βρεθούν στην επόμενη Βουλή!
Και δίχως να μετράμε την κίνηση Καρυστιανού, που εκ των πραγμάτων (κι ας πλασαριστεί ως “ανεξάρτητο” και τα τοιαύτα) ιδεολογικά θα κινείται στα κεντροδεξιά τουλάχιστον του πολιτικού φάσματος.
Αριστερό “μπέρδεμα”
Η κατάσταση στα δεξιά μοιάζει περίπλοκη, αλλά τελικά είναι απλή: πολλά κόμματα, πολλές φιλοδοξίες, πολλοί έτοιμοι για τη Βουλή. Στα αριστερότερα... εκεί είναι το πραγματικό μπέρδεμα.
Έχουμε καταρχάς, ξεκινώντας από τα πιο δεξιά, το ΠΑΣΟΚ. Το οποίο δεν έχει πείσει, δεν πείθει και δε θα πείσει. Δεν μπορεί να αποτελέσει πρόταση εξουσίας, για πολλούς λόγους που έχουμε εξηγήσει και αναλύσει πολλάκις, οπότε δεν έχει νόημα να τους ξαναπούμε. Βεβαίως η ηγεσία του δε θέλει να ακούσει τίποτε για ένταξη σε κάποιο “σχήμα ομπρέλα” και υπερασπίζεται την αυτοκέφαλη κάθοδό του με κάθε τρόπο. Οπότε το ΠΑΣΟΚ θα θελήσει να διασφαλίσει τουλάχιστον τα ποσοστά στα οποία κινείται σήμερα (αμφίβολο) και να πάει για “ρόλο ρυθμιστή” σε κυβέρνηση συνεργασίας. Άλλωστε, έτσι όπως πάνε τα πράματα, δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση στο δισεκατομμύριο να υπάρξει αυτοδύναμη κυβέρνηση, οπότε... θα χρειαστούν πρόθυμοι, ιδεολογικά... ευέλικτοι (για να το πούμε κομψά) πολιτικοί σχηματισμοί, που θα διευκολύνουν τον σχηματισμό κάποιας κυβέρνησης με οποιονδήποτε χώρο.
Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε μια πορεία πολιτική εξαέρωσης και καθώς φαίνεται, το μόνο που θα σώσει τον χώρο είναι η ένταξη σε μια “ομπρέλα” υπό τον Τσίπρα. Δεν ξέρουμε πόσο καλά μπορεί να λειτουργήσει αυτό, ωστόσο ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά φαίνεται να είναι τα “στανταράκια” όσον αφορά στην κομματική “μαγιά” του νέου σχήματος Τσίπρα. Ωστόσο, δεν μπορεί να περιοριστεί εκεί, αφού το ζητούμενο είναι να προσφέρει μία λύση συνολικά στον χώρο που ξεκινά από το ΠΑΣΟΚ και καταλήγει στη Νέα Αριστερά και βεβαίως σε όσους είναι ιδεολογικά στον χώρο αυτό, αλλά στις κάλπες απέχουν (και είναι πάρα πολλοί αυτοί).
Οπότε, εφόσον επιταχυνθούν τα πράματα και έχουμε συνέχεια στην κίνηση Τσίπρα, θα πρέπει να περιμένουμε σημαντικό “άνοιγμα”, το οποίο θα περιλάβει πολλούς και διάφορους, προκειμένου να δημιουργηθεί μια “κινηματική” δυναμική.
Δεν περιμένουμε σε αυτήν την κίνηση τα άλλα δύο κόμματα που κινούνται στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς (Βαρουφάκης) ή πέριξ (Πλεύση Ελευθερίας) κυρίως για προσωπικούς λόγους που έχουν να κάνουν με τους επικεφαλής τους.
Προφανώς αυτή τη στιγμή ο χώρος της Κεντροαριστεράς/Αριστεράς αντιμετωπίζει ένα μεγάλο θέμα ηγεσίας, αλλά πολύ περισσότερο αντιμετωπίζει ένα ζήτημα άρθρωσης πειστικού λόγου - πολιτικού και ταξικού - που θα ξαναφέρει στην κάλπη τα τμήματα του πληθυσμού (αναφέραμε ήδη ποια είναι αυτά), τα οποία από το 2015 απέχουν συστηματικά από τις εκλογικές διαδικασίες. Καθώς τα τμήματα αυτά είναι προοδευτικά στην πλειοψηφία τους, αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού (δηλαδή ανατροπή της καταθλιπτικής κυριαρχίας της Δεξιάς) δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη συμμετοχή τους.
