Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα μοιάζει να καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από μια τοξική επικαιρότητα γεμάτη εντάσεις, αντιπαραθέσεις, αβεβαιότητα και αρνητικές ειδήσεις, η ανάγκη της τοπικής κοινωνίας να βρει δρόμους εξωστρέφειας δεν είναι απλώς επιθυμητή, αλλά είναι επιτακτική. Ιδίως τις ημέρες των γιορτών, όταν η κοινωνία αναζητά νόημα, επαφή και ελπίδα, η στροφή προς τα έξω μπορεί να λειτουργήσει ως ανάσα ή ως αντίβαρο στη φθορά που προκαλεί η συνεχής έκθεση σε ένα φορτισμένο δημόσιο λόγο.
Οι γιορτές παραδοσιακά συνδέονται με την έννοια της συνάντησης των ανθρώπων μεταξύ τους, της κοινότητας με τον εαυτό της, του παρελθόντος με το παρόν. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια ακόμα και αυτές οι περίοδοι φαίνεται να χάνουν μέρος από τη φωτεινότητά τους. Η δημόσια συζήτηση συχνά κυριαρχείται από συγκρούσεις, κοινωνική κόπωση, οικονομικές πιέσεις και έναν διάχυτο θυμό. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η τοπική κοινωνία κινδυνεύει να κλειστεί στον εαυτό της, να υιοθετήσει μια στάση εσωστρέφειας, που αν και κατανοητή, μακροπρόθεσμα αποδυναμώνει τη συλλογική της δυναμική. Η εξωστρέφεια ωστόσο δε σημαίνει απλώς προβολή ή επικοινωνιακά τεχνάσματα. Δεν είναι μόνο οι εκδηλώσεις, τα φώτα, τα στολισμένα σημεία και οι εορταστικές δράσεις. Είναι κυρίως μια στάση ζωής και μια στρατηγική επιλογή. Είναι η απόφαση μιας κοινωνίας να μιλήσει για τον εαυτό της με αυτοπεποίθηση, να αναδείξει τα θετικά της στοιχεία, να επενδύσει στις σχέσεις, στις συνεργασίες και στη δημιουργικότητα των ανθρώπων της.
Σε τοπικό επίπεδο, η εξωστρέφεια ξεκινά από τη βάση, δηλαδή από τους συλλόγους, τις ομάδες πολιτών, τους επαγγελματίες, τους καλλιτέχνες, τους νέους ανθρώπους. Οι γιορτές μπορούν να αποτελέσουν ένα φυσικό πεδίο έκφρασης αυτής της δυναμικής. Όχι ως μια επιφανειακή φυγή από τα προβλήματα, αλλά ως μια συνειδητή επιλογή να φωτιστούν οι δυνατότητες αντί για τις αδυναμίες. Να δοθεί χώρος στη χαρά, στη συμμετοχή και στη συλλογικότητα, χωρίς να αγνοούνται οι δυσκολίες. Η τοξική επικαιρότητα έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, μιας και τείνει να γενικεύει και να ισοπεδώνει. Δημιουργεί την αίσθηση ότι όλα πάνε λάθος, ότι τίποτα δεν αλλάζει και ότι η προσπάθεια είναι μάταιη. Η τοπική κοινωνία όμως έχει το πλεονέκτημα της εγγύτητας. Οι άνθρωποι γνωρίζονται, οι δράσεις έχουν άμεσο αντίκτυπο και τα αποτελέσματα γίνονται ορατά σε πραγματικό χρόνο. Αυτή η εγγύτητα μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα εξωστρέφειας, σε μια αφήγηση που αντιστέκεται στον γενικευμένο πεσιμισμό.