Το... ζόρικο παζλ: Το πολιτικό σκηνικό της επόμενης ημέρας
Με όλα τα δεδομένα που αναλύσαμε, βλέπουμε μία αξιοσημείωτα ρευστή κατάσταση, όπου το πολιτικό σκηνικό βρίσκεται υπό μία ρευστότητα που παρατηρούσαμε μόνο στην εκλογική αναμέτρηση του 2012 - την πρώτη μνημονιακή εκλογή, που ανέτρεψε την κατεστημένη τάξη πραγμάτων και οδήγησε στον επανακαθορισμό των πολιτικών δυνάμεων.
Έκτοτε τα πράγματα έδειξαν ότι θα πάνε σε μια νέα ισορροπία, ωστόσο μια σειρά από παράγοντες, τους οποίους δε μας επιτρέπει ο χώρος να αναφέρουμε ούτε επιγραμματικά (αν και τους έχουμε αναλύσει επαρκώς κατά καιρούς), οδήγησαν σε ένα “μονόπαντο” πολιτικό σύστημα, με απόλυτη κυριαρχία της δεξιάς και αλλεπάλληλες εκλογικές νίκες της Νέας Δημοκρατίας του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και με απόντα τον δεύτερο πόλο του συστήματος, που δεν μπόρεσε να γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Σε αυτή τη συγκυρία, οι δύο μεγάλες αλλαγές που θα ανακατέψουν την τράπουλα είναι οι κινήσεις Τσίπρα και Καρυστιανού. Ωστόσο, υπάρχουν ιδιαιτερότητες, πέραν του σαφούς ιδεολογικού στίγματος που παραδίδουν αμφότερες.
Η κίνηση Καρυστιανού είναι πιθανό να πάει “αέρα” στο ξεκίνημα και ίσως φτάσει να πάρει κεφάλι στις πρώτες εκλογές στις οποίες θα συμμετάσχει. Εξαρτάται βεβαίως, όπως σημειώσαμε ήδη, από πολλούς παράγοντες, ωστόσο ο αποφασιστικότερος αυτών είναι ότι είναι η μόνη κίνηση που έχει εκ προοιμίου τη δυναμική να φέρει στις κάλπες μερίδα του κόσμου που συστηματικά απέχει. Κόσμος που, ανεξαρτήτως ιδεολογικής καταγωγής, έχει απογοητευτεί από το πολιτικό σύστημα, έχει σκεφτεί, αν όχι πει κιόλας, ότι «όλοι είναι ίδιοι», περιμένει κάτι διαφορετικό που δε θα ανήκει στο υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Το ότι υπάρχουν πολλοί τέτοιοι εκεί έξω σημαίνει ότι η κίνηση της Καρυστιανού έχει έτοιμη μια μεγάλη “μαγιά” για το νέο κόμμα. Το αν θα καταφέρει να πείσει πολιτικά στην παρούσα φάση είναι μάλλον άσχετο - θα πρόκειται για μια “συναισθηματική” ψήφο, βασισμένη όχι σε πολιτικά κριτήρια, αλλά σε εξαρτημένα αντανακλαστικά και την αντίδραση. Υπό την έννοια αυτή, η κίνηση αυτή θα πάρει παραμάζωμα και τα λοιπά κόμματα διαμαρτυρίας (κυρίως την Πλεύση Ελευθερίας), που βασίζουν όλη τους την παρουσία στην πολεμική κατά της κυβέρνησης για μεγάλα θέματα και κυρίως για την υπόθεση των Τεμπών.
Αντίθετα, ο Αλέξης Τσίπρας, που εξέφραζε τα στρώματα του πληθυσμού που τώρα βρίσκονται εκτός εκλογικής διαδικασίας και τα έχασε, συνεπεία συγκεκριμένων κινήσεών του, θα πρέπει να δουλέψει και να πείσει για να τους ξαναπάρει. Και αυτό είναι πιο δύσκολο.
Σε κάθε περίπτωση, το τοπίο που διαμορφώνεται είναι ενδιαφέρον και σίγουρα μέχρι τις επόμενες εκλογές δε θα βαρεθούμε.