Οι γιορτές προσφέρουν το κατάλληλο πλαίσιο για να αναδειχθεί αυτή η αφήγηση. Μέσα από πολιτιστικές δράσεις, κοινωνικές πρωτοβουλίες, εκδηλώσεις αλληλεγγύης και συμμετοχικά δρώμενα, η τοπική κοινωνία μπορεί να στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι, παρά τις δυσκολίες, παραμένει ζωντανή, δημιουργική και ανοιχτή. Ότι δεν παραιτείται από το δικαίωμα στη χαρά και στην ελπίδα. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος της νέας γενιάς σε αυτήν την προσπάθεια. Οι νέοι άνθρωποι, συχνά απογοητευμένοι από την ευρύτερη πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, αναζητούν νόημα και προοπτική σε μικρότερες κλίμακες. Η τοπική εξωστρέφεια μπορεί να τους προσφέρει πεδίο δράσης, συμμετοχής και δημιουργίας. Να τους δώσει λόγο και ρόλο, όχι ως θεατές, αλλά ως συνδιαμορφωτές του δημόσιου χώρου και της τοπικής ταυτότητας.
Παράλληλα, η εξωστρέφεια συνδέεται άμεσα και με την τοπική οικονομία. Οι γιορτινές περίοδοι μπορούν να ενισχύσουν την τοπική αγορά, τον πολιτισμό, τον τουρισμό μικρής κλίμακας. Όταν η κοινωνία προβάλλει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, την ιστορία, τις παραδόσεις, τους ανθρώπους της, πραγματικά δημιουργεί προστιθέμενη αξία που δεν εξαντλείται στο οικονομικό σκέλος. Δημιουργεί δεσμούς, αναμνήσεις και μια θετική εικόνα, που υπερβαίνει την επικαιρότητα. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει συντονισμό και όραμα. Η εξωστρέφεια δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ή ευκαιριακή. Χρειάζεται στρατηγική, συνεργασία μεταξύ φορέων και κυρίως ειλικρίνεια. Η κοινωνία δε χρειάζεται να ωραιοποιήσει την πραγματικότητα, αλλά να την αφηγηθεί με ισορροπία. Να αναγνωρίσει τα προβλήματα, χωρίς να επιτρέπει σε αυτά να μονοπωλούν τη δημόσια εικόνα.
Στη σκιά μιας τοξικής επικαιρότητας, η επιλογή της εξωστρέφειας είναι στην ουσία μια πράξη αντίστασης. Αντίστασης στην παραίτηση, στην αδιαφορία και στον κυνισμό. Είναι η απόφαση να δοθεί χώρος σε μια διαφορετική συζήτηση πιο ανθρώπινη και πιο ουσιαστική. Μια συζήτηση που ξεκινά από το τοπικό, αλλά μπορεί να έχει ευρύτερη απήχηση. Οι γιορτές, με τον συμβολισμό τους, μας υπενθυμίζουν ότι η κοινωνία δεν είναι μόνο οι ειδήσεις των δελτίων, ούτε οι συγκρούσεις των κοινωνικών δικτύων. Είναι και οι μικρές στιγμές συνάντησης, οι κοινές εμπειρίες, οι πρωτοβουλίες που γεννιούνται από ανάγκη και μεράκι. Αν η τοπική κοινωνία καταφέρει να αξιοποιήσει αυτό το διάστημα για να ανοίξει τον διάλογο προς τα έξω, να μοιραστεί τις ιστορίες και τις αξίες της, τότε η εξωστρέφεια θα πάψει να είναι σύνθημα και θα γίνει πράξη. Τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να ξεφύγουμε από την πραγματικότητα, αλλά να την επαναπροσδιορίσουμε. Να επιλέξουμε ποια κομμάτια της θα φωτίσουμε και ποια θα μετατρέψουμε σε αφετηρία αλλαγής.
Σε μια περίοδο όπου η τοξικότητα απειλεί να γίνει κανονικότητα, η τοπική εξωστρέφεια μπορεί να αποτελέσει έναν ήσυχο αλλά ισχυρό τρόπο να ξαναβρούμε τον συλλογικό μας βηματισμό και ίσως μέσα από αυτόν να δώσουμε στις γιορτές το νόημα που πραγματικά τους αξίζει. Η εξωστρέφεια δεν είναι υπέρβαση... είναι ανάγκη!
